આણંદ: ગુજરાતમાં પ્રથમ વખત ૨૩ મી ભારતીય ફોરેન્સિક મેડિસિન અને ટોક્સિકોલોજી કોંગ્રેસ (ICFMTCON 2026) નું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું છે. ભાઈકાકા યુનિવર્સિટી, કરમસદ સાથે સંલગ્ન પ્રમુખસ્વામી મેડિકલ કોલેજ અને શ્રીકૃષ્ણ હોસ્પિટલ દ્વારા 'ઇન્ડિયન કોંગ્રેસ ઑફ ફોરેન્સિક મેડિસિન એન્ડ ટોક્સિકોલોજી'ના સહયોગથી ૨૮ થી ૩૧ ઑક્ટોબર દરમિયાન આણંદના મધુબન રિસોર્ટ એન્ડ સ્પા ખાતે આ રાષ્ટ્રીય કક્ષાનું સંમેલન યોજાયું છે. શુક્રવારે યોજાયેલા ભવ્ય ઉદ્ઘાટન સમારોહમાં આણંદના પોલીસ અધિક્ષક જી. જી. જસાણી મુખ્ય અતિથિ તરીકે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. આ સંમેલનમાં દેશભરની ૮૭ મેડિકલ સંસ્થાઓના અંદાજે ૨૩૦ તબીબો-નિષ્ણાતો ઉપરાંત યુનાઇટેડ કિંગડમ, દક્ષિણ કોરિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકાના આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતો પોતાના જ્ઞાન અને અનુભવોનું આદાનપ્રદાન કરી રહ્યા છે.

પ્રમુખસ્વામી મેડિકલ કોલેજના ડીન ડૉ. સ્વપ્નિલ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે, આ સંમેલનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ફોરેન્સિક મેડિસિનના નિષ્ણાતો, ટોક્સિકોલોજિસ્ટ, રેડિયોલોજી નિષ્ણાતો, કાનૂની નિષ્ણાતો અને પોલીસ તંત્ર વચ્ચે પરસ્પર સહયોગ તથા સંકલનને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે. પરંપરાગત પોસ્ટમોર્ટમ પદ્ધતિઓ અને આધુનિક વૈજ્ઞાનિક ટેક્નોલોજી વચ્ચે સેતુ રચવાની સાથે ફોરેન્સિક તપાસમાં નવીન સંશોધન અને ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ વધારવા પર ભાર મુકાઈ રહ્યો છે. બીજી તરફ, AIIMS નવી દિલ્હીના પૂર્વ નિયામક ડૉ. તીરથ દાસ ડોગરાએ ઉમેર્યું કે ફોરેન્સિક વિજ્ઞાનનો વ્યાપ હવે માત્ર ગુનાખોરીની તપાસ પૂરતો મર્યાદિત નથી રહ્યો, પરંતુ બેન્કિંગ, એકાઉન્ટિંગ, સાયબર ક્રાઇમ, ઇન્ટરનેટ છેતરપિંડી અને મીડિયા ક્ષેત્રે પણ તેનું મહત્ત્વ વધ્યું છે. તેમણે અમદાવાદમાં ફોરેન્સિક સાયન્સ યુનિવર્સિટીના યોગદાન અને ફોરેન્સિક તપાસમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ની ભૂમિકાને નિર્ણાયક ગણાવી હતી.

સંમેલન દરમિયાન ફોરેન્સિક મેડિસિનમાં આધુનિક પ્રગતિ, એનાલિટિકલ ટોક્સિકોલોજી, ફોરેન્સિક રેડિયોલોજી, પોસ્ટમોર્ટમ સીટી સ્કેન, ફોરેન્સિક એન્ટોમોલોજી, હિસ્ટોપેથોલોજી અને મેડિકલ જ્યુરિસપ્રુડન્સ જેવા મહત્વપૂર્ણ વિષયો પર ગહન વૈજ્ઞાનિક ચર્ચાઓ યોજાઈ રહી છે. આ ઉપરાંત સામૂહિક જાનહાનિની દુર્ઘટનાઓમાં મૃતદેહોની ત્વરિત ઓળખ અને પોસ્ટમોર્ટમ પ્રક્રિયામાં ફોરેન્સિક નિષ્ણાતોની ભૂમિકા અંગે વિશેષ મંથન થઈ રહ્યું છે. તાજેતરમાં ઘટેલી અમદાવાદ વિમાન દુર્ઘટનાના સંદર્ભમાં પણ ફોરેન્સિક નિષ્ણાતો દ્વારા આપવામાં આવેલા શ્રેષ્ઠ યોગદાન અને ભવિષ્યની વ્યૂહરચના પર ખાસ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે.

આ ચાર દિવસીય સંમેલનમાંથી પ્રાપ્ત થયેલા તારણો અને સંશોધનોના આધારે ગુનાહિત તપાસ અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાઓને વધુ ઝડપી તેમજ ચોક્કસ બનાવવા માટે એક વ્યાપક શ્વેતપત્ર (રોડમેપ) તૈયાર કરવામાં આવશે. આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની આધુનિક ફોરેન્સિક ટેકનોલોજી અને AI ટૂલ્સને ભારતીય તપાસ એજન્સીઓ તથા તબીબી પ્રણાલીમાં સાંકળવા માટે રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર સમક્ષ મહત્વપૂર્ણ ભલામણો રજૂ કરવામાં આવશે, જેથી જટિલ ગુનાઓ અને દુર્ઘટનાઓની તપાસમાં ન્યાયિક પ્રક્રિયા વધુ સુદ્રઢ બને.