નવી દિલ્હી: સોશિયલ મીડિયા અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના યુગમાં સેલિબ્રિટીઝની ઓળખ સાથે થતા ચેડાં રોકવા માટે દિલ્હી હાઈકોર્ટે એક અત્યંત મહત્વનો ચુકાદો આપ્યો છે. બોલિવૂડની સદાબહાર અભિનેત્રી કાજોલના પક્ષમાં ચુકાદો આપતા કોર્ટે તેને 'વ્યક્તિત્વ અધિકાર' (Personality Rights) નું રક્ષણ પૂરું પાડ્યું છે. આ આદેશ બાદ હવે કાજોલની મંજૂરી વિના તેનું નામ, ફોટો, અવાજ કે તેના વીડિયોનો કોઈ પણ વ્યાપારી હેતુ માટે ઉપયોગ કરવો એ કાયદેસરનો ગુનો ગણાશે.
ડીપફેક અને વાંધાજનક કન્ટેન્ટ પર પ્રતિબંધ
આજકાલ ડીપફેક ટેકનોલોજી દ્વારા અભિનેત્રીઓના ચહેરાનો ઉપયોગ કરીને અશ્લીલ વીડિયો બનાવવાનું ચલણ વધ્યું છે.
•    કડક નિર્દેશ: કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કાજોલ વિરુદ્ધ પ્રકાશિત થયેલી કોઈ પણ અશ્લીલ કે વાંધાજનક સામગ્રીને તાત્કાલિક ઇન્ટરનેટ પરથી હટાવવી પડશે.
•    AI પર રોક: AI ના માધ્યમથી કાજોલની ખોટી છબી ઊભી કરવા કે તેના વ્યક્તિત્વનો દુરુપયોગ કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદવામાં આવ્યો છે.
અજય દેવગણના રસ્તે કાજોલ
રસપ્રદ વાત એ છે કે, ૨૦૨૫ માં કાજોલના પતિ અને અભિનેતા અજય દેવગણે પણ આ જ રીતે પોતાના વ્યક્તિત્વ અધિકારોના રક્ષણ માટે કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો હતો.
•    વ્યાપારી લૂંટ પર બ્રેક: ઘણી કંપનીઓ સેલિબ્રિટીઝને પૂછ્યા વગર જ તેમની તસવીરો પ્રોડક્ટ્સ વેચવા માટે વાપરે છે. હાઈકોર્ટે આવી સંસ્થાઓને આદેશ આપ્યો છે કે કાજોલની ઓળખનો ઉપયોગ કરીને કોઈ પણ સામાન ન વેચવો.
સેલિબ્રિટીઝમાં વધતી જાગૃતિ
માત્ર કાજોલ કે અજય જ નહીં, પણ ભારતીય સિનેમાના અનેક દિગ્ગજોએ આ કાયદાકીય રક્ષણ મેળવ્યું છે:
•    હિન્દી સિનેમા: અમિતાભ બચ્ચન, સલમાન ખાન, ઐશ્વર્યા રાય અને વિવેક ઓબેરોય જેવા કલાકારો પહેલેથી જ આ સુરક્ષા મેળવી ચૂક્યા છે.
•    સાઉથ સિનેમા: પવન કલ્યાણ, જુનિયર એનટીઆર અને નાગાર્જુન જેવા સુપરસ્ટાર્સે પણ પોતાની બ્રાન્ડ વેલ્યુ બચાવવા કોર્ટના દ્વાર ખટખટાવ્યા છે.
ન્યાયાધીશોએ નોંધ્યું હતું કે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કોઈની વર્ષોની મહેનતથી બનાવેલી છબીને નુકસાન પહોંચાડવા માટે ન થઈ શકે. આ ચુકાદો ડીપફેકના ભય હેઠળ જીવતી તમામ મહિલા કલાકારો માટે એક આશાનું કિરણ સાબિત થશે.