અમદાવાદ: ગુજરાત હાઈકોર્ટે મંગળવારે (૨૯ એપ્રિલ) અમદાવાદના ચાંદોળા તળાવ વિસ્તારમાં સોમવારે (૨૮ એપ્રિલ) રાજ્ય સત્તાવાળાઓ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલી તોડફોડની કાર્યવાહીને યથાવત રાખી હતી. કોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે જળાશય સરકારી જમીન છે અને તેના પરનું બાંધકામ ગેરકાયદેસર છે.
કોર્ટ ૧૮ વ્યક્તિઓ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી, જેમાં ૨૮ એપ્રિલના રોજ ચાંદોળા તળાવ વિસ્તારમાં રાજ્ય દ્વારા કરવામાં આવેલી તોડફોડની કાર્યવાહીને મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્લંઘન અને કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતોનો ભંગ જાહેર કરવાની માંગ કરવામાં આવી હતી. અરજદારોએ બાંધકામો તોડવાના મામલે સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણય પર આધાર રાખ્યો હતો અને પ્રતિવાદીઓને ગેરકાયદેસર તોડફોડ કરતા રોકવાની પ્રાર્થના કરી હતી.
જસ્ટિસ મૌના એમ. ભટ્ટે તેમના આદેશમાં અવલોકન કર્યું હતું:
"જો કે, એ નિર્વિવાદ છે કે ચાંદોળા તળાવ એક જળાશય છે અને જળાશય પર કોઈ બાંધકામને મંજૂરી આપી શકાય નહીં. CRZ નોટિફિકેશન મુજબ માપણી કર્યા વિના અરજદારોના પરિસરને જળાશય પર ગણી શકાય નહીં તે દલીલ, આ કોર્ટના અભિપ્રાય મુજબ સ્વીકાર્ય નથી, કારણ કે પ્રતિવાદી નંબર ૧ દ્વારા ૨૯.૦૪.૨૦૨૫ ના રોજ દાખલ કરવામાં આવેલા સોગંદનામામાં સ્પષ્ટપણે જણાવવામાં આવ્યું છે કે જે વિસ્તારમાં તોડફોડની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે તે અમદાવાદના દાણી લીમડા રોડ પર આવેલું તળાવ અને જળ ભંડાર છે. સોગંદનામામાં વધુમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે આ જમીન સ્વીકાર્ય રીતે જાહેર કરાયેલ જળાશય હોવાથી, કોઈ પણ નાગરિક સંસ્થાએ તળાવ પર બાંધકામ માટે કોઈ પણ વ્યક્તિ/અરજદારને કોઈ વિકાસ પરવાનગી આપી નથી."
કોર્ટે બાંધકામો તોડવાના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં સર્વોચ્ચ અદાલતે જણાવ્યું હતું કે, "શરૂઆતમાં, અમે સ્પષ્ટ કરીએ છીએ કે જો કોઈ જાહેર સ્થળે જેમ કે રસ્તા, શેરી, ફૂટપાથ, રેલ્વે લાઇનને અડીને અથવા કોઈ નદી અથવા જળાશયમાં ગેરકાયદેસર બાંધકામ હોય અને તેવા કેસોમાં જ્યાં કાયદાની અદાલત દ્વારા તોડી પાડવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો હોય તો આ નિર્દેશો લાગુ થશે નહીં."
ત્યારબાદ કોર્ટે કહ્યું હતું કે તોડફોડ પહેલા નોટિસ ન આપીને કુદરતી ન્યાયના સિદ્ધાંતોના ભંગ અંગે અરજદારોની દલીલો સ્વીકાર્ય નથી અને તેથી તેને ફગાવી દેવામાં આવે છે.
રાજ્ય સરકારની પુનર્વસન અને પુનઃસ્થાપન નીતિની લાગુ પડતી અંગે અરજદારોની દલીલ પર કે વૈકલ્પિક આવાસ આપ્યા વિના તેમના ઘરો તોડી પાડવા ગેરકાયદેસર હતા, કોર્ટે કહ્યું હતું કે, "આ સંદર્ભમાં, એ નોંધવામાં આવ્યું છે કે લાંબા સમયથી કબજો હોવા છતાં, અરજી સાથે કોઈ દસ્તાવેજો રજૂ કરવામાં આવ્યા નથી. આધાર કાર્ડ, મૃત્યુ અથવા જન્મ પ્રમાણપત્ર, વીજળીના બિલ, BPL કાર્ડ જેવા દસ્તાવેજો કાગળના પુસ્તક સ્વરૂપે રજૂ કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં અરજદારોના સરનામાં ચાંદોળા તળાવ છાપરા, દાણી લીમડા, અમદાવાદ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. કોઈ પણ પરવાનગી સાથે પરિસરના બાંધકામને યોગ્ય ઠેરવવા માટે કંઈપણ રજૂ કરવામાં આવ્યું નથી."
કોર્ટે ગુજરાત જમીન મહેસૂલ સંહિતાની કલમ ૩૭ નો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેના અનુસાર જળાશયની જમીન સરકારી જમીન છે અને આવી જમીન પર કોઈ બાંધકામને મંજૂરી નથી.
"તેથી, આ કોર્ટના અભિપ્રાયમાં અરજદારો દ્વારા કરવામાં આવેલું બાંધકામ ગેરકાયદેસર બાંધકામ છે અને ઘણા વર્ષોથી ચાલુ હોવાનું જણાય છે," કોર્ટે કહ્યું હતું.
કોર્ટે વધુમાં કહ્યું હતું કે અરજદારો દ્વારા ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ ૧૪ પર મૂકવામાં આવેલો આધાર ગેરવાજબી છે કારણ કે આ એવો કેસ નથી જ્યાં ૧૮ અરજદારો સાથે ભેદભાવ કરવામાં આવ્યો હોય, કારણ કે સોગંદનામામાં જણાવ્યા મુજબ તમામ ગેરકાયદેસર બાંધકામો સામે તોડફોડની કાર્યવાહી પહેલેથી જ કરવામાં આવી છે.
"વધુમાં, ભારતના બંધારણના અનુચ્છેદ ૨૧ પર મૂકવામાં આવેલો આધાર પણ ગેરવાજબી છે કારણ કે જીવન જીવવાનો અધિકાર આશ્રયના અધિકારનો સમાવેશ કરે છે તેમ છતાં, અરજદારો પુનર્વસન અને પુનઃસ્થાપન માટે તે જ પરિસર પર કોઈ વેસ્ટેડ રાઇટનો દાવો કરી શકે નહીં, જેનું પુનરાવર્તન કરવાના ખર્ચે, એક જળાશય - સરકારી જમીન છે," કોર્ટે ઉમેર્યું હતું.
રાજ્યના પુનર્વસન હેઠળ વૈકલ્પિક આવાસ આપવાની પ્રાર્થના પર કોર્ટે કહ્યું હતું કે અરજદારો તેમની વ્યક્તિગત અરજી સત્તાવાળાઓ સમક્ષ જરૂરી દસ્તાવેજો સાથે કરી શકે છે, જો તેઓ તેના માટે હકદાર હોય, અને તેના પર કાયદા અનુસાર વિચારણા કરવામાં આવી શકે છે.
"અરજદારોના વિદ્વાન વકીલની દલીલ કે જ્યાં સુધી આવા વૈકલ્પિક આવાસ પૂરા પાડવામાં ન આવે ત્યાં સુધી તોડફોડ પર રોક લગાવવામાં આવે તે સ્વીકાર્ય નથી કારણ કે તે ગેરકાયદેસર કબજો/બાંધકામને કાયમી બનાવવા સમાન હશે, જે કાયદાના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ હશે," કોર્ટે નોંધ્યું હતું.
આ તબક્કે અરજદારોના વકીલે વિનંતી કરી હતી કે રાજ્ય વતી જવાબ સુનાવણી પહેલાં મળ્યો હોવાથી, જવાબ રજૂ કરવા માટે સમય આપવામાં આવે.
ત્યારબાદ કોર્ટે અરજદારોને જવાબ રજૂ કરવા માટે સમય આપતાં આ બાબતની સુનાવણી ૧૯ જૂનના રોજ મુલતવી રાખી હતી.