​મુંબઈ, તા. ૨૬ જુલાઈ ​ભારતીય ફિલ્મ જગતના ભવ્ય ઇતિહાસમાં અનેક એવી રસપ્રદ અને આશ્ચર્યજનક ઘટનાઓ નોંધાયેલી છે, જે સિનેમાની ઝાકઝમાળ પાછળ છુપાયેલા દર્દ અને સંઘર્ષની સાક્ષી પૂરે છે. બોલિવૂડના ઇતિહાસમાં એક એવી અનોખી અને કમનસીબ ફિલ્મનું નામ અંકિત થયેલું છે, જેનું નિર્માણ કોઈ રહસ્યમય વાર્તાથી ઓછું નથી. મહાકાવ્ય સમાન ફિલ્મ 'મુગલ-એ-આઝમ' આપનારા મહાન દિગ્દર્શક કે. આસિફ દ્વારા નિર્મિત આ મેગા પ્રોજેક્ટનું નામ 'લવ એન્ડ ગોડ' (Love and God) હતું. આ ફિલ્મને ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસની સૌથી શાપિત, કમનસીબ અને મનહૂસ ફિલ્મ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ આખી ફિલ્મને પૂર્ણ થઈને સિનેમાઘરો સુધી પહોંચવામાં ૨૩ વર્ષ જેટલો લાંબો સમય લાગ્યો હતો, પરંતુ આ સમયગાળા દરમિયાન બનેલી હૃદયદ્રાવક ઘટનાઓએ સમગ્ર ફિલ્મ ઉદ્યોગને હચમચાવી મૂક્યો હતો.

​આ ઐતિહાસિક પ્રોજેક્ટની શરૂઆત વર્ષ ૧૯૬૩ની આસપાસ થઈ હતી. 'મુગલ-એ-આઝમ'ની ઐતિહાસિક સફળતા બાદ કે. આસિફ સાહેબના મનમાં લૈલા-મજનૂની અમર પ્રેમકથા પર એક ભવ્ય રંગીન ફિલ્મ બનાવવાનો વિચાર આવ્યો. આ ફિલ્મ માટે તેમણે તે જમાનાના અદભુત કલાકારો સંજીવ કુમાર, ગુરુ દત્ત અને અભિનેત્રી નિમ્મી જેવા દિગ્ગજોની પસંદગી કરી હતી. શરૂઆતમાં બધું બરાબર ચાલી રહ્યું હતું, પરંતુ થોડા જ સમયમાં આ ફિલ્મને જાણે કોઈની નજર લાગી ગઈ હોય તેમ મુશ્કેલીઓનો દોર શરૂ થયો.

​સૌથી પહેલો આઘાત ત્યારે લાગ્યો જ્યારે ફિલ્મમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી રહેલા જાણીતા અભિનેતા અને દિગ્દર્શક ગુરુ દત્તનું વર્ષ ૧૯૬૪માં અકાળ અવસાન થયું. આ અણધાર્યા આઘાત બાદ ફિલ્મ અટકી પડી અને ત્યારબાદ ગુરુ દત્તની જગ્યાએ અભિનેતા સંજીવ કુમારને મુખ્ય કલાકાર તરીકે લેવામાં આવ્યા અને શૂટિંગ ફરી શરૂ કરાયું. હજુ તો ફિલ્મ માંડ પાટા પર આવી હતી ત્યાં જ ૧૯૭૧માં ફિલ્મના મુખ્ય સૂત્રધાર અને વિઝનરી ડાયરેક્ટર કે. આસિફનું પણ અચાનક અવસાન થઈ ગયું. દિગ્દર્શકના અવસાનથી આખો પ્રોજેક્ટ વર્ષો સુધી અભરાઈએ ચડી ગયો અને ફિલ્મનું ભવિષ્ય અંધકારમાં ધકેલાઈ ગયું.

​સમય વહેતો રહ્યો અને આર્થિક મુશ્કેલીઓ તેમજ કાનૂની ગૂંચવણો વચ્ચે અટકેલી આ ફિલ્મને પૂરી કરવાનો સંકલ્પ અભિનેતા સંજીવ કુમારે લીધો. પરંતુ કુદરતને કંઈક બીજું જ મંજૂર હતું. વર્ષ ૧૯૮૫માં માત્ર ૪૭ વર્ષની નાની ઉંમરે સંજીવ કુમારનું પણ હાર્ટ અટેક આવવાને કારણે નિધન થઈ ગયું. આમ, એક જ ફિલ્મના નિર્માણ દરમિયાન તેના મુખ્ય નિર્દેશક અને બે-બે મુખ્ય અભિનેતાઓએ દુનિયા છોડી દીધી, જેને કારણે ફિલ્મ લાઇનના લોકો પણ આ પ્રોજેક્ટને 'શાપિત' માનવા લાગ્યા હતા.

​અંતે, કે. આસિફના પત્ની અખ્તર આસિફે પોતાના પતિના આ અધૂરા સપનાને ગમે તેમ કરીને પૂરું કરવાનો નિર્ણય કર્યો. તેમણે જૂના શૂટ થયેલા અને ઉપલબ્ધ ફૂટેજને એકસાથે જોડીને, ડબિંગ કરાવીને જેમ-તેમ કરીને વર્ષ ૧૯૮૬માં આ ફિલ્મને સિનેમાઘરોમાં રિલીઝ કરી. જોકે, ૨૩ વર્ષના લાંબા ગાળા બાદ જ્યારે આ ફિલ્મ પડદા પર આવી ત્યારે સિનેમાનો યુગ અને દર્શકોની પસંદગી સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ચૂકી હતી, જેના કારણે આ ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર ખરાબ રીતે નિષ્ફળ સાબિત થઈ. બે દાયકાથી વધુ સમય સુધી ચાલેલી અવિરત કમનસીબી અને ત્રણ દિગ્ગજોના મોતના ઓછાયામાં બનેલી આ ફિલ્મ ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસમાં સદાય માટે એક અણધારી ટ્રેજેડી તરીકે યાદ રાખવામાં આવશે.