ગાંધીનગર: ૧૪ એપ્રિલ, રાષ્ટ્રીય ડોલ્ફિન દિવસ નિમિત્તે, ગુજરાતના દરિયાકાંઠે ડોલ્ફિનની વસ્તીમાં થયેલો વધારો એક આનંદદાયક સમાચાર છે. ગુજરાતના વન વિભાગ દ્વારા તાજેતરમાં હાથ ધરવામાં આવેલી ડોલ્ફિનની વસ્તી ગણતરીમાં કુલ ૬૮૦ ડોલ્ફિન નોંધાયા છે. આ ગણતરી ૪,૦૮૭ ચોરસ કિલોમીટરના વિશાળ દરિયાઈ વિસ્તારમાં કરવામાં આવી હતી.

ગુજરાત, જે ભારતનો સૌથી લાંબો ૧,૬૦૦ કિલોમીટરનો દરિયાકાંઠો ધરાવે છે, તે દરિયાઈ જીવસૃષ્ટિ માટે એક મહત્વપૂર્ણ સ્થળ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. કચ્છથી ભાવનગર સુધીના દરિયાઈ પટ્ટામાં ડોલ્ફિનની વસ્તીમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. ખાસ કરીને, ઓખા અને નવલખી વચ્ચેના કચ્છના અખાતના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા મરીન નેશનલ પાર્ક અને અભયારણ્યમાં સૌથી વધુ ૪૯૮ ડોલ્ફિન ૧,૩૮૪ ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં નોંધાયા છે. ઉત્તર કચ્છના અખાતમાં ૧૬૮ ડોલ્ફિન ૧,૮૨૧ ચોરસ કિલોમીટરના વિસ્તારમાં જોવા મળ્યા હતા, જ્યારે ભાવનગરમાં ૧૦ અને મોરબીમાં ૪ ડોલ્ફિન નોંધાયા હતા.

નિષ્ણાતો જણાવે છે કે ડોલ્ફિન દરિયાઈ ફૂડ ચેઇનમાં ટોચના શિકારી છે અને દરિયાઈ સંતુલન જાળવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેમની હાજરી સ્વસ્થ દરિયાઈ ઇકોસિસ્ટમનો સંકેત આપે છે. વન વિભાગના અધિકારીઓ અને સંરક્ષણવાદીઓ કચ્છથી ભાવનગર સુધીના દરિયાકાંઠાના માછીમારોને ડોલ્ફિન સંરક્ષણમાં તેમના વધતા જતા જાગૃતિ અને સહકાર માટે શ્રેય આપે છે.

ગુજરાતના દરિયાકાંઠે જોવા મળતી ડોલ્ફિનની પ્રજાતિઓમાં, હિંદ મહાસાગર હમ્પબેક ડોલ્ફિન સૌથી વધુ જોવા મળે છે. તેની વિશિષ્ટ ખૂંધ અને લાંબી પીઠની પાંખ દ્વારા ઓળખાતી આ ડોલ્ફિન પ્રજાતિ તેના એરોબેટિક પ્રદર્શનો અને મૈત્રીપૂર્ણ સ્વભાવ માટે જાણીતી છે. છીછરા પાણીમાં જોવા મળતી આ ડોલ્ફિન મુખ્યત્વે માછલી, કરચલા અને ઝીંગા ખાય છે.

ભારતે સત્તાવાર રીતે ઓક્ટોબર ૨૦૦૯માં ડોલ્ફિનને તેના રાષ્ટ્રીય જળચર પ્રાણી તરીકે જાહેર કર્યું હતું, જેમાં ગંગા ડોલ્ફિન ગંગા નદીની પવિત્રતાનું પ્રતીક છે. તેમની બુદ્ધિ અને રમતિયાળ સ્વભાવ માટે જાણીતી ડોલ્ફિન પ્રવાસીઓ અને સંશોધકોની કલ્પનાને આકર્ષિત કરે છે.