નવી દિલ્હી: ભારતીય ફિલ્મ જગતમાં ઘણીવાર એવું બને છે કે એક કલાકારનો ઇનકાર બીજા કલાકાર માટે નસીબના દ્વાર ખોલી નાખે છે. આવો જ એક કિસ્સો છે ૧૯૭૪માં આવેલી દિગ્દર્શક શ્યામ બેનેગલની ક્લાસિક ફિલ્મ ‘અંકુર’નો. બહુ ઓછા લોકો જાણે છે કે આ ફિલ્મમાં મુખ્ય ભૂમિકા માટે બેનેગલની પ્રથમ પસંદગી પ્રખ્યાત બંગાળી અભિનેત્રી અપર્ણા સેન હતી.
અપર્ણા સેને કેમ નકારી ફિલ્મ?
ફિલ્મ નિર્માણના તે સમયે શ્યામ બેનેગલ એક નવો ચહેરો શોધી રહ્યા હતા જે ફિલ્મની ગંભીર પટકથાને ન્યાય આપી શકે. તેમણે અપર્ણા સેનનો સંપર્ક કર્યો, પરંતુ કેટલાક અંગત કારણો અને તે સમયના સંજોગોને જોતા અપર્ણા સેને આ રોલ કરવાનો ઇનકાર કરી દીધો. આ એક એવો નિર્ણય હતો જેણે કદાચ અપર્ણા સેનની કારકિર્દીની દિશા અલગ રાખી, પણ હિન્દી સિનેમાને એક નવો યુગ આપ્યો.
શબાના આઝમીનો ઉદય
અપર્ણા સેનના ઇનકાર બાદ આ ભૂમિકા નવોદિત અભિનેત્રી શબાના આઝમી પાસે ગઈ. શબાનાએ આ તકને બરાબર ઝડપી લીધી અને ‘લક્ષ્મી’ના પાત્રમાં જીવ રેડી દીધો. ‘અંકુર’ માત્ર સુપરહિટ જ ન રહી, પણ તેણે શબાના આઝમીને સર્વશ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો રાષ્ટ્રીય પુરસ્કાર પણ અપાવ્યો. આ ફિલ્મથી જ ભારતમાં ‘આર્ટ ફિલ્મ’ અથવા ‘પેરેલલ સિનેમા’ની એક નવી લહેર શરૂ થઈ.
નવી દિશા અને કારકિર્દીનો વળાંક
જો અપર્ણા સેને ‘અંકુર’ સ્વીકારી હોત, તો કદાચ આજે શબાના આઝમીની ઓળખ કંઈક અલગ હોત. શબાના આઝમીએ ત્યારબાદ ક્યારેય પાછું વળીને જોયું નથી અને તેઓ ભારતીય સિનેમાના સૌથી શક્તિશાળી કલાકારોમાંના એક તરીકે સ્થાપિત થયા. શ્યામ બેનેગલ અને શબાના આઝમીની આ જોડીએ આગળ જતા ‘નિશાંત’, ‘મંડી’ અને ‘જૂનૂન’ જેવી યાદગાર ફિલ્મો આપી.