ગાંધીનગર, તા.૧૮: ભારતમાં કોરોના મહામારીના કારણે લાંબા સમયથી મુલતવી રાખવામાં આવેલી ૧૬મી રાષ્ટ્રીય વસ્તી ગણતરી (Census 2027) નો આખરે વિધિવત પ્રારંભ થઈ ચૂક્યો છે. હાલમાં ૧૫ દિવસ માટેની ઓનલાઈન 'સ્વ-ગણતરી' (Self-Enumeration) ની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, જે પૂર્ણ થતાં જ આગામી ૧ જૂનથી સરકાર દ્વારા ખાસ નિમણૂક કરાયેલા અધિકારીઓ મકાનની યાદી તૈયાર કરવા (House Listing) માટે સીધા તમારા ઘરઆંગણે આવશે. જોકે, વસ્તી ગણતરીના નામે બજારમાં ફરતા નકલી અધિકારીઓ અને ઓનલાઈન ફ્રોડ કરનારા ગઠિયાઓથી સાવધ રહેવા માટે સરકારે નાગરિકો માટે એક વિશેષ ચેતવણી અને માર્ગદર્શિકા જાહેર કરી છે.
ઘરનો દરવાજો ખોલતા પહેલાં આટલું ચોક્કસ કરો: ID કાર્ડની ચકાસણી
જ્યારે પણ કોઈ વ્યક્તિ વસ્તી ગણતરી કે સરકારી સર્વેના નામે તમારા ઘરે આવે, ત્યારે એક જાગૃત નાગરિક તરીકે ડર્યા વિના સૌથી પહેલાં તેનું સત્તાવાર સરકારી ઓળખપત્ર (Identity Card) માંગો. આ ઓળખપત્ર પર જે-તે કર્મચારીનો ફોટો, નામ, હોદ્દો અને સરકારી સિક્કો અથવા ડિજિટલ સાઈન હોવી અનિવાર્ય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ ઓળખપત્ર બતાવવામાં આનાકાની કરે અથવા તેની વર્તણૂક શંકાસ્પદ જણાય, તો તેને ઘરમાં પ્રવેશ આપ્યા વિના તુરંત જ તમારા વિસ્તારના કોર્પોરેટર, સ્થાનિક સોસાયટી પ્રમુખ કે નજીકના પોલીસ સ્ટેશનનો સંપર્ક કરવો હિતાવહ છે.
ખાસ નોંધો: વસ્તી ગણતરીમાં કયા સવાલોના જવાબ ક્યારેય ન આપવા?
સરકાર દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે વસ્તી ગણતરી એ માત્ર દેશના વિકાસ અને આયોજન માટે વસ્તીના આંકડા એકત્ર કરવાની પ્રક્રિયા છે. આ ફોર્મમાં ક્યારેય પણ નાગરિકોની અત્યંત સંવેદનશીલ કે નાણાકીય માહિતી માંગવામાં આવતી નથી. જો કોઈ વસ્તી ગણતરી કરનાર વ્યક્તિ નીચે મુજબની વિગતો માંગે, તો સમજી લેવું કે તે નકલી છે અને તુરંત માહિતી આપવાનો ઇનકાર કરવો:
•    બેંક અને ઓનલાઈન પેમેન્ટની વિગતો: તમારા બેંક ખાતાનો નંબર, ડેબિટ/ક્રેડિટ કાર્ડ નંબર કે પિન (PIN) ક્યારેય ન આપવો.
•    OTP કે UPI આઈડી: ડિજિટલ સર્વેના નામે તમારા મોબાઈલ પર આવેલો કોઈ પણ OTP (વન ટાઈમ પાસવર્ડ) શેર ન કરવો.
•    આવક અને પ્રોપર્ટી: તમારી માસિક કમાણી, બેંક બેલેન્સ, સોના-દાગીના કે મિલકતના દસ્તાવેજોની ગુપ્ત વિગતો પૂછવાનો અધિકારીને કોઈ અધિકાર નથી.
•    પૈસાની માંગણી: વસ્તી ગણતરી સંપૂર્ણપણે મફત પ્રક્રિયા છે. જો કોઈ ફોર્મ ભરવાના કે વેરિફિકેશનના નામે એક પણ રૂપિયો માંગે, તો તે છેતરપિંડી છે.
ઓરિજિનલ દસ્તાવેજો સાથે રાખવા, પણ આપવા નહીં!
આગામી જૂન મહિનાથી શરૂ થનારી પ્રક્રિયા દરમિયાન કુટુંબ દીઠ કુલ ૩૩ સવાલો પૂછવામાં આવનાર છે. આ પ્રક્રિયા સરળતાથી પતે તે માટે પરિવારના મુખ્ય સભ્યોના ઓળખપત્ર, જન્મતારીખના પુરાવા કે ચૂંટણી કાર્ડ હાથવગા રાખવા હિતાવહ છે. અધિકારીઓ માત્ર વિગતોની ચકાસણી (Verification) માટે જ આ દસ્તાવેજો જોશે. કોઈ પણ સાચો અધિકારી તમારા ઓરિજિનલ દસ્તાવેજો કે તેની નકલ પોતાની સાથે લઈ જઈ શકે નહીં.
ટેબ્લેટ અને મોબાઈલ એપ પર નજર રાખો
આ વખતે વસ્તી ગણતરી સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ ટેકનોલોજી દ્વારા ટેબ્લેટ કે મોબાઈલ એપની મદદથી થઈ રહી છે. તેથી, જ્યારે પણ અધિકારી તમારા સભ્યોની સંખ્યા, ઉંમર, શિક્ષણ અને વ્યવસાયની સાચી વિગતો ટાઈપ કરતા હોય, ત્યારે સ્ક્રીન પર નજર રાખીને ખાતરી કરો કે તમે આપેલી માહિતી જ સાચી નોંધાઈ રહી છે. ફોર્મ સબમિટ થયા બાદ જો કોઈ સરકારી કન્ફર્મેશન મેસેજ કે સ્લિપ મળે, તો તેની વિગત સાચવી રાખવી. દેશના સાચા અને જવાબદાર નાગરિક તરીકે સજાગ રહીને વસ્તી ગણતરીમાં સાચો સહયોગ આપવો એ આપણી ફરજ છે.