ગાંધીનગર, તા.૧૯: ગુજરાતના ગ્રામીણ વિસ્તારોનો સર્વાંગી વિકાસ સાધવા અને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓને વધુ સશક્ત તથા આધુનિક બનાવવા માટે યુવા સરપંચોની ભૂમિકા અત્યંત નિર્ણાયક સાબિત થઈ રહી છે. રાજ્યના ગામડાંઓને આધુનિક, સ્વચ્છ, સુરક્ષિત અને સંપૂર્ણ આત્મનિર્ભર બનાવવા માટે પંચાયત સ્તરે કઈ પાયાની સુવિધાઓ હોવી અનિવાર્ય છે તે અંગેની એક વિસ્તૃત અને પ્રેરણાદાયી રૂપરેખા સામે આવી છે. ગામના વહીવટમાં સક્રિયતા દાખવીને કોઈપણ સામાન્ય ગામને 'આદર્શ સ્માર્ટ વિલેજ' બનાવવા માટે યુવા નેતૃત્વએ ૧૫ મહત્વના મુદ્દાઓ પર વિશેષ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે.

આ માર્ગદર્શિકા મુજબ, ગામના સર્વાંગી વિકાસ માટે સૌથી પહેલા પાયાની સ્વાસ્થ્ય સેવાઓ અનિવાર્ય છે. ઈમરજન્સીના સમયે ગ્રામજનોને તાત્કાલિક સારવાર મળી રહે તે માટે પંચાયત પાસે પોતાની એમ્બ્યુલન્સની સુવિધા હોવી જોઈએ. આ ઉપરાંત ગામના યુવાનો અને વિદ્યાર્થીઓમાં જ્ઞાનવર્ધન માટે યોગ્ય વાચનાલય કે લાઈબ્રેરી, પશુપાલકો માટે ગૌવંશના જતન અર્થે સુસજ્જ ગૌશાળા તેમજ રાત્રિના સમયે ગ્રામજનોની સુરક્ષા માટે શેરીઓમાં સ્ટ્રીટ લાઈટની પૂરતી વ્યવસ્થા હોવી જરૂરી છે. આજના ટેક્નોલોજી યુગમાં ગામની સુરક્ષા અને ગુનાખોરી અટકાવવા માટે મુખ્ય ચોક અને માર્ગો પર સીસીટીવી (CCTV) કેમેરા લગાવવા પણ એટલા જ આવશ્યક છે.

ગામને સ્વચ્છ અને હરિયાળું રાખવા માટે પંચાયત સ્તરે વિશેષ અભિયાન ચલાવવામાં આવે તે પણ એટલું જ જરૂરી છે. મહિનામાં ઓછામાં ઓછી એક વાર સમગ્ર ગામની સાફ-સફાઈનું આયોજન થવું જોઈએ, જ્યારે પર્યાવરણના જતન માટે દર વર્ષે ઓછામાં ઓછા ૧૦૦૦ છોડ વાવવાનું લક્ષ્ય રાખીને વ્યાપક વૃક્ષારોપણ કરવું જોઈએ. આ સાથે જ આર્થિક રીતે નબળા અને ગરીબ પરિવારના બાળકો માટે કપડાં, પુસ્તકો અને શૈક્ષણિક સામગ્રી પૂરી પાડવાની વ્યવસ્થાની સાથે અભ્યાસમાં પાછળ રહેતા બાળકો માટે મફત કોચિંગ ક્લાસની સુવિધા પણ ઊભી કરવી જોઈએ જેથી શિક્ષણનું સ્તર ઊંચું આવી શકે.

સામાજિક ઉત્થાન અને પાયાની સગવડોની વાત કરીએ તો, સરકારની આવાસ યોજનાઓનો લાભ સાચા અર્થમાં જરૂરિયાતમંદ ગરીબ પરિવારો સુધી પહોંચીને તેમને પાકા મકાનો અપાવવા જોઈએ. યુવાનોના શારીરિક સ્વાસ્થ્ય માટે જિમ અને રમતગમતનું મેદાન, ગામમાં સ્વચ્છતા જળવાઈ રહે તે માટે યોગ્ય જાહેર શૌચાલયો તેમજ અંતિમ સંસ્કાર જેવા સંવેદનશીલ પ્રસંગે સ્મશાનઘાટમાં યોગ્ય શેડ, પીવાનું પાણી અને બેસવાની સન્માનજનક સુવિધાઓ હોવી અનિવાર્ય છે. ગામના દરેક ઘર અને શેરી સુધી પાકા રસ્તાઓનું મજબૂત નેટવર્ક હોવું જોઈએ.

આ તમામ સુવિધાઓના સફળ અમલીકરણ માટે લોકશાહી સંવાદ સૌથી મોટું હથિયાર છે. દર મહિને નિયમિત ગ્રામસભાનું આયોજન કરીને ગ્રામજનોની સમસ્યાઓનું સ્થળ પર જ નિરાકરણ લાવવું જોઈએ. નિષ્ણાતોના મતે, યુવા સરપંચો પોતાની નવીન દ્રષ્ટિ અને ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી ગામડાઓનું ચિત્ર બદલી શકે છે અને આ ૧૫ સૂત્રોને અપનાવીને કોઈપણ ગામને હકીકતમાં એક આદર્શ અને સ્માર્ટ વિલેજ તરીકે વિકસાવી શકાય છે.