ગાંધીનગર તા.૨૫ :  ચોમાસાની સિઝન શરૂ થવામાં હજુ વાર છે, પરંતુ ગુજરાતમાં પાણીની કટોકટીના એંધાણ અત્યારથી જ દેખાવા લાગ્યા છે. રાજ્યના જળ સંપત્તિ વિભાગ દ્વારા જાહેર કરાયેલા તાજેતરના આંકડા ચિંતાજનક છે. રાજ્યના કુલ 206 મોટા અને મધ્યમ જળાશયોમાંથી 88 જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર 20 ટકાથી પણ ઓછું નોંધાયું છે. આમાંથી 10 ડેમ તો સંપૂર્ણપણે તળિયાઝાટક થઈ ગયા છે, જેના કારણે પીવાના પાણી અને ખેતીની સિંચાઈ સામે ગંભીર સંકટ ઉભું થયું છે.

વિભાગની યાદી મુજબ ઉત્તર ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છના મોટાભાગના જળાશયોની હાલત સૌથી ખરાબ છે. બનાસકાંઠાનો દાંતીવાડા ડેમ, પાટણનો મુક્તેશ્વર ડેમ, સુરેન્દ્રનગરનો ધોળીધજા ડેમ, ભાવનગરનો શેત્રુંજી ડેમ, અમરેલીનો થેબી ડેમ, જામનગરનો રણજીતસાગર ડેમ અને કચ્છના રુદ્રમાતા સહિતના 10 જેટલા ડેમમાં પાણીનું સ્તર 5 ટકાથી પણ નીચે પહોંચી ગયું છે અથવા તો ડેમ તળિયાઝાટક થઈ ચૂક્યા છે. આ ડેમો પર આધારિત શહેરો અને સેંકડો ગામડાઓમાં પાણીની તીવ્ર અછત સર્જાવાની ભીતિ છે.

ગયા વર્ષે ચોમાસું નબળું રહેવાના કારણે આ વર્ષે ઉનાળાની શરૂઆતમાં જ જળાશયો તળિયા દેખાડવા લાગ્યા છે. હાલ રાજ્યના 206 જળાશયોમાં કુલ સંગ્રહશક્તિના માત્ર 32 ટકા જેટલું જ પાણી બચ્યું છે. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળામાં આ આંકડો 45 ટકાથી વધુ હતો. સરદાર સરોવર નર્મદા ડેમમાં હાલ 45 ટકા જેટલો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે, જેના પર મધ્ય ગુજરાત, ઉત્તર ગુજરાત અને સૌરાષ્ટ્રના અનેક વિસ્તારોનો આધાર છે. પરંતુ સ્થાનિક જળાશયો ખાલી થવાથી નર્મદા આધારિત વિસ્તારો પર પણ દબાણ વધશે.

પાણીની વિકટ પરિસ્થિતિને ધ્યાને લઈ રાજ્ય સરકારે તાકીદની બેઠકોનો દોર શરૂ કર્યો છે. મુખ્યમંત્રી કચેરી દ્વારા તમામ જિલ્લા કલેક્ટરોને પાણી પુરવઠાની સ્થિતિની સમીક્ષા કરવા અને વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા તૈયાર રાખવા સૂચના આપવામાં આવી છે. પીવાના પાણીની પ્રાથમિકતા જાળવી રાખવા સિંચાઈ માટેના પાણીમાં કાપ મૂકવાની તૈયારી પણ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે. અનેક તાલુકાઓમાં ટેન્કર દ્વારા પાણી પહોંચાડવાની કામગીરી શરૂ કરવી પડે તેવી સ્થિતિનું નિર્માણ થયું છે.

કૃષિ નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો આગામી 15થી 20 દિવસમાં પ્રી-મોન્સૂન એક્ટિવિટી શરૂ ન થાય અને જૂન મહિનામાં વરસાદ ખેંચાય તો ખરીફ પાકના વાવેતર પર ગંભીર અસર પડી શકે છે. ખાસ કરીને સૌરાષ્ટ્ર અને ઉત્તર ગુજરાતમાં મગફળી, કપાસ અને બાજરીના પાક માટે ખેડૂતો ચિંતિત બન્યા છે. બોર અને કૂવાઓના તળ પણ નીચા જતા પાણીની ગુણવત્તા પર પણ અસર થઈ રહી છે.

જળ સંપત્તિ વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે હાલ પરિસ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે, પરંતુ લોકોએ પાણીનો બગાડ અટકાવી કરકસરથી ઉપયોગ કરવો જરૂરી છે. સરકાર દ્વારા નર્મદા કેનાલ નેટવર્ક મારફતે મહત્તમ વિસ્તારોને આવરી લેવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તેમ છતાં ચોમાસું સમયસર અને પૂરતું નહીં આવે તો ગુજરાત માટે આગામી દિવસો પાણીની દ્રષ્ટિએ પડકારરૂપ બની શકે છે.