ગાંધીનગર :ગુજરાતમાં SIR પ્રક્રિયા પહેલા તબક્કામાં સફળતાપૂર્વક ચાલી રહી છે. મુખ્ય ચૂંટણી અધિકારીએ જણાવ્યું કે ચૂંટણી પંચના આદેશો અનુસાર આ પ્રક્રિયા ચલાવવામાં આવી રહી છે, અને તે લોકલ બોડી ચૂંટણીઓ પર અસર કરશે કે નહીં તેનો નિર્ણય રાજ્ય ચૂંટણી પંચ કરશે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં BLOs આવતા નથી તેવી ફરિયાદો પર કહ્યું કે, ધરપકડ વોરંટ જેવા કડક પગલાં હજુ સુધી લેવાયા નથી, પરંતુ SIR પ્રક્રિયા વિશે કલેક્ટર અને મ્યુનિસિપલ કમિશનર સાથે ચર્ચા કરી છે. મતદાર યાદીમાંથી નામ ડિલીટ થાય તેની તમામ વિગતો ઓનલાઇન પબ્લિશ થશે, જેથી પારદર્શિતા જળવાઈ રહે. મુખ્ય કમિશનરે ભારપૂર્વક કહ્યું કે આ પ્રક્રિયા સમયમર્યાદામાં પૂરી કરવાની છે, અને BLOsની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ચૂંટણી કમિશનર સુખબીર સિંહ સંધુ અને ડૉ. વિવેક જોશી પણ ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. ECIએ વધુમાં જણાવ્યું કે પશ્ચિમ બંગાળ જેવા રાજ્યોમાં AI-આધારિત વેરિફિકેશન પણ શરૂ કરવામાં આવશે, જેથી ડુપ્લિકેટ ફોટા અને અન્ય અનિયમિતતાઓ શોધી શકાય. આ SIRથી ભારતની ચૂંટણી પ્રક્રિયા વધુ મજબૂત બનશે, અને મતદારોને ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા સરળતાથી સુવિધા મળશે.

આ અંગે ભારતીય ચૂંટણી પંચ (ECI)ના મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર ગ્યાનેશ કુમારની આજની પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR) પ્રક્રિયાની કામગીરી પર વિગતવાર માહિતી આપવામાં આવી છે. 27 ઓક્ટોબર 2025ના રોજ ચૂંટણી પંચે 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં SIRની ઘોષણા કરી હતી, જેમાં ગુજરાત પણ સામેલ છે. આ પ્રક્રિયા ચૂંટણીઓને વધુ પારદર્શક અને વિશ્વસનીય બનાવવા માટે ચલાવવામાં આવી રહી છે, જેમાં વોટર લિસ્ટને તાજી કરવા અને ડુપ્લિકેટ અથવા અયોગ્ય નામોને દૂર કરવાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ છે. મુખ્ય કમિશનરે જણાવ્યું કે આ પ્રક્રિયા બંધારણની કલમ 324 અને પ્રતિનિધિત્વ લોકો એક્ટ, 1950 હેઠળ ચલાવવામાં આવી રહી છે, અને તે 2002ની SIR જેવી જ છે.

આ પ્રક્રિયાના પહેલા તબક્કામાં 4 નવેમ્બરથી 4 ડિસેમ્બર સુધી બૂથ લેવલ ઓફિસર્સ (BLOs) દ્વારા ફોર્મની વહેંચણી કરવામાં આવી છે. અત્યાર સુધીમાં 99 ટકા મતદારોને ફોર્મ પહોંચી ગયા છે, જે એક મોટી સિદ્ધિ છે. BLOs ફોર્મ કેવી રીતે ભરવું તે પણ ઘર-ઘર જઈને સમજાવી રહ્યા છે. ગત સપ્તાહના અંતે બધા મતદાન મથકો પર BLOs હાજર રાખવામાં આવ્યા હતા, જેથી મતદારોને તાત્કાલિક મદદ મળી શકે. 4 ડિસેમ્બર સુધી ફોર્મ પરત લેવામાં આવશે, અને 9 ડિસેમ્બરે ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવશે. આગામી તબક્કામાં 8 ડિસેમ્બરે ડ્રાફ્ટ લિસ્ટ જાહેર થશે, 9 ડિસેમ્બરથી 8 જાન્યુઆરી 2026 સુધી દાવા સ્વીકારાશે, અને 7 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ આખરી મતદાર યાદી જાહેર થશે.

SIR પ્રક્રિયામાં 2002ની મતદાર યાદી સાથે લિંકેજ પર ખાસ ભાર મૂકાયો છે. જો કોઈ વ્યક્તિનું, તેમના માતા-પિતાનું અથવા પરિવારના સભ્યનું નામ 2002ની યાદીમાં હોય તો વધુ કોઈ દસ્તાવેજ આપવાની જરૂર નથી. મુખ્ય કમિશનરે જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી 50 ટકાથી વધુ લોકોનું અથવા તેમના પરિવારનું લિંક થઈ ગયું છે, જે 7.66 કરોડ મતદારોમાંથી લગભગ 2.4 કરોડ વોટર્સને આવરી લે છે. આ લિંકથી વોટર્સને વધુ વેરિફિકેશનથી મુક્તિ મળશે. BLOs મતદારોને આ પ્રક્રિયામાં મદદ કરશે, અને તેમનું નામ તથા મોબાઇલ નંબર ફોર્મ પર આપેલું છે, જેથી સંપર્ક કરી શકાય છે.

આ SIR 12 રાજ્યો અને UTsમાં 51 કરોડથી વધુ વોટર્સને આવરી લે છે, જેમાં તમિલનાડુ, પશ્ચિમ બંગાળ, કેરળ, પુડુચેરી, ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ સહિતના વિસ્તારો સામેલ છે. આ પ્રક્રિયા 2003 પછીની સૌથી મોટી SIR છે, જેમાં આધારને ઓળખ માટે વાપરી શકાય છે પણ નાગરિકત્વના પુરાવા તરીકે નહીં. વિપક્ષી પક્ષો જેમ કે કોંગ્રેસ અને TMCએ આ પ્રક્રિયા પર વાંધો કાઢ્યો છે, કહ્યું કે તે વોટર્સને ડિલીટ કરીને ચૂંટણીઓને અસર કરશે, પરંતુ ECIએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ ફક્ત લિસ્ટને સ્વચ્છ બનાવવા માટે છે. ગુજરાતમાં આ પ્રક્રિયા 2026ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ પહેલાં મહત્વપૂર્ણ બની રહેશે, અને મતદારોને અપીલ કરવામાં આવી છે કે તેઓ તાત્કાલિક ફોર્મ ભરીને પોતાના અધિકારનો ઉપયોગ કરે.