સુરત, તા. ૧૭ : સુરતના સરથાણા વિસ્તારમાં વર્ષ ૨૦૨૨માં ટ્રાફિક પોલીસ અને ટીઆરબી જવાનો સાથે થયેલા વિવાદ બાદ વકીલ મેહુલ મનસુખભાઈ બોઘરા સામે નોંધાયેલી ફરિયાદ ગુજરાત હાઈકોર્ટે રદ કરી છે. ન્યાયમૂર્તિ પી. એમ. રાવલે ૧૪ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ આપેલા ચુકાદામાં જણાવ્યું છે કે જાહેર સ્થળે સરકારી કર્મચારીઓની ફરજનું વીડિયો રેકોર્ડિંગ કરવું એ માત્ર તેના આધારે ગુનાહિત બળપ્રયોગ કે ફરજમાં અવરોધ ગણાવી શકાય નહીં. અદાલતે ફરિયાદ ચાલુ રાખવાને કાયદાકીય પ્રક્રિયાનો દુરુપયોગ ગણાવ્યો છે.

 

સુરતના જાણીતા વકીલ અને સામાજિક કાર્યકર મેહુલ મનસુખભાઈ બોઘરાને ચાર વર્ષ જૂના ફોજદારી કેસમાં ગુજરાત હાઈકોર્ટમાંથી મોટી રાહત મળી છે. સરથાણા પોલીસ સ્ટેશનમાં તેમની વિરુદ્ધ નોંધાયેલી ખંડણી, સરકારી કર્મચારીની ફરજમાં અવરોધ, મારામારી અને એટ્રોસિટી સહિતના ગુનાઓની ફરિયાદ તથા તેમાંથી ઉદ્ભવેલી અનુગામી કાર્યવાહી હાઈકોર્ટે રદ કરી છે.

 

આ કેસની શરૂઆત ૧૮ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૨ના રોજ સરથાણા વિસ્તારમાં લસકાણા મેઇન રોડ નજીક થયેલી ઘટનાથી થઈ હતી. મેહુલ બોઘરાના જણાવ્યા અનુસાર ટ્રાફિક પોલીસ અને ટીઆરબી જવાનોની હાજરીમાં વાહનચાલકો પાસેથી કથિત ગેરકાયદે ઉઘરાણી થતી હોવાની માહિતી મળતાં તેઓ સ્થળે પહોંચ્યા હતા અને સમગ્ર ઘટનાનું સામાજિક માધ્યમ ઉપર જીવંત પ્રસારણ કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન ટીઆરબી સુપરવાઇઝર સાજન ભરવાડ સાથે વિવાદ થયો હતો. બોઘરાએ તેમના ઉપર લાકડાના ફટકા વડે હુમલો થયાનો આક્ષેપ કર્યો હતો અને તેમને સારવાર માટે હોસ્પિટલ ખસેડવામાં આવ્યા હતા.

 

આ ઘટના બાદ ટ્રાફિક શાખાના સહાયક પોલીસ સબ ઇન્સ્પેક્ટર અરવિંદભાઈ એડલજીભાઈ ગામિતની ફરિયાદના આધારે મેહુલ બોઘરા સામે ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૩૩૨, ૩૫૩, ૩૮૫ અને ૪૨૭ ઉપરાંત અનુસૂચિત જાતિ અને અનુસૂચિત જનજાતિ અત્યાચાર નિવારણ કાયદાની કલમ ૩(૧)(આર) અને ૩(૧)(યુ) હેઠળ ગુનો નોંધવામાં આવ્યો હતો.

 

મેહુલ બોઘરાએ આ ફરિયાદને પડકારતાં ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં ફોજદારી પ્રક્રિયા સંહિતાની કલમ ૪૮૨ હેઠળ અરજી કરી હતી. વર્ષ ૨૦૨૨માં હાઈકોર્ટે તેમને વચગાળાની રાહત આપી હતી. હવે ચાર વર્ષ બાદ અરજીનો નિકાલ કરતાં ન્યાયમૂર્તિ પી. એમ. રાવલે ફરિયાદ રદ કરવાનો અંતિમ ચુકાદો આપ્યો છે.

 

અદાલતે વીડિયો પુરાવા અને ફરિયાદમાં કરાયેલા આક્ષેપોનું મૂલ્યાંકન કરતાં નોંધ્યું કે બોઘરાએ પોલીસ કર્મચારીઓ ઉપર હુમલો કર્યો હોય, ગુનાહિત બળપ્રયોગ કર્યો હોય અથવા શારીરિક રીતે તેમની ફરજમાં અવરોધ ઊભો કર્યો હોય તેવું પૂરતું સમર્થન મળતું નથી. સરકારી કર્મચારીઓની જાહેર કામગીરીનું રેકોર્ડિંગ કરવું અને તેમની કામગીરી અંગે સવાલ ઉઠાવવો એ માત્ર તે કારણસર ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ ૩૫૩ હેઠળનો ગુનો બનતો નથી.

 

એટ્રોસિટી કાયદાની જોગવાઈઓ અંગે પણ હાઈકોર્ટે મહત્ત્વપૂર્ણ અવલોકન કર્યું હતું. અદાલતે જણાવ્યું કે આ કેસમાં જાતિના આધારે ઇરાદાપૂર્વક અપમાન અથવા હેરાનગતિ કરવાના ગુનાના જરૂરી મૂળભૂત તત્ત્વો સ્થાપિત થતા નથી. સામાન્ય વિવાદમાં માત્ર વ્યાપક અને અસ્પષ્ટ આક્ષેપો કરીને અત્યાચાર નિવારણ કાયદાની કડક જોગવાઈઓ લાગુ કરી શકાય નહીં.

 

હાઈકોર્ટે ફરિયાદમાં દર્શાવાયેલા ખંડણીના પ્રયાસ, સરકારી કર્મચારીને ઇજા પહોંચાડવા અને મિલકતને નુકસાન કરવાના આક્ષેપો પણ તપાસ્યા હતા. ઉપલબ્ધ વીડિયો પુરાવા અને કેસની હકીકતોને ધ્યાનમાં રાખીને આ ગુનાઓના આવશ્યક કાનૂની તત્ત્વો જણાતા ન હોવાનું અદાલતે નોંધ્યું હતું.

 

અંતે હાઈકોર્ટે વર્ષ ૨૦૨૨માં સરથાણા પોલીસ મથકમાં નોંધાયેલી ફરિયાદ નંબર ૧૧૨૧૦૦૦૮૨૨૧૩૦૨ તથા બોઘરા સામે તેમાંથી ઊભી થયેલી તમામ અનુગામી કાર્યવાહી રદ કરી હતી. આ ચુકાદો જાહેર સ્થળોએ સરકારી કામગીરીના વીડિયો રેકોર્ડિંગ અને નાગરિકોના અધિકારો અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. જોકે ચુકાદાનો અર્થ એવો નથી કે કોઈ પણ સંજોગોમાં વીડિયો રેકોર્ડિંગ કરતી વખતે સરકારી ફરજમાં વાસ્તવિક અવરોધ ઊભો કરવાનો અધિકાર મળી જાય છે.

 

કેસનું નામ મેહુલ મનસુખભાઈ બોઘરા વિરુદ્ધ ગુજરાત રાજ્ય અને અન્ય તથા અરજી નંબર ૧૫૫૭૦/૨૦૨૨ છે.

 

એક મહત્ત્વનો ભેદ એ છે કે હાઈકોર્ટે બોઘરા સામેની ફરિયાદ રદ કરી છે; આ ચુકાદાથી પોલીસ કે ટીઆરબીના કોઈ કર્મચારીને દોષિત ઠરાવવામાં આવ્યા છે એવું માનવું યોગ્ય નથી.