ગાંધીનગર: ગુજરાતમાં મહિલાઓએ સહકારી ક્ષેત્ર દ્વારા આર્થિક અને સામાજિક પરિવર્તનનું એક નવું પ્રકરણ લખ્યું છે. વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્ર મોદીનો હંમેશા દ્રઢ વિશ્વાસ રહ્યો છે કે મહિલાઓને આર્થિક અને સામાજિક રીતે આત્મનિર્ભર બનાવીને જ ભારતને સંપૂર્ણ આત્મનિર્ભર બનાવી શકાય છે. આ વિઝનને આગળ વધારતા, કેન્દ્રીય ગૃહ અને સહકારિતા મંત્રી શ્રી અમિત શાહના માર્ગદર્શન અને મુખ્યમંત્રી શ્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના નેતૃત્વ હેઠળ ગુજરાતે સહકારી ક્ષેત્ર દ્વારા મહિલા સશક્તિકરણને વાસ્તવિકતામાં બદલ્યું છે.
 
મહિલા નેતૃત્વમાં નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ:
આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારિતા દિવસ પર ગુજરાત સરકારે રાજ્યમાં મહિલાઓની વધતી ભાગીદારીના ઘણા પ્રેરક આંકડા શેર કર્યા છે. આ મુજબ, છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં (2020 થી 2025 વચ્ચે) મહિલા નેતૃત્વવાળી ડેરી સહકારી સમિતિઓ 21% વધીને 3,764 થી 4,562 થઈ ગઈ છે.
 
દૂધ સંઘોમાં મહિલાઓની વધતી ભૂમિકા:
ગુજરાતના સહકારિતા વિભાગ દ્વારા શેર કરાયેલા આંકડા મુજબ, દૂધ સંઘોમાં પણ મહિલાઓની નેતૃત્વ ભૂમિકા વધી છે. વર્ષ 2025માં દૂધ સંઘોના બોર્ડમાં 82 નિર્દેશકોમાંથી 25% સભ્યો મહિલાઓ છે, જે દૂધ સંઘોની નીતિ નિર્ધારણમાં તેમની સક્રિય ભાગીદારી દર્શાવે છે. ગુજરાતની ડેરી સહકારી સમિતિઓમાં મહિલાઓની સભ્યપદ પણ સતત વધી રહી છે. ગુજરાતમાં લગભગ 36 લાખ દૂધ ઉત્પાદક સભ્યોમાંથી લગભગ 12 લાખ મહિલાઓ છે, એટલે કે લગભગ 32% દૂધ ઉત્પાદક સભ્યો મહિલાઓ છે.

આટલું જ નહીં, આ જ સમયગાળામાં ગ્રામીણ સ્તરની સહકારી સમિતિઓની પ્રબંધન સમિતિઓમાં પણ મહિલાઓની ભાગીદારી 14% વધી છે. આ પ્રબંધન સમિતિઓમાં મહિલાઓની સંખ્યા 70,200 થી વધીને 80,000 થઈ ગઈ છે. આ મહિલાઓ હવે ગ્રામીણ સ્તરની સહકારી સમિતિઓમાં નીતિ નિર્માણ, સંચાલન અને દેખરેખ જેવી મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સંભાળી રહી છે.
 
મહિલા સંચાલિત દૂધ સમિતિઓનું પ્રભાવશાળી પ્રદર્શન:
આંતરરાષ્ટ્રીય સહકારિતા દિવસના ખાસ અવસર પર ગુજરાત કોઓપરેટિવ મિલ્ક માર્કેટિંગ ફેડરેશન લિમિટેડ (GCMMF) દ્વારા શેર કરાયેલા આંકડામાં જાણવા મળ્યું છે કે ગુજરાતમાં મહિલા સંચાલિત દૂધ સહકારી સમિતિઓ દ્વારા દૂધનું સંગ્રહ 2020માં 41 લાખ લિટર પ્રતિ દિવસથી 39% વધીને 2025માં 57 લાખ લિટર પ્રતિ દિવસ થઈ ગયું છે, જે વર્તમાન સમયમાં રાજ્યના કુલ દૂધ સંગ્રહનો લગભગ 26% છે.
 
વાર્ષિક આવકમાં 43%નો જબરદસ્ત વધારો:
ગુજરાતમાં મહિલા સંચાલિત દૂધ સમિતિઓ હવે માત્ર સામાજિક પરિવર્તનનું પ્રતીક જ નથી બની રહી, પરંતુ આર્થિક રીતે પણ મોટો ફાળો આપી રહી છે. વર્ષ 2020માં આ સમિતિઓની અંદાજિત દૈનિક આવક ₹17 કરોડ હતી, જે વાર્ષિક ધોરણે લગભગ ₹6,310 કરોડ સુધી પહોંચતી હતી.

છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં આ આંકડો 2025માં દરરોજ ₹25 કરોડ થઈ ગયો છે, જેનાથી વાર્ષિક અંદાજિત આવક ₹9,000 કરોડને પાર પહોંચી ગઈ છે. એટલે કે, આ સમયગાળામાં મહિલા સંચાલિત સમિતિઓના ટર્નઓવરમાં ₹2,700 કરોડનો વધારો થયો છે, જે 43%ની નોંધપાત્ર વૃદ્ધિ દર્શાવે છે. આ સફળતા મહિલા સશક્તિકરણના સહકારી મોડેલની મજબૂતીનો પુરાવો છે.