મુખ્ય સમાચાર
News of Saturday, 10th June 2023

જંગલની આગની જેમ ફેલાતી માનસિક બીમારી : દર્દીઓની સંખ્‍યામાં ૧૦૦% વધારો

ઊંઘ ન આવવાથી ગુનાહિત વિચારો આવે છે : માદક દ્રવ્‍યોનું વ્‍યસન મનોચિકિત્‍સા પાછળનું સામાન્‍ય પરિબળ : દરેક વય અને વર્ગના લોકો તેનો શિકાર બની રહ્યા છે : નાના બાળકો પણ માનસિક બિમારીનો ભોગ બને છે

મુંબઈ તા. ૧૦ : મનોચિકિત્‍સકો સ્‍વીકારી રહ્યા છે કે માનસિક બીમારીઓ આગની જેમ ફેલાઈ રહી છે. આવા દર્દીઓની સંખ્‍યામાં ૧૦૦ ટકાનો વધારો થયો છે. લોકોમાં તણાવના કારણો અલગ-અલગ હોય છે, પરંતુ ગુનાહિત વિચારસરણી સુધી પહોંચતા દર્દીઓમાં સામાન્‍ય પરિબળ ઊંઘનો અભાવ અને ડ્રગનું વ્‍યસન છે. દરેક વય અને વર્ગના લોકો તેનો શિકાર બની રહ્યા છે.

૨૦ વર્ષનો યુવક વ્‍યવસાયે દરજી છે. તે ૪૦ દિવસથી ઊંઘી શક્‍યો નથી. તે આત્‍મહત્‍યા કરવાનું વિચારે છે. મુંબઈના સાયનની BMC હોસ્‍પિટલમાં તેની સારવાર ચાલી રહી છે. તેના એક સંબંધીએ જણાવ્‍યું કે, ‘તે ૪૦ દિવસથી સૂતો નથી, પેમેન્‍ટ મળ્‍યું નથી, તે ખૂબ જ પરેશાન છે. મનમાં વિવિધ વિચારો આવે છે. તેને લાગે છે કે કોઈ તેને મારી નાખશે.'

સાયન હોસ્‍પિટલના મનોચિકિત્‍સક ડો. ઓમકાર નાયકે જણાવ્‍યું હતું કે, ‘આવા તણાવમાં ઊંઘ ન આવવાને કારણે ડોપામાઈન કેમિકલનું પ્રમાણ વધી જાય છે જેના કારણે લોકો આવી પ્રવૃત્તિઓ કરે છે. તેથી અમે દવા આપીએ છીએ, જે ડોપામાઇનની માત્રા ઘટાડે છે અને દર્દીની પ્રકૃતિ સુધારે છે.'

લગભગ ૩૦૦ લોકો માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય સંબંધિત સમસ્‍યાઓ સાથે એક દિવસમાં મુંબઈના સાયનની BMC હોસ્‍પિટલમાં પહોંચે છે. તેમાંથી ૩૦ ટકા લોકો ડ્રગ્‍સના બંધાણી છે.

સાયન હોસ્‍પિટલના મનોચિકિત્‍સક ડો. સાગર કારિયા કહે છે, ‘આવા દિવસે ૩૦૦ દર્દીઓ આવે છે. આમાંથી ૩૦% દવાઓ કરે છે, તે સસ્‍તામાં ઉપલબ્‍ધ છે, તેથી આ વર્ગ સુધી પહોંચવું પણ સરળ છે. દરેક વ્‍યક્‍તિ તણાવમાં હોય છે, પરંતુ તે વ્‍યક્‍તિત્‍વની વિશેષતા પર પણ નિર્ભર કરે છે કે તેનું સેવન કરીને કોણ શું સ્‍વરૂપ લે છે. જો તમે સમયસર અમારી પાસે પહોંચશો તો તમને સારવાર મળશે. લોકો ધીમે ધીમે પરંતુ ધીમે ધીમે જાગૃત થઈ રહ્યા છે કે માનસિક બીમારી માટે ડોક્‍ટરને જોવાની જરૂર છે.'

ઇન્‍ડિયન સાઇકિયાટ્રિક સોસાયટીના સભ્‍ય અને મહારાષ્ટ્રના સૌથી મોટા સાઇકિયાટ્રિસ્‍ટ ડો. હરીશ શેટ્ટી કહે છે કે માનસિક બીમારી આગની જેમ ફેલાઇ રહી છે. આ દર્દીઓની સંખ્‍યામાં ૧૦૦ ટકાનો વધારો થયો છે. નાના બાળકો પણ ગુનાહિત વિચારોને આશ્રય આપતા હોય છે.

વરિષ્ઠ મનોચિકિત્‍સક ડો. હરીશ શેટ્ટીએ કહ્યું, ‘ભારતભરમાં ૧૦૦% વૃદ્ધિ છે. ઊંઘનો અભાવ મુખ્‍ય કારણ છે. માનસિક બીમારી આગની જેમ ફેલાઈ રહી છે, તેને જલ્‍દી ઓલવી દેવી પડશે. હું પીએમ મોદીને કહીશ કે જલ્‍દી આના પર ધ્‍યાન આપે. જેમ જેમ AIIMS IIT વધારશે તેમ માનસિક બીમારી અંગેની સિસ્‍ટમ વધારવી. આખા દેશનો બોજ માત્ર ૮ થી ૧૦ હજાર મનોચિકિત્‍સકો પર, કેવી રીતે થશે. ૧૦ વર્ષના નાના બાળકો આત્‍મહત્‍યા કરવા માગે છે, શું થઈ રહ્યું છે!'

આત્‍મહત્‍યાના વધતા જતા કિસ્‍સાઓને જોતા મુંબઈની ભાંડુપ પોલીસે ‘જાગર' નામનું અભિયાન શરૂ કર્યું છે. ભાંડુપ પોલીસના વરિષ્ઠ પીઆઈ નીતિન ઉન્‍હવાને જણાવ્‍યું હતું કે, ‘છેલ્લા આઠ મહિનાથી સતત, અમે દરરોજ લગભગ બે આત્‍મહત્‍યાના સાક્ષી છીએ, અમારા વિસ્‍તારમાં આવું ક્‍યારેય બન્‍યું ન હતું. આવી સામાન્‍ય બાબત પર નાના બાળકો પણ આવું કરતા હોય છે. તેથી જ અમે જાગર ઝુંબેશ ચલાવી રહ્યા છીએ જેમાં અમે લોકોને કાઉન્‍સિલિંગ કરીએ છીએ, તેમની સાથે વાત કરીએ છીએ અને અમે ઘણાને સમયસર કોઈપણ ગુનો કરતા રોક્‍યા છે.'

માનસિક દર્દીઓમાં તણાવના મુખ્‍ય કારણો આર્થિક સ્‍થિતિ, નશો, સંબંધોમાં તિરાડ, પારિવારિક વિખવાદ વગેરે છે. ઘણાં વિવિધ કારણો છે જે હિંસક વિચાર તરફ દોરી જાય છે. ઊંઘ ન આવવાથી, ઊંઘ ન આવવાથી આવા માનસિક ફેરફારો થાય છે જે ગુનાહિત વિચારસરણીનું નિર્માણ કરે છે. તેથી, જયારે ઊંઘની કમી હોય ત્‍યારે સમજી લો કે માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પર ધ્‍યાન આપવું જરૂરી છે.

(10:02 am IST)