રાજકોટઃ વેધરએનાલીસ્‍ટ શ્રી અશોકભાઇ પટેલ જણાવે છે કે, વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય હવામાન એજન્‍સીઓ, જેમાં ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) અને વિવિધ ખાનગી સંસ્‍થાઓનો સમાવેશ થાય છે, તેઓએ ૨૦૨૪ ના દક્ષિણ પશ્ચિમ ચોમાસા દરમિયાન La Niña દ્યટવાનો અંદાજ લગાવ્‍યો હતો. જોકે, ફેબ્રુઆરીના અંત સુધીમાં માત્ર બે La Niña થ્રેશોલ્‍ડ પ્રાપ્ત થયા છે. વિરોધાભાસી દૃષ્ટિકોણ રાખીને, મેં જુલાઈ ૨૦૨૪ થી ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ સુધી માસિક બ્‍લોગ પોસ્‍ટ દ્વારા એક વિપરીત દૃષ્ટિકોણ રજૂ કર્યો હતો. માર્ચ મહિનાની આ પોસ્‍ટ આ મુદ્દા પર તાજું વિવેચન આપે છે.

સંપૂર્ણ વિકસિત La Niña શું છે?

આગાહી કરાયેલી La Niña કેમ ઉદ્વવી નહીં, તે સમજવા માટે NOAA ની ENSO (El Niño-Southern Oscillation) માટેની વિધિવત વ્‍યાખ્‍યાઓ અનુસાર સંપૂર્ણ વિકસિત La Niña” શું છે તે સમજવું જરૂરી છે. El Niño તે સમયે બને છે જયારે Oceanic Nińo Index (ONI) +૦.૫ºC અથવા તેથી વધુ હોય. La Niña તે સમયે બને છે જયારે ONI -0.૫ºC અથવા તેથી ઓછી હોય.

કોઈ ઘટના સંપૂર્ણ El Niño અથવા La Niña તરીકે વર્ગીકૃત થવા માટે,  થ્રેશોલ્‍ડ ઓછામાં ઓછા પાંચ સતત ત્રિમાસિક સિઝન માટે પ્રાપ્ત થવો અથવા વટાવવો જોઈએ.

ONI ડેટા CPC – NWS – NOAA દ્વારા આપવામાં આવ્‍યો છે અને તે અહીં ઉપલબ્‍ધ છે. 

ડિસેમ્‍બર ૨૦૨૪ માં Niño3.૪ SST -૦.૬0°C, જાન્‍યુઆરી ૨૦૨૫ માં -૦.74°C, અને ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં -૦.59°C નોંધાયું છે. તે મુજબ Oceanic Niño Index (ONI) (ડિસેમ્‍બર-જાન્‍યુઆરી-ફેબ્રુઆરી) ૨૦૨૪-૨૫ સિઝન માટે -0.6°C છે, જે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ ના અંતે બીજું La Niña થ્રેશોલ્‍ડ પ્રાપ્ત કરે છે.

આ પ્રગતિથી મે ૨૦૨૫ સુધીમાં સંપૂર્ણ La Niña વિકસિત થવાની શક્‍યતા ઊભી થઈ છે, જો La Niña થ્રેશોલ્‍ડ તમામ સતત ત્રિમાસિક અવધિઓમાં જળવાઈ રહેશે. જોકે, Niño1.2 અને Niño3 SST અનિયમિત રીતે ઉષ્‍ણ હોય તે દર્શાવે છે કે La Niña થ્રેશોલ્‍ડ માત્ર ચાર અથવા ઓછા સતત ત્રિમાસિક અવધિઓ માટે જ રહેશે. જો એવું બને, તો વિકસતી La Niña અધવચ્‍ચે સમાપ્ત થઈ શકે છે, અને ઈતિહાસ મુજબ, આવી દ્યટના ENSO-ન્‍યૂટ્રલ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે.

જો La Niña વિકસિત થવામાં નિષ્‍ફળ જાય, તો પણ જયારે Niño પ્રદેશોની (SST)ના માપદંડોના સુધારણા ૧૯૯૬-૨૦૨૫ના આધારકાળને ધ્‍યાને રાખીને કરવામાં આવશે ત્‍યારે ENSO સ્‍થિતિનું પુનર્વર્ગીકરણ શક્‍ય હોઈ શકે છે. CPC દર પાંચ વર્ષે ૩૦-વર્ષનો નવો આધારકાળ બનાવે છે, અને આગામી સુધારો ૨૦૨૬ના શરૂઆતમાં થવાનો છે.