ગાંધીનગર તા.૧૯:  ગુજરાતમાં ચાલી રહેલા ખાસ સઘન સુધારણા (SIR) કવાયતમાં ૪૦ લાખથી વધુ મતદારોને મતદાર યાદીમાં સૂચિબદ્ધ સરનામાં પરથી કાયમ માટે સ્‍થળાંતર કરવામાં આવ્‍યા હોવાનું જાણવા મળ્‍યું છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, આમાંથી લગભગ અડધા અમદાવાદ અને સુરત જિલ્‍લામાં હતા.

ભારતના ચૂંટણી પંચ (ECI) દ્વારા ૧૯ ડિસેમ્‍બરના રોજ ડ્રાફટ મતદાર યાદી પ્રકાશિત કરવામાં આવશે. કુલ મળીને, મૃત્‍યુ, કાયમી સ્‍થળાંતર, ગેરહાજર અને ડુપ્‍લિકેટ મતદાર કાર્ડ સહિતના વિવિધ કારણોસર ૭૩.૯૪ લાખ મતદારોના નામ મતદાર યાદીમાંથી કાઢી નાખવામાં આવે તેવી શક્‍યતા છે.

આ મતદારોમાંથી ૫૪% કાયમી સ્‍થળાંતરિત મતદારો છે.અમદાવાદ અને સુરતમાં અનુક્રમે સૌથી વધુ ૮.૬૫ લાખ અને ૮.૬૨ લાખ 'કાયમી સ્‍થળાંતરિત' મતદારો છે. આ શ્રેણીના કુલ મતદારોના ૪૩% મતદારો સામૂહિક રીતે થાય છે.SIR સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓ કહે છે કે અમદાવાદ, સુરત અને ઉચ્‍ચ ઔદ્યોગિકીકરણ અને પરિણામે વધુ સ્‍થળાંતરિત કામદારોની વસ્‍તી ધરાવતા અન્‍ય જિલ્‍લાઓમાંથી રિવર્સ માઇગ્રેશન આટલી મોટી સંખ્‍યામાં કાયમી સ્‍થળાંતરિત મતદારો માટે એક મુખ્‍ય પરિબળ હોઈ શકે છે. બીજું પરિબળ એવા લોકો હોઈ શકે છે જેમણે ગુજરાતના મતવિસ્‍તારોમાં પોતાનું સરનામું બદલ્‍યું છે.

અમદાવાદના કલેક્‍ટર સુજીત કુમાર, જે જિલ્‍લા ચૂંટણી અધિકારી પણ છે, તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે SIR કવાયતમાં જાણવા મળ્‍યું છે કે સૌથી વધુ સ્‍થળાંતર અમદાવાદ જિલ્‍લાની બહાર થયું છે, પરંતુ આ ઘટના વિવિધ પરિબળોને કારણે હોઈ શકે છે. હાલ, અમે ખાતરી કરી શકતા નથી કે આ સ્‍થળાંતર રાજ્‍યના મતવિસ્‍તારોમાં થયું છે કે રાજ્‍યની બહાર, તેમણે કહ્યું.અન્‍ય ટોચના જિલ્‍લાઓ જ્‍યાંથી મતદારો કાયમી ધોરણે સ્‍થળાંતરિત થયા છે તેમાં વડોદરા, રાજકોટ, વલસાડ, કચ્‍છ, ભાવનગર, ગાંધીનગર, બનાસકાંઠા અને મહેસાણાનો સમાવેશ થાય છે. નોંધપાત્ર રીતે, આ જિલ્‍લાઓમાં ઔદ્યોગિકીકરણ વધુ છે - મોટા ઉદ્યોગો અને MSME બંને - અને અન્‍ય જિલ્‍લાઓની તુલનામાં આ જિલ્‍લાઓમાં સ્‍થળાંતરિત કાર્યબળ વધુ છે.વિધાનસભા મતવિસ્‍તાર મુજબ, મતદારોની સૌથી વધુ બહારની તરફની હિલચાલ અમદાવાદ અને સુરત શહેરોમાંથી થઈ છે. જે ટોચના દસ મતવિસ્‍તારોમાંથી બહારની તરફ સ્‍થળાંતર થયું છે તે બધા અમદાવાદ અથવા સુરતના છે. મુખ્‍ય ચૂંટણી અધિકારી (CEO) ના કાર્યાલયમાંથી ઉપલબ્‍ધ માહિતી અનુસાર, ચોર્યાસી, કામરેજ, લિબાયત, ઉધના, અમરાઈવાડી, વેજલપુર, વરાછા રોડ, ઓલપાડ, કતારગામ અને ઘાટલોડિયા ટોચના દસ વિધાનસભા મતવિસ્‍તારોમાં આવે છે જ્‍યાંથી બહારની તરફ સ્‍થળાંતર થયું છે.એ ઉલ્‍લેખ કરવો જરૂરી છે કે ૨૦૨૦ માં મહાત્‍મા ગાંધી લેબર ઇન્‍સ્‍ટિટ્‍યૂટ (MGLI) ના અભ્‍યાસમાં રોગચાળા દરમિયાન રિવર્સ માઇગ્રેશનનો મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્‍યો હતો. તેમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્‍યું હતું કે કોવિડ-૧૯ રોગચાળા દરમિયાન ૧૪.૯૭ લાખ સ્‍થળાંતરિત કામદારો તેમના વતન રાજ્‍યોમાં પાછા ફર્યા હતા. રોગચાળા દરમિયાન જે ટોચના દસ જિલ્‍લાઓમાંથી સ્‍થળાંતરિત કામદારો પાછા ફર્યા હતા તેમાંથી મોટાભાગના જિલ્‍લાઓ SIR ડેટા જેવા જ છે જ્‍યાંથી મહત્તમ મતદારોમાં ઘટાડો થયો છે.

કોવિડ-૧૯ રોગચાળા દરમિયાન, કામદારોનું સૌથી વધુ બાહ્ય સ્‍થળાંતર સુરત અને અમદાવાદથી થયું હતું.અમદાવાદ કલેક્‍ટર કચેરીના એક અધિકારીએ જણાવ્‍યું હતું કે, જ્‍યારે બીએલઓએ પડોશીઓને કાયમી રીતે સ્‍થળાંતર કરાયેલા મતદારોના ઠેકાણા વિશે પૂછ્‍યું, ત્‍યારે તેમને કહેવામાં આવ્‍યું કે કોવિડ-૧૯ રોગચાળા દરમિયાન અન્‍ય રાજ્‍યોમાંથી પોતાના વતન ગયેલા મોટાભાગના કામદારો તેમના મતદાર કાર્ડ પરના સરનામાં પર પાછા ફર્યા નથી.ૅ અધિકારીએ ઉમેર્યું હતું કે ઉત્તરીય રાજ્‍યોમાંથી મોટી સંખ્‍યામાં કામદારો પણ છે જે જિલ્‍લામાં ઉદ્યોગો અને બાંધકામ સ્‍થળોએ કોન્‍ટ્રાક્‍ટ પર કામ કરે છે અને કરારનો સમયગાળો પૂરો થયા પછી પાછા ફરે છે.ચાલુ SIR ના બાહ્ય સ્‍થળાંતરના આંકડાઓ પર ટિપ્‍પણી કરતા, રાજ્‍યના મુખ્‍ય ચૂંટણી અધિકારી હરીત શુક્‍લાએ જણાવ્‍યું હતું કે, એવી પણ શક્‍યતા છે કે સ્‍થળાંતરિત મતદારોએ મતવિસ્‍તારની અંદર અથવા રાજ્‍યના મતવિસ્‍તારો વચ્‍ચે નવા સરનામા પર સ્‍થળાંતર કર્યું હોય અને તેમના EPIC માં કોઈ ફેરફાર કર્યો ન હોય. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ગુજરાતમાં ૨૦૧૭ અને ૨૦૨૨ની વિધાનસભા ચૂંટણીઓ વચ્‍ચે મતદારોની સંખ્‍યામાં ૪૯ લાખનો વધારો થયો હતો. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, ૨૦૧૭માં ગુજરાતમાં મતદારોની સંખ્‍યા ૪.૩૫ કરોડ હતી, જે ૨૦૨૨માં વધીને ૪.૮૪ કરોડ થઈ ગઈ - જે ૧૧% નો વધારો દર્શાવે છે.