અમદાવાદ :રાજ્યના સરકારી અને અર્ધસરકારી કર્મચારીઓના નિવૃત્તિ લાભો સંદર્ભે ગુજરાત હાઈકોર્ટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને દિશાસૂચક ચુકાદો આપ્યો છે. અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો કોઈ કર્મચારી સામે માત્ર ફોજદારી ગુનો કે એફઆઈઆર (FIR) નોંધાયેલી હોય અને તે પેન્ડિંગ હોય, તો તેટલા માત્ર કારણોસર તેની ગ્રેચ્યુઇટીની (Gratuity) રકમ અટકાવી કે રોકી શકાતી નથી. અરવલ્લી જિલ્લા પંચાયતના એક નિવૃત્ત કર્મચારી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીની સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટે આ સિદ્ધાંત પ્રસ્થાપિત કર્યો છે.

કેસની વિગત એવી છે કે અરવલ્લી જિલ્લા પંચાયતમાં ફરજ બજાવતા કર્મચારી નિવૃત્ત થયા બાદ તેમની સામે એક ફોજદારી કેસ પેન્ડિંગ હોવાનું કારણ આગળ ધરીને પંચાયત પ્રશાસન દ્વારા ગ્રેચ્યુઇટીની ચૂકવણી અટકાવી દેવામાં આવી હતી. તંત્રના આ મનસ્વી નિર્ણય સામે નિવૃત્ત કર્મચારીએ ન્યાય મેળવવા માટે પોતાના એડવોકેટ મારફતે ગુજરાત હાઈકોર્ટના દ્વાર ખખડાવ્યા હતા. કર્મચારી પક્ષે એવી દલીલ કરવામાં આવી હતી કે ગ્રેચ્યુઇટી એ કોઈ ઉપકાર નથી પરંતુ કર્મચારીએ વર્ષો સુધી કરેલી દીર્ઘ સેવાઓનું કાનૂની વળતર છે.

સુનાવણી દરમિયાન બાકી રહેલી ફોજદારી કાર્યવાહી અને ગ્રેચ્યુઇટી મેળવવાના કાયદેસરના અધિકાર વચ્ચેનો કાનૂની મુદ્દો ચર્ચામાં આવ્યો હતો. હાઈકોર્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે જ્યાં સુધી કોઈ કર્મચારી ખાતાકીય તપાસ કે કોર્ટ દ્વારા ગંભીર નાણાકીય ગેરરીતિ કે નૈતિક અધઃપતન માટે કસૂરવાર ઠરતો નથી અથવા તેને દોષિત જાહેર કરવામાં ન આવે, ત્યાં સુધી માત્ર પ્રારંભિક સ્તરે નોંધાયેલી એફઆઈઆરના આધારે તેના બંધારણીય અને વૈધાનિક અધિકારો છીનવી શકાય નહીં.

અદાલતે કર્મચારીની દલીલોને ગ્રાહ્ય રાખી સંબંધિત વહીવટી અધિકારીઓ અને જિલ્લા પંચાયત તંત્રને આદેશ આપ્યો છે કે અરજદાર કર્મચારીની અટકાવી રખાયેલી ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ આગામી 8 અઠવાડિયાની સમયમર્યાદામાં ચૂકવી દેવામાં આવે. અદાલતના આ સ્પષ્ટ વલણથી વહીવટી તંત્રમાં કારણ વગર કર્મચારીઓના નિવૃત્તિ લાભો રોકી રાખવાની પ્રવૃત્તિ પર મોટો અંકુશ આવશે.

હાઈકોર્ટના આ સીમાચિહ્નરૂપ ચુકાદાથી રાજ્યભરના હજારો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોને ખૂબ મોટી રાહત મળશે. અવારનવાર નજીવી ફરિયાદો કે પેન્ડિંગ કાનૂની કેસોના બહાને નિવૃત્તિ સમયે મળવાપાત્ર રકમ વર્ષો સુધી અટવાઈ જતી હોય છે, જેના લીધે નિવૃત્ત કર્મચારીઓને આર્થિક સંકટનો સામનો કરવો પડે છે. આ ચુકાદા બાદ હવે વહીવટી વિભાગો માત્ર એફઆઈઆરના આધારે ગ્રેચ્યુઇટી રોકી શકશે નહીં.