અમદાવાદ, તા.૧૪: આજના ડિજિટલ યુગમાં અજાણ્યા શહેરમાં જવું હોય કે સાંજના સમયે ઓફિસેથી ઘરે પહોંચવા માટે ટ્રાફિકમુક્ત રસ્તો શોધવો હોય, આપણે સૌ પ્રથમ સ્માર્ટફોનમાં Google Maps ઓપન કરીએ છીએ. આ એપ્લિકેશન માત્ર આપણને રસ્તો જ નથી બતાવતી, પરંતુ કયા ચોક કે રોડ પર વાહનોની લાંબી કતારો લાગી છે તેની અચૂક માહિતી આપણી સમક્ષ રજૂ કરે છે. સામાન્ય લોકોને આ કોઈ જાદુ કે સેટેલાઈટનો ચમત્કાર લાગે છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ ટેકનોલોજી પાછળ તમારા અને મારા જેવા લાખો સ્માર્ટફોન યુઝર્સનો લાઈવ ડેટા, ક્રાઉડ-સોર્સિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) નું અદ્ભુત નેટવર્ક કામ કરી રહ્યું છે.

રસ્તા પરની લાલ, પીળી અને લીલી લાઈનનો ચોક્કસ અર્થ
જ્યારે પણ તમે ગૂગલ મેપ્સમાં નેવિગેશન ઓન કરો છો, ત્યારે રસ્તાઓ પર મુખ્યત્વે ત્રણ રંગો દેખાય છે:

•    લીલો રંગ (Green): માર્ગ સંપૂર્ણપણે ખુલ્લો છે અને વાહનો પોતાની સામાન્ય ઝડપે ચાલી રહ્યા છે.

•    પીળો રંગ (Yellow): મધ્યમ ટ્રાફિક છે અથવા વાહનોની સ્પીડ થોડી ધીમી પડી છે.

•    લાલ રંગ (Red): ભારે ટ્રાફિક જામ છે અને વાહનો કીડીની ઝડપે આગળ વધી રહ્યા છે.

તમારો જ સ્માર્ટફોન આપે છે ટ્રાફિકનો લાઈવ ડેટા!
ગૂગલ મેપ્સ આ કલર કોડિંગ દર્શાવવા માટે ક્રાઉડ-સોર્સિંગ (Crowd-Sourcing) પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે. જ્યારે અનેક વાહનચાલકો રસ્તા પરથી પસાર થાય છે અને તેમના ફોનમાં GPS લોકેશન ઓન હોય છે, ત્યારે ગૂગલનું સર્વર તે તમામ ફોનના મુવમેન્ટ સિગ્નલોને એકસાથે એનાલાઈઝ કરે છે.

ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ હાઈવે પર વાહનો સામાન્ય રીતે ૬૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે દોડે છે, પરંતુ અચાનક તે જ માર્ગ પરથી પસાર થતાં ૫૦ થી ૧૦૦ સ્માર્ટફોનનો GPS ડેટા માત્ર ૫ થી ૧૦ કિલોમીટરની સ્પીડ બતાવવા લાગે, તો ગૂગલનું એલ્ગોરિધમ તુરંત સમજી જાય છે કે ત્યાં ટ્રાફિક જામ થયો છે. આ માટે ગૂગલે કોઈ ખાસ કેમેરા કે સેટેલાઈટથી દરેક ગાડી પર નજર રાખવી પડતી નથી, પરંતુ રસ્તા પર હાજર સ્માર્ટફોન્સનો સમૂહ જ આ માહિતી આપમેળે જનરેટ કરે છે.

જૂનો ડેટા અને AI એલ્ગોરિધમનું સચોટ ગણિત
માત્ર લાઈવ સિગ્નલ્સ જ નહીં, પરંતુ ગૂગલ પાસે વર્ષોનો હિસ્ટોરિકલ ડેટા (Historical Data) સ્ટોર હોય છે. સોમવારે સવારે કયા રોડ પર ભીડ થાય છે, સાંજે ઓફિસ છૂટવાના સમયે કયા માર્ગો પેક થઈ જાય છે કે પછી વીકેન્ડમાં પ્રવાસન સ્થળો તરફ કેવો ટ્રાફિક રહે છે? આ જૂની ટ્રાફિક પેટર્ન અને વર્તમાન લાઈવ GPS ડેટાનું મિશ્રણ કરીને AI એડવાન્સ કેલ્ક્યુલેશન કરે છે, જેનાથી આપણને ગંતવ્ય સ્થાને પહોંચવાનો એક્યુરેટ સમય (ETA) મળે છે.

જો કોઈ ગ્રામીણ કે ઓછી વસ્તીવાળા વિસ્તારમાં પૂરતા સ્માર્ટફોન યુઝર્સ ન હોય, તો ગૂગલ તે રૂટના જૂના ઈતિહાસ, સ્થાનિક ટ્રાફિક પોલીસની સત્તાવાર અપડેટ્સ અને વાહનચાલકો દ્વારા એપમાં મેન્યુઅલી રિપોર્ટ કરવામાં આવતા અકસ્માત કે રોડ કન્સ્ટ્રક્શનના ડેટાનો ઉપયોગ કરીને સાચો રસ્તો બતાવે છે. આમ, આપણા જ સ્માર્ટફોનમાંથી નીકળતા અનામી સિગ્નલો એકત્રિત થઈને આખા શહેરના ટ્રાફિકનું લાઈવ ચિત્ર તૈયાર કરે છે.