રાજકોટ તા.૨૨: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્‍ચે વધતા યુદ્ધના તણાવની અસર હવે ગુજરાતના ઔદ્યોગિક હબ રાજકોટ સુધી પહોંચી છે. વિશ્વબજારમાં સર્જાયેલા અનિશ્ચિત માહોલને કારણે રાજકોટના એન્‍જિનિયરિગ અને ઓટોપાર્ટ્‍સ ઉદ્યોગને મોટો ઝાટકો લાગ્‍યો છે. એક સમયે ૨૪ કલાક ધમધમતા કારખાનાઓમાં હવે મશીનોની ગતિ ધીમી પડી ગઈ છે. ત્રણ શિફટમાં ચાલતું ઉત્‍પાદન હવે માત્ર એક જ શિફટ સુધી સીમિત રહી ગયું છે. જેના કારણે હજારો મજૂરો અને નાના વેપારીઓની ચિતામાં વધારો થયો છે.

રાજકોટ શહેર અને જિલ્‍લામાં અંદાજિત ૧૧ હજારથી ૧૨ હજાર જેટલા નાના-મોટા કારખાનાઓ આવેલા છે. જેમાંથી મોટા ભાગના કારખાનાઓ એન્‍જિનિયરિંગ, કાસ્‍ટિંગ, ઓટોપાર્ટ્‍સ અને મશીનરી ઉત્‍પાદન સાથે જોડાયેલા છે. પહેલેથી જ મંદીના માહોલનો સામનો કરી રહેલા ઉદ્યોગકારોને હવે આંતરરાષ્ટ્રીય યુદ્ધના માહોલે વધુ મુશ્‍કેલીમાં મૂકી દીધા છે. કાચા માલના ભાવમાં વધારો, કન્‍ટેનર ખર્ચમાં ભારે ઉછાળો અને એક્‍સપોર્ટ ઓર્ડરમાં ઘટાડો થતાં સમગ્ર ઉદ્યોગ ચિતિત બન્‍યો છે.

એન્‍જિનિયરિંગ એસોસિયેશનના પ્રમુખ નરેન્‍દ્ર પાયાણીના જણાવ્‍યા અનુસાર, યુદ્ધ પહેલા જ માર્કેટમાં મંદીનો માહોલ હતો, પરંતુ હવે સ્‍થિતિ વધુ ખરાબ બની રહી છે. ખાસ કરીને વિદેશમાં માલ મોકલવા માટે કન્‍ટેનરના ભાડામાં યુદ્ધ બાદ દસ ગણો વધારો નોંધાયો છે. જેના કારણે નાના અને મધ્‍યમ ઉદ્યોગકારો માટે એક્‍સપોર્ટ કરવો મુશ્‍કેલ બન્‍યો છે. ઘણા ઇન્‍ડસ્‍ટ્રીયાલિસ્‍ટ વિદેશી ગ્રાહકો સાથે થયેલા ઓર્ડર ફરીથી રિવાઇઝ કરાવી રહ્યા છે. કારણ કે મેટલના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે.

બીજી તરફ લોકડાઉન જેવી અફવાઓએ પણ પરિસ્‍થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી છે. હજારોની સંખ્‍યામાં પરપ્રાંતિય મજૂરો રાજકોટ છોડીને પોતાના વતન તરફ જવા લાગ્‍યા છે. મજૂરોની અછત સર્જાતા ઉત્‍પાદન ક્ષમતા ઉપર સીધી અસર પડી રહી છે. જો આગામી દિવસોમાં યુદ્ધની સ્‍થિતિ વધુ ગંભીર બનશે તો રાજકોટના ઉદ્યોગ ક્ષેત્ર માટે વધુ પડકારજનક પરિસ્‍થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.

નવા નાણાકીય વર્ષમાં ઉદ્યોગોને નવા ઓર્ડર પણ નહિવત મળી રહ્યા છે. અનેક કારખાનેદારો હવે ઉત્‍પાદન ઘટાડવા, ખર્ચ કાપવા અને મજૂરોની સંખ્‍યા ઓછી કરવા જેવા નિર્ણયો લેવા મજબૂર બન્‍યા છે. રાજકોટ જે ગુજરાતનું મહત્‍વનું ઔદ્યોગિક કેન્‍દ્ર માનવામાં આવે છે. ત્‍યાં સર્જાતી આ સ્‍થિતિ રાજ્‍યની અર્થવ્‍યવસ્‍થા માટે પણ ચિંતાજનક સંકેત માનવામાં આવી રહી છે.