ગાંધીનગર: વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ 7 એપ્રિલે "Healthy Beginnings, Hopeful Futures" થીમ સાથે ઉજવાશે, અને ગુજરાતે આરોગ્ય ક્ષેત્રે પોતાની શ્રેષ્ઠ સેવાઓથી દેશમાં અગ્રણી સ્થાન જાળવ્યું છે. રાજ્યના દરેક નાગરિકને વર્લ્ડ ક્લાસ આરોગ્ય સુવિધાઓ મળે તે માટે મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્રભાઈ પટેલના નેતૃત્વમાં અને આરોગ્ય મંત્રી ઋષિકેશભાઈ પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ સરકારે નવીન પગલાં લીધાં છે. આગામી નાણાકીય વર્ષ 2025-26માં આરોગ્ય વિભાગનું બજેટ 16.35% વધારીને રૂ. 20,100 કરોડથી રૂ. 23,385.33 કરોડ કરવામાં આવ્યું છે, જે રાજ્યની આરોગ્ય સેવાઓને વધુ મજબૂત કરશે.

નવી આરોગ્ય સંસ્થાઓ અને સેન્ટર્સની શરૂઆત:
ગુજરાત સરકારે આરોગ્ય સેવાઓના વિસ્તાર માટે મોટી યોજનાઓ જાહેર કરી છે. અમદાવાદની સિવિલ મેડિસિટીમાં મગજ અને નર્વસ સિસ્ટમના રોગોની સારવાર અને સંશોધન માટે ન્યુરોલોજીકલ સાયન્સની સ્વાયત્ત સંસ્થા સ્થપાશે. ગુજરાત કેન્સર એન્ડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ, અમદાવાદ દ્વારા પોરબંદર, હિંમતનગર, વલસાડ અને ગોધરામાં નવા રેડિયોથેરાપી સેન્ટર્સ શરૂ થશે. યુ.એન. મહેતા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ કાર્ડિયોલોજી, અમદાવાદ દ્વારા ગાંધીનગર અને સુરતમાં કાર્ડિયોલોજી-ન્યુરોલોજી સેવાઓ તથા રાજકોટ અને ભાવનગરમાં કાર્ડિયોલોજી સેટેલાઇટ સેન્ટર્સ કાર્યરત થશે. આ ઉપરાંત, 6 સરકારી હોસ્પિટલોમાં ‘પેલિયેટીવ કેર’ વોર્ડ શરૂ થશે, જેથી જીવલેણ રોગના અંતિમ તબક્કાના દર્દીઓને સારવાર સાથે સંભાળ મળે. સરકારી મેડિકલ કોલેજો અને સંલગ્ન હોસ્પિટલોમાં રૂ. 100 કરોડના ખર્ચે અત્યાધુનિક સાધનો પણ ઉપલબ્ધ થશે.

આરોગ્ય સેવાઓની પહોંચ અને સફળતા:
રાજ્યના ગામડાઓ અને અંતરિયાળ વિસ્તારોના નાગરિકોને આરોગ્ય સેવાઓ મળે તે માટે સરકારે નોંધપાત્ર પ્રયાસો કર્યા છે. જાન્યુઆરી 2025 સુધીમાં પ્રાથમિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (PHC) દ્વારા 1.44 કરોડથી વધુ અને સામૂહિક આરોગ્ય કેન્દ્રો (CHC) દ્વારા 1.31 કરોડથી વધુ દર્દીઓને OPD સેવાઓ મળી છે. રક્તપિત્ત નિર્મૂલન કાર્યક્રમના સફળ અમલથી રાજ્યમાં રક્તપિત્તનું પ્રમાણ ઘટીને 0.39 થયું છે. રાષ્ટ્રીય વાહકજન્ય રોગ નિયંત્રણ કાર્યક્રમ હેઠળ મેલેરિયા, ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવા રોગોનું નિયંત્રણ થયું છે, જેમાં 2024માં 233 ગામોની 2.52 લાખથી વધુ વસ્તીને જંતુનાશક છંટકાવથી આવરી લેવાઈ છે.

ટીબી નિર્મૂલનમાં ગુજરાતની આગેવાની:
વડાપ્રધાન નરેન્દ્રભાઈ મોદીના ટીબી મુક્ત ભારત અભિયાનને ગુજરાતે સફળતાપૂર્વક આગળ વધાર્યું છે. 2024માં 1.37 લાખથી વધુ ટીબી દર્દીઓની સારવાર થઈ, જેમાં સફળતા દર 90% રહ્યો છે. રાજ્યમાં 33 જિલ્લા ક્ષય કેન્દ્રો, 8 શહેરી ક્ષય કેન્દ્રો, 308 ટીબી યુનિટ્સ, 3 કલ્ચર લેબોરેટરીઓ અને 170 નાટ લેબોરેટરીઓ કાર્યરત છે. નિક્ષય પોષણ યોજના હેઠળ દર્દીઓને માસિક રૂ. 500થી વધારીને રૂ. 1000ની સહાય આપવામાં આવે છે, જેના ભાગરૂપે 2018થી અત્યાર સુધી 6.53 લાખ દર્દીઓને રૂ. 201 કરોડની સહાય બેંક ખાતામાં જમા થઈ છે. આ ઉપરાંત, 3.43 લાખથી વધુ પોષણ કિટ્સ પણ વિતરિત થઈ છે, જે ગુજરાતને ટીબી નિર્મૂલનમાં દેશમાં અગ્રેસર બનાવે છે.

માતૃ-બાળ સ્વાસ્થ્ય અને આયુષ સેવાઓ:
સગર્ભા મહિલાઓને પોષણ અને માતૃ-બાળ મૃત્યુ દર ઘટાડવા ‘નમોશ્રી યોજના’ હેઠળ 2025માં 2.77 લાખથી વધુ મહિલાઓએ લાભ લીધો છે. ‘પીએમજેએવાય-મા’ યોજના હેઠળ ફેબ્રુઆરી 2025 સુધીમાં 2.71 કરોડ આયુષ્માન કાર્ડ જારી થયા છે. આયુષ વિભાગે આયુર્વેદ, હોમિયોપેથી અને યોગને પ્રોત્સાહન આપવા ‘આયુષગ્રામ’ પ્રોજેક્ટ અને 365 આયુષ્માન આરોગ્ય મંદિરો શરૂ કર્યા છે, જે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પરંપરાગત ઉપચાર પદ્ધતિઓનો વ્યાપ વધારશે.

ગુજરાતની પ્રતિબદ્ધતા:
વિશ્વ આરોગ્ય દિવસ 2025ની ઉજવણીમાં ગુજરાતે પોતાની આરોગ્ય સેવાઓની શ્રેષ્ઠતા દર્શાવી છે. રૂ. 23 હજાર કરોડથી વધુના રોકાણથી રાજ્યની આરોગ્ય સુવિધાઓ વધુ સુદૃઢ થશે, જેનાથી દરેક નાગરિકને ઉત્તમ સારવાર મળશે. રક્તપિત્ત, ટીબી અને વાહકજન્ય રોગોના નિયંત્રણમાં ગુજરાતની સફળતા દેશ માટે પ્રેરણારૂપ છે. (આલેખન - જીગર બારોટ)