ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે આજે કેન્દ્ર સરકાર અને રાજ્યોને એક સખત ચેતવણી આપી છે. ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ (નિવારણ) અધિનિયમ (UAPA) જેવા ગંભીર કાયદાઓ હેઠળના કેસોમાં સતત થઈ રહેલા વિલંબ પર નારાજગી વ્યક્ત કરતા, સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્યું કે જો વિશેષ અદાલતોની સ્થાપના નહીં કરવામાં આવે, તો કોર્ટને અન્ડરટ્રાયલ આરોપીઓને જામીન પર મુક્ત કરવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ રહેશે નહીં.
 
ધીમી ન્યાય પ્રક્રિયા: એક ગંભીર સમસ્યા
ન્યાયાધીશ સૂર્યકાંત અને જોયમલ્યા બાગચીની બેન્ચે NIA સંબંધિત કેસોની સુનાવણી દરમિયાન આ ગંભીર મુદ્દા પર ધ્યાન દોર્યું. કોર્ટે જણાવ્યું કે જ્યારે કેસોની સંખ્યા સતત વધી રહી છે અને ટ્રાયલ સમયસર પૂરી થતી નથી, ત્યારે "શંકાસ્પદોને કેટલા સમય સુધી અનિશ્ચિત કસ્ટડીમાં રાખી શકાય છે?" આ પ્રશ્ન કાયદાના શાસન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા પર ગંભીર સવાલો ઊભા કરે છે. અગાઉ પણ, કોર્ટે ચેતવણી આપી હતી કે જો માળખાગત સુવિધાઓવાળી વિશેષ અદાલતો નહીં બને, તો તેઓ ગંભીર કેસોમાં પણ જામીન આપવા માટે મજબૂર થશે.
 
સુપ્રીમ કોર્ટે આપ્યા બે મોટા ઉકેલ
આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે, સુપ્રીમ કોર્ટે બે મોટા સૂચનો કર્યા:

• ન્યાયાધીશોની સંખ્યા વધારો: કોર્ટે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે હાલની અદાલતો પર બોજ વધારવાને બદલે ન્યાયિક અધિકારીઓની સંખ્યા (કેડરની તાકાત) વધારવી જોઈએ. જસ્ટિસ કાંતે જણાવ્યું કે "જો ૫૦ જજો હોય, તો તેને ૬૦ કરો...તેને કામચલાઉ કેડર પર રહેવા દો."

• નિવૃત્ત જજોની ભરતી કરો: સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને રસપ્રદ સૂચન એ હતું કે સરકારો ઉત્કૃષ્ટ સેવા રેકોર્ડ ધરાવતા નિવૃત્ત ન્યાયિક અધિકારીઓને નોકરી પર રાખવાનું વિચારી શકે છે. જસ્ટિસ કાંતે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, "60 વર્ષની ઉંમર ઘરે બેસી રહેવા જેવી નથી." તેમણે ઉમેર્યું કે આવા અનુભવી જજોનો ઉપયોગ વિશેષ અદાલતોમાં કરવાથી કેસોનો નિકાલ ઝડપી બનશે.
 
સરકારને કડક નિર્દેશ
બેન્ચે કેન્દ્ર સરકારને તાત્કાલિક પગલાં ભરવા જણાવ્યું છે. એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ ઐશ્વર્યા ભાટીએ કોર્ટને ખાતરી આપી કે સરકારના સંબંધિત સચિવો, દિલ્હી પોલીસ કમિશનર અને રાજ્યોના મુખ્ય સચિવો સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજવામાં આવશે અને વિશેષ અદાલતોની સ્થાપનાના પ્રસ્તાવ પર વિચાર કરવામાં આવશે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલાની આગામી સુનાવણી સુધીમાં સ્ટેટસ રિપોર્ટ રજૂ કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો છે. આ કડક વલણ દર્શાવે છે કે સુપ્રીમ કોર્ટ હવે માત્ર સૂચનો આપવાને બદલે તાત્કાલિક કાર્યવાહી ઈચ્છી રહી છે.