વૈશ્વિક ઉત્સર્જનોમાં અસંતુલન હોવા છતાં ક્લાઈમેટ એક્શન માટે ભારતની વધતી જતી પ્રતિબદ્ધતા : પરિમલભાઈ નથવાણી
રાજયસભામાં સાંસદને પ્રત્યુત્તર આપતા કેન્દ્રીય મંત્રી
(મુકુંદ બદિયાણી દ્વારા)જામનગર, તા.,૨૫ : વિશ્વમાં વધતા જતા ઉષ્ણતામાનની સમસ્યા આજે સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ વૈશ્વિક ચિંતાઓમાંની એક છે, જેના માટે મુખ્યત્વે વિકસિત દેશો દ્વારા વધતાં જતાં ઉત્સર્જનો કારણભૂત છે. ભારત વિશ્વની ૧૭ ટકા કરતાં વધુ જનસંખ્યા ધરાવે છે, અને તેમ છતાં વૈશ્વિક ગરમી વિરુદ્ધની લડાઈમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે, ઐતિહાસિક કાર્બન ડાયોકસાઈડનું ઉત્સર્જન ભારતમાં ખૂબ ઓછું છે. ૧૮૫૦ થી ૨૦૧૯ સુધીના આંકડાઓ મુજબ, ભારતમાં ૪્રુ કરતાં ઓછું વૈશ્વિક ઉત્સર્જનમાં યોગદાન છે, જ્યારે તેની આખી વિશ્વની જનસંખ્યામાં ૧૭ ટકા જેટલી મજબૂત ભાગીદારી છે તેમ રાજયસભાના સાંસદ પરીમલભાઇ નથવાણીએ સંસદમાં પુછેલા પ્રશ્નના જવાબમાં જાણવા મળ્યું છે.
એક વિકાસશીલ અર્થતંત્ર તરીકે, ભારતનું ગ્રીનહાઉસ ગેસ ઉત્સર્જન વધતું રહે છે, જો કે તે વિકસિત દેશોની સરખામણીમાં ઘણુંઓછું છે. એટલે, વિકાસ અને ગરીબી દૂર કરવા માટેના ધ્યેયોને ધ્યાનમાં રાખતાં ભારતના વૈશ્વિક ગરમી માટેની જવાબદારી મર્યાદિત રહી છે. ખરેખર, ભારતના પ્રતિ વ્યક્તિ ઉત્સર્જન વૈશ્વિક સરેરાશ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછા છે. ૨૦૨૦માં, ભારતના પ્રતિ વ્યક્તિ ઉત્સર્જન ૧.૭૪ ટન CO2 સમકક્ષ હતું, જે વિકસિત દેશોની જેમ અમેરિકાની (૧૫.૮૪ ટન) અને ચીન (૮.૮૩ ટન) કરતાં ઘણું ઓછું છે. ૨૦૨૩ના આંકડાઓ પ્રમાણે, ભારતમાં પ્રતિ વ્યકિત ગ્રીનહાઉસ ગેસ (GHG) ઉત્સર્જન લગભગ ૨ ટન છે, ચીનમાં તે ૧૧.૧૧ ટન છે અને યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સમાં તે ૧૭.૬૧ ટન છે.
ભારતની સ્થિર, ટકાઉ અને સમળદ્ધ જીવનશૈલીમાં બચત, જાળવણી અને સંરક્ષણ પરંપરાગત રીતે અંતર્નિહિત છે, જે અમારી પ્રતિબદ્ધતામાં પરિલક્ષિત થાય છે. મિશન લાઇફ (લાઇફ સ્ટાઇલ ફોર એન્વાયરમેન્ટ)માં પણ તેનો સમાવેશ છે. ભારત દ્વારા શરુ કરાયેલી આ એક એવી વૈશ્વિક પહેલ છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય પર્યાવરણ સાથે મૈત્રીપૂર્ણ અભિગમ અને સમજણપૂર્વકના ઉપભોક્તાવાદને પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે. મિશન લાઇફ સાત મુખ્ય ક્ષેત્રોમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. પાણીની બચત, ઊર્જા કાર્યક્ષમતા, કચરો ઘટાડવો, ઇ-કચરાનું સંચાલન, સિંગલ યુઝ પ્લાસ્ટિકને દૂર કરવું, સસ્તી ખાદ્ય વ્યવસ્થાઓ પ્રમોટ કરવી, અને સ્વસ્થ જીવનશૈલીઓ અપનાવવી. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પર્યાવરણ સંમેલન (UNEA) ના છઠ્ઠા સત્રમાં, સભ્ય દેશોએ ભારતના પ્રસ્તાવિત મિશન લાઇફને અનુમોદન આપ્યું અને ટકાઉ જીવનશૈલીઓ માટેના વચનને સમર્થન આપ્યું છે. તેમ પરીમલભાઇ નથવાણીને જણાવ્યું હતું.
ભારતીય સરકાર ઘણા પ્રોગ્રામો અને યોજનાઓ મારફતે ક્લાઈમેટ ચેન્જને હરાવવા માટે પ્રતિબદ્ધ છે, જેમાં નેશનલ એક્શન પ્લાન પર ક્લાઈમેટ ચેન્જ (NAPCC) શામેલ છે. NAPCC એ મિશનને સોલાર ઊર્જા, પાણી વ્યવસ્થાપન, ટકાઉ કળષિ, અને ગ્રીન ઇન્ડિયાના ક્ષેત્રોમાં દર્શાવે છે. આ સંકલિત માળખું ભારતના રાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્લાઈમેટ એક્શનનુ માર્ગદર્શન કરે છે. દેશનાં ૩૪ રાજ્યો અને સંઘીય પ્રદેશોએ પણ પોતપોતાની રાજ્ય ક્લાઈમેટ એક્શન યોજના (SAPCC) વિકસાવી છે.
જ્યારે ભારત વિકાસ અને પર્યાવરણીય ટકાઉપણા વચ્ચેનું નાજુક સંતુલન જાળવવા માટે આગળ વધી રહ્યું છે, ત્યારે તેના વધતા જતા ક્લાઈમેટ એક્શન પ્રયત્નો વૈશ્વિક સ્તરે પર્યાવરણીય જાળવણી માટે થતા પ્રયાસોમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવશે.
(2:06 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
