ભરૂચ જિલ્લાના આમોદ તાલુકામાં વર્ષ 2021માં સામે આવેલા સામૂહિક ધર્માંતરણ કેસમાં ગુજરાત હાઇકોર્ટએ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય આપ્યો છે. જસ્ટિસ Geeta Gopiની સિંગલ જજ બેન્ચે 30 માર્ચ 2026ના રોજ બે મૌલવીઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી ડિસ્ચાર્જ અરજી ફગાવી દીધી હતી. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે રેકોર્ડ પર ઉપલબ્ધ સાક્ષીઓ અને પુરાવાઓ પરથી પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ ધર્માંતરણ માટેની ગતિવિધિઓના સંકેત મળે છે, જેથી ટ્રાયલ કોર્ટના આદેશમાં હસ્તક્ષેપ કરવાનો કોઈ કારણ નથી. 

આ કેસ નવેમ્બર 2021માં નોંધાયેલી FIR પરથી શરૂ થયો હતો, જેમાં આમોદ પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાઈ હતી. ફરિયાદ અનુસાર, આમોદ તાલુકાના કાંકરિયા ગામ અને આસપાસના આદિવાસી વિસ્તારોમાં આશરે 37 હિંદુ પરિવારોના 100 જેટલા લોકોને વિવિધ લાલચો આપી ગેરકાયદેસર રીતે ઇસ્લામમાં ધર્માંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા. પોલીસે અત્યાર સુધીમાં અનેક આરોપીઓ સામે ત્રીજી સપ્લિમેન્ટરી ચાર્જશીટ પણ દાખલ કરી છે.

આ કેસમાં આરોપી તરીકે નામ આવેલા સરફરાઝ ઉર્ફે જાવેદ અને રમીઝ રાજા ઉર્ફે ઔવેશ અબ્દુલ ગનીએ પહેલાં સેશન્સ કોર્ટમાં ડિસ્ચાર્જ અરજી કરી હતી, જે ફગાવાઈ ગઈ હતી. ત્યારબાદ તેઓ હાઇકોર્ટમાં ગયા હતા. બંને વિરુદ્ધ Gujarat Freedom of Religion Act 2003 અને IPC હેઠળ ગુનાઓ નોંધાયા છે.

કોર્ટમાં બચાવ પક્ષના વકીલે દલીલ કરી હતી કે આરોપીઓ માત્ર પોતાના મજહબનો પ્રચાર કરી રહ્યા હતા, જે ભારતીય બંધારણ હેઠળ મળતો મૂળભૂત અધિકાર છે, અને તેમને ખોટી રીતે ફસાવવામાં આવ્યા છે. તેમણે આ પણ જણાવ્યું કે બંને મૌલવીઓને તપાસના અંતિમ તબક્કામાં ત્રીજી સપ્લિમેન્ટરી ચાર્જશીટમાં આરોપી બનાવવામાં આવ્યા છે, જેથી તેમના વિરુદ્ધ પૂરતા પુરાવા નથી.

પરંતુ રાજ્ય સરકાર તરફથી પબ્લિક પ્રોસિક્યુટર ભાર્ગવ પંડ્યાએ આ દલીલોનો કડક વિરોધ કર્યો હતો. તેમણે કોર્ટમાં રજૂઆત કરી કે આ કેસ માત્ર ધાર્મિક પ્રચારનો નથી, પરંતુ ગરીબ આદિવાસી પરિવારોને લલચાવીને ગેરકાયદેસર ધર્માંતરણ કરાવવાનું સુવ્યવસ્થિત ષડ્યંત્ર છે. તપાસમાં સામે આવ્યું કે આરોપીઓ દ્વારા ધર્માંતરિત લોકોને રોકડ રકમ, નવા કપડાં, દવાઓ અને વિવિધ ભૌતિક સુવિધાઓ જેવી કે એર કૂલર, વોટર કૂલર, હાથગાડી અને અન્ય વસ્તુઓ આપી લાલચ અપાતી હતી.

મુખ્ય ફરિયાદી પ્રવીણભાઈ વસાવાએ પોલીસને જણાવ્યું હતું કે 2018માં તેમને અને અન્ય પરિવારોને લાલચ આપી ધર્માંતરિત કરવામાં આવ્યા હતા અને તેમના આધાર કાર્ડમાં પણ ફેરફાર કરાવવામાં આવ્યા હતા. અન્ય સાક્ષીઓએ પણ આરોપીઓ દ્વારા સુવિધાઓ આપવાના વચનો અને ધર્માંતરણ માટે પ્રેરણા આપવામાં આવી હોવાના નિવેદનો આપ્યા હતા. પોલીસ પાસે આ મીટિંગોના વિડીયો ફૂટેજ પણ પુરાવા તરીકે ઉપલબ્ધ હોવાનું કોર્ટમાં જણાવાયું હતું.

સરકારી વકીલે વધુમાં જણાવ્યું કે Gujarat Freedom of Religion Act 2003 હેઠળ ધર્માંતરણ માટે જરૂરી કાયદાકીય પરવાનગી લેવામાં આવી નહોતી, જે આ પ્રવૃત્તિને ગેરકાયદેસર બનાવે છે. આ કારણે આરોપીઓ વિરુદ્ધ કેસ ચાલવો યોગ્ય છે.

અંતે હાઇકોર્ટે રાજ્યની દલીલોને માન્ય રાખી અને કહ્યું કે પ્રાથમિક દૃષ્ટિએ કેસ બને છે અને ટ્રાયલ કોર્ટનો નિર્ણય યોગ્ય છે. કોર્ટે આ પણ નોંધ્યું કે મૌલવીઓ દ્વારા યોજાતી બેઠકો ધર્માંતરણના હેતુથી જ હતી તેવા પુરાવાઓ ઉપલબ્ધ છે, તેથી અરજી ફગાવી દેવામાં આવી.

આ જ કેસમાં હાઇકોર્ટે અગાઉ પણ અન્ય આરોપીઓની FIR રદ કરવાની અરજીઓ ફગાવી હતી. ઑક્ટોબર 2025માં આપવામાં આવેલા એક મહત્વપૂર્ણ નિર્દેશમાં કોર્ટએ કહ્યું હતું કે જો કોઈ વ્યક્તિ પોતે ધર્માંતરિત થયા બાદ અન્ય લોકોને પણ પ્રોત્સાહન આપે, તો તેને માત્ર પીડિત તરીકે ગણાવી શકાય નહીં પરંતુ તેને પણ આરોપી બનાવવામાં આવી શકે.

તપાસમાં આ પણ બહાર આવ્યું છે કે આ સમગ્ર ધર્માંતરણ રેકેટ વર્ષ 2006થી 2021 સુધી ચાલતું હતું અને તેમાં વિદેશી ફંડિંગનો પણ મોટો હાથ હતો. ખાસ કરીને લંડન સ્થિત હાજી અબ્દુલ્લા ફેફડાવાલાનું નામ મુખ્ય સૂત્રધાર તરીકે સામે આવ્યું છે, જે વિદેશમાં ધર્માંતરણના આંકડા બતાવીને નાણાં મેળવે છે. આ નાણાંનો ઉપયોગ ગરીબ આદિવાસીઓને વધુ લાલચ આપવા માટે કરવામાં આવતો હતો.

આ ઉપરાંત, ધર્માંતરિત પરિવારોના બાળકોને મદરસાઓમાં મોકલીને તેમની વિચારધારા બદલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવતો હતો. તેમને વિવિધ મજહબી કાર્યક્રમોમાં લઈ જઈને તેમની મૂળ સંસ્કૃતિથી દૂર કરવાની પ્રક્રિયા પણ ચાલી રહી હતી. ગુજરાત પોલીસે આ સમગ્ર કેસને માત્ર સ્થાનિક ગુના નહીં પરંતુ એક મોટું રાષ્ટ્રીય સ્તરનું ષડ્યંત્ર ગણાવ્યું છે.