ગાંધીનગર/રાજકોટ: ગુજરાતમાં વર્ષ 2026ની પ્રથમ રાષ્ટ્રીય લોક અદાલતે ન્યાયતંત્રના ઇતિહાસમાં એક સુવર્ણ પ્રકરણ ઉમેર્યું છે. ગુજરાત રાજ્ય કાનૂની સેવા સત્તા મંડળ દ્વારા આયોજિત આ લોક અદાલતમાં માત્ર એક જ દિવસમાં 13.98 લાખથી વધુ કેસોનો સુખદ અને મૈત્રીપૂર્ણ અંત લાવવામાં આવ્યો છે. ગુજરાત હાઇકોર્ટના ચીફ જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલ અને જસ્ટિસ એ. વાય. કોગજેના સક્ષમ માર્ગદર્શન હેઠળ, રાજ્યભરના લાખો નાગરિકોને વર્ષો જૂના કાયદાકીય વિવાદોમાંથી કાયમી મુક્તિ મળી છે. આ સિદ્ધિ માત્ર આંકડાકીય નથી, પરંતુ તે સામાન્ય માણસના ન્યાય પ્રત્યેના વિશ્વાસની જીત છે.

આ લોક અદાલતનું સૌથી હૃદયસ્પર્શી પાસું કૌટુંબિક વિવાદોનું નિરાકરણ રહ્યું છે. છૂટાછેડાના આરે ઉભેલા અને કાયદાકીય લડાઈમાં ફસાયેલા 3581 પરિવારોનું કાઉન્સેલિંગ કરીને તેમને ફરી એક કરવામાં આવ્યા છે, જે સમાજ માટે એક સકારાત્મક સંદેશ છે. આ ઉપરાંત, પ્રિ-લિટિગેશન સ્ટેજ પર 8.21 લાખ અને પેન્ડિંગ કેસોમાંથી 5.77 લાખ એમ કુલ 13,98,787 કેસોનો નિકાલ કરીને રાજ્ય સરકારે રૂ. 3209.80 કરોડના વળતરના હુકમો કરીને પક્ષકારોને આર્થિક રાહત અપાવી છે. ખાસ કરીને 10 વર્ષથી વધુ સમયથી પેન્ડિંગ રહેલા 764 જટિલ કેસોનો ઉકેલ એ ન્યાયતંત્રની મધ્યસ્થી વ્યવસ્થાની તાકાત દર્શાવે છે.

ટ્રાફિક નિયમોના પાલન અને દંડની વસૂલાત માટે પણ આ લોક અદાલત એક ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ છે. રાજ્યભરના વાહનચાલકો દ્વારા બાકી રહેલા 6,48,375 ટ્રાફિક ઈ-ચલણનો એક જ દિવસમાં નિકાલ કરવામાં આવ્યો હતો. આ પ્રક્રિયા દ્વારા સરકારી તિજોરીમાં રૂ. 50.48 કરોડની દંડની રકમની વસૂલાત થઈ છે. આ પગલાથી જ્યાં એક તરફ ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન વધશે, ત્યાં બીજી તરફ પેન્ડિંગ ચલણના કારણે કોર્ટમાં ધક્કા ખાતા નાગરિકોનો કિંમતી સમય પણ બચ્યો છે.

ગુજરાતમાં લોક અદાલત હવે વિવાદોના ઝડપી અને મૈત્રીપૂર્ણ નિરાકરણ માટે સૌથી સશક્ત અને ભરોસાપાત્ર માધ્યમ બનીને ઉભરી રહી છે. કોર્ટના લાંબા અને ખર્ચાળ ચક્કરમાંથી મુક્તિ મેળવવા માંગતા નાગરિકો માટે આ અભિયાન આશાનું કિરણ બની ગયું છે. વકીલો, ન્યાયાધીશો અને પક્ષકારોના સહિયારા પ્રયાસોથી જે રીતે આટલી મોટી સંખ્યામાં કેસોનો નિકાલ થયો છે, તે દેશભરમાં એક મિસાલ બની રહેશે. લોક અદાલતની આ ભવ્ય સફળતા દર્શાવે છે કે જ્યારે સમાધાનની ભાવના સાથે ન્યાયની પ્રક્રિયા કરવામાં આવે, ત્યારે કડવાશ દૂર થઈને સુખદ અંત ચોક્કસ આવે છે.