નવી દિલ્હી:કહેવાય છે કે પ્રતિભા ક્યારેય કદની મોહતાજ નથી હોતી અને આ વાતને અક્ષરશઃ સાબિત કરી બતાવી હતી હિન્દી સિનેમાના દિગ્ગજ કલાકાર મોહમ્મદ ઉમર મુકરીએ. માત્ર ૫ ફૂટની ઊંચાઈ અને ચહેરા પર હંમેશા રહેતું નિર્દોષ સ્મિત મુકરીની ઓળખ હતી. આજે ભલે તેઓ આપણી વચ્ચે નથી, પરંતુ ૧૯૮૪ની ફિલ્મ 'શરાબી'નો તેમનો એ ડાયલોગ— "મૂછે હો તો નથ્થુલાલ જેવી હો, વરના ના હો..." આજે પણ બાળક-બાળકની જીભે વસેલો છે.
 મુકરી અને અભિનય સમ્રાટ દિલીપ કુમાર (યુસુફ ખાન) વચ્ચેનો સંબંધ માત્ર ફિલ્મો પૂરતો નહોતો. બંને મુંબઈની અંજજુમન-એ-ઇસ્લામ શાળામાં સહાધ્યાયી હતા. જોકે, પરિવારની જવાબદારીઓના કારણે મુકરીએ શરૂઆતમાં એક મદરેસામાં બાળકોને કુરાન ભણાવવાનું કામ શરૂ કર્યું હતું. પરંતુ નસીબ તેમને ફરીથી દિલીપ કુમાર પાસે ખેંચી લાવ્યું. દિલીપ સાહેબની મદદથી જ મુકરીએ દેવિકા રાની સાથે મુલાકાત કરી અને ૧૯૪૫માં 'પ્રતિમા' ફિલ્મથી તેમની ૫૦ વર્ષ લાંબી કારકિર્દીનો પાયો નંખાયો.
 પ્રકાશ મેહરા જ્યારે 'શરાબી' ફિલ્મ બનાવી રહ્યા હતા ત્યારે તેમને એક એવા પાત્રની જરૂર હતી જે ગંભીર મુનશી પણ હોય અને રમુજી પણ. મેહરાના ઘરની પાસે રહેતા એક ચોકીદારની લાંબી મૂછો જોઈને તેમને મુકરીના પાત્ર 'નથ્થુલાલ'નો વિચાર આવ્યો. મુકરીની એ નકલી લાંબી મૂછો અને અમિતાભ સાથેની તેમની કેમિસ્ટ્રીએ ઇતિહાસ રચી દીધો. મુકરીએ એકવાર હસતા હસતા કહ્યું હતું કે એરપોર્ટ પર સિક્યુરિટી વાળા પણ તેમની મૂછો અસલી છે કે નકલી તે ચેક કરવા રોકતા હતા!
મુકરી અને દિલીપ કુમારની મિત્રતા એવી હતી કે લોકો તેના ઉદાહરણ આપતા. ૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૦ના રોજ જ્યારે ૭૮ વર્ષની વયે મુકરીએ અંતિમ શ્વાસ લીધા, ત્યારે દિલીપ કુમાર પૂરેપૂરા ભાંગી પડ્યા હતા. હોસ્પિટલના સ્ટાફ મુજબ, દિલીપ સાહેબ કલાકો સુધી મુકરીના પલંગ પાસે બેસી રહેતા અને તેમના કાનમાં બાળપણની યાદો વાગોળતા હતા. મુકરીના જવાથી દિલીપ કુમારે રડતા રડતા કહ્યું હતું, "આજે મારું બાળપણ દફનાવવામાં આવ્યું છે." તેમણે પોતે પોતાના મિત્રની અર્થીને ખભો આપ્યો હતો.
 'મધર ઇન્ડિયા', 'પડોસન', 'અમર અકબર એન્થોની' અને 'લાવારિસ' જેવી ૬૦૦થી વધુ ફિલ્મોમાં કામ કરનાર મુકરીએ સાબિત કર્યું કે સ્ક્રીન પર હીરોની લંબાઈ નહીં, પણ તેની એક્ટિંગની ઊંચાઈ મહત્વની છે. આજે પણ જ્યારે જ્યારે હાસ્ય કલાકારોની વાત નીકળશે, ત્યારે મુકરીનું નામ આદર સાથે લેવાશે.