અમદાવાદ તા.૧૯: ગુજરાતમાં, નવરાત્રીનો ઉલ્‍લેખ ગરબા, રંગબેરંગી કપડાં અને દેવી પ્રત્‍યેની ભક્‍તિની છબીઓ ઉજાગર કરે છે. જો કે, અમદાવાદના શાહપુર વિસ્‍તારમાં, નવરાત્રીની આઠમી રાત્રે એક પરંપરા જોવા મળે છે જે ઘણાને આﾍર્યચકિત કરે છે. અહીં, બારોટ સમુદાયના પુરુષો સાડી પહેરે છે અને ગરબા કરે છે. આ લગભગ ૨૦૦ વર્ષ જૂની પરંપરા પાછળ એકસ્ત્રીના બલિદાન, સમુદાયના પસ્‍તાવો અને પ્રાયﾍતિની વાર્તા છુપાયેલી છે.

એક એજન્‍સીના જણાવ્‍યા અનુસાર, દર વર્ષે નવરાત્રિની આઠમી રાત્રે, સાડી પહેરેલા પુરુષો અમદાવાદના શાહપુર વિસ્‍તારમાં આવેલા સાદુ માતાની પોળ ખાતે ભેગા થાય છે. કપાળ પર સિંદૂરની બિદી પહેરીને, આ પુરુષો સાદુ માતાના માનમાં પરંપરાગત ગરબા વિધિ કરે છે. બારોટ સમુદાયના સભ્‍યો, અન્‍ય સમુદાયના સભ્‍યો સાથે, આ વિધિમાં ભાગ લે છે.

આ વર્ષે, મુસ્‍લિમ સમુદાયના સભ્‍યો સહિત ઓછામાં ઓછા ૪૦ પુરુષોએ ભાગ લીધો હતો. ૬૦ વર્ષીય સતીશ બારોટે કહ્યું કે તેઓ ૪૦ વર્ષથી વધુ સમયથી આ વિધિમાં ભાગ લઈ રહ્યા છે. સુરેન્‍દ્રનગરથી આવેલા પિન્‍ટુ બારોટ તેમના પરિવાર સાથે આવ્‍યા હતા. તેમના ૧૦ વર્ષના પુત્ર, ભાઈ અને ભત્રીજાએ પહેલી વાર ભાગ લીધો હતો.

સ્‍થાનિકોના મતે, આ પરંપરા લગભગ ૨૦૦ વર્ષ જૂની ઘટનામાં મૂળ ધરાવે છે. બારોટ સમુદાયના સભ્‍ય, સાદુ માતા, તેમની અસાધારણ સુંદરતા માટે જાણીતી હતી. તત્‍કાલીન શાસકે તેમને કોર્ટમાં રજૂ કરવાનો આદેશ આપ્‍યો હતો. આ હેતુ માટે સૈનિકોની એક ટુકડી મોકલવામાં આવી હતી.

સમુદાયના સભ્‍યોએ સદુ માતાને તેમની ઇચ્‍છા વિરુદ્ધ દરબારમાં લઈ જવાનો વિરોધ કર્યો. આના કારણે સૈનિકો અને સમુદાયના સભ્‍યો વચ્‍ચે ઘર્ષણ થયું. સ્‍થાનિક માન્‍યતા અનુસાર, જેમ જેમ ભય વધતો ગયો, સદુ માતાએ પહેલા તેમની પુત્રી અજુબાની હત્‍યા કરી. પછી તેમણે તેમના પતિ હાથી સિહ બારોટને કહ્યું કે તેમને શાહી દરબારમાં લઈ જવા દેવાને બદલે તલવારના એક જ ઘાથી મારી નાખો.

આ રીતે સદુ માતાનું મૃત્‍યુ થયું. આ ઘટના પછી, સમુદાયના સભ્‍યોને તેમનું રક્ષણ કરવામાં અસમર્થતા બદલ ખૂબ પસ્‍તાવો થયો.

સ્‍થાનિક માન્‍યતા અનુસાર, સદુ માતાના મૃત્‍યુ પછી, સમુદાયના સભ્‍યો માનવા લાગ્‍યા કે તેમના પરિવારો પર શાપ પડ્‍યો છે. તેઓએ દાવો કર્યો કે પરિવારના પુરુષ સભ્‍યો મૃત્‍યુ પામવા લાગ્‍યા, જેના કારણે વંશ ચાલુ રહેવાનું મુશ્‍કેલ બન્‍યું.

આ પછી, સમુદાયના સભ્‍યો સદુ માતાના સ્‍મારક પર ભેગા થયા. તેઓએ તેમની ભૂલોનું પ્રાયﾍતિ કર્યું અને તેમના પરિવારો અને ભાવિ પેઢીઓના કલ્‍યાણ માટે પ્રાર્થના કરી. આ પ્રક્રિયામાં, પુરુષોએ સાધુ માતા સાથે જોડાયેલા કપડાં પહેરવાની પ્રતિજ્ઞા લીધી.

સમુદાય માને છે કે આ પ્રાર્થનાઓ પછી, તેમના પરિવારનો વંશ ખીલવા લાગ્‍યો. ધીમે ધીમે, નવરાત્રીની આઠમી રાત્રે સાડી પહેરવાની અને ગરબા કરવાની આ વિધિ કાયમી પરંપરા બની ગઈ.

આજે, આ કાર્યક્રમમાં ભાગ લેનારા પુરુષો તેને માત્ર એક વિધિ નહીં પરંતુ શ્રદ્ધા, ભક્‍તિ, કૃતજ્ઞતા અને સામૂહિક સંકલ્‍પનું પ્રતીક માને છે. આ પરંપરા ગુજરાતના નવરાત્રી ઉજવણીમાં એક વાર્તાને પ્રકાશિત કરે છે, જે લોક માન્‍યતાઓ અને સદીઓ જૂની યાદોને એક કરે છે.