અમદાવાદમાં ચોમાસાની એક ખાસિયત વર્ષોથી જોવા મળે છે. શહેરના પશ્ચિમ વિસ્તારમાં ધોધમાર વરસાદ વરસતો હોય ત્યારે પૂર્વ વિસ્તારમાં લોકો વાદળોની રાહ જોતા હોય છે. ઘણીવાર એસ.જી. હાઈવે પર પાણી ભરાઈ જાય અને શહેરના બીજા છેડે રસ્તા સુકા રહે. એટલે જ અમદાવાદમાં વરસાદની આગાહી માત્ર “શહેરમાં વરસાદ પડશે” એટલી હોય તો પૂરતી નથી.

આ જ જરૂરિયાતને ધ્યાનમાં રાખીને અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને એક એવી નવી વ્યવસ્થા શરૂ કરી છે, જે વરસાદને લઈને શહેરનું ચિત્ર જ બદલી શકે છે.

હવે માત્ર અમદાવાદમાં વરસાદ પડશે કે નહીં એટલી માહિતી નહીં મળે, પરંતુ શહેરના કયા વોર્ડમાં કેટલો વરસાદ પડી શકે છે, ક્યાં ભારે વરસાદની શક્યતા છે અને કયા વિસ્તારોમાં પાણી ભરાવાનું જોખમ છે તેની પણ આગોતરી જાણકારી મળશે.

અત્યાર સુધી હવામાન વિભાગ શહેર કે જિલ્લામાં વરસાદની આગાહી આપતું હતું. પરંતુ અમદાવાદ જેવા વિશાળ શહેરમાં દરેક વિસ્તારની સ્થિતિ અલગ હોય છે.

એક જ સમયે ચાંદખેડામાં ભારે વરસાદ હોય અને મણિનગરમાં માત્ર ઝરમર વરસાદ હોય તે સામાન્ય બાબત છે. આવી સ્થિતિમાં વોર્ડ લેવલની આગાહી શહેરના આયોજન માટે ખૂબ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે.

AMC હવે એવી સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરશે જે શહેરના અલગ અલગ વિસ્તારોનું અલગથી વિશ્લેષણ કરીને વરસાદની સંભાવના દર્શાવશે.

 

આ નવી સિસ્ટમ પાછળ પુણેની C-DAC સંસ્થાનું અદ્યતન કમ્પ્યુટિંગ મોડલ કામ કરશે. હજારો ડેટા પોઈન્ટ્સ, વાદળોની ગતિ, હવાની દિશા, ભેજ અને તાપમાન જેવા પરિબળોનું વિશ્લેષણ કરીને વરસાદનો અંદાજ તૈયાર કરવામાં આવશે.

આ અંદાજ માત્ર કાગળ પર નહીં રહે, પરંતુ સીધો શહેરના મોન્સૂન મેનેજમેન્ટમાં ઉપયોગી બનશે.

 

અમદાવાદમાં કેટલાક વિસ્તારો એવા છે જ્યાં દર વર્ષે વરસાદ પડતાં જ પાણી ભરાવાની સમસ્યા સર્જાય છે. તંત્રને ઘણીવાર વરસાદ શરૂ થયા પછી કામગીરી કરવી પડતી હોય છે.

પરંતુ હવે જો કોઈ વોર્ડમાં ભારે વરસાદની શક્યતા દેખાશે તો અગાઉથી જ ટીમો તૈનાત કરી શકાશે. ડ્રેનેજ સફાઈ, પમ્પિંગ સ્ટેશન અને ઇમરજન્સી સ્ટાફને એલર્ટ કરી શકાશે.

એટલે કે સમસ્યા સર્જાયા પછી નહીં, પરંતુ સમસ્યા આવે તે પહેલાં જ તૈયારી થઈ શકશે.

ધારો કે તમને ઓફિસ જવું હોય અથવા બાળકોને સ્કૂલ મોકલવાના હોય. જો અગાઉથી ખબર પડી જાય કે તમારા વિસ્તારમાં આગામી કલાકોમાં ભારે વરસાદ પડશે તો તમે તમારી યોજના બદલી શકો.

આગામી સમયમાં આવી માહિતી નાગરિકો માટે પણ ઉપયોગી સાબિત થઈ શકે છે. ટ્રાફિક જામ, પાણી ભરાવા અને વરસાદથી સર્જાતી મુશ્કેલીઓ ઘટાડવામાં આ ટેક્નોલોજી મહત્વની ભૂમિકા ભજવી શકે છે.

 

અમદાવાદને સ્માર્ટ સિટી બનાવવાના અનેક પ્રયાસો થયા છે. હવે તેમાં એક નવું પગલું ઉમેરાયું છે—સ્માર્ટ રેઇન ફોરકાસ્ટિંગ.

ચોમાસું આવે એટલે વરસાદ ક્યાં પડશે તેની ચર્ચા થતી રહે છે. પરંતુ હવે કદાચ અમદાવાદીઓ પાસે તેનો જવાબ પહેલેથી જ હશે. કારણ કે હવે વાદળો શહેર પર આવે તે પહેલાં જ ટેક્નોલોજી જણાવી દેશે કે કયા વોર્ડમાં છત્રી જરૂરી છે અને કયા વોર્ડમાં હજુ રાહ જોવી પડશે.

અમદાવાદ માટે આ માત્ર નવી સિસ્ટમ નથી, પરંતુ ચોમાસા સામે વધુ સજ્જ અને વધુ સ્માર્ટ બનવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.