સુરતઃ જીએસટી વિભાગે વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩ના રિટર્ન અને ઉપલબ્‍ધ ડેટામાં દેખાતી વિસંગતતાઓના આધારે વેપારીઓને નોટિસ આપવાની કામગીરી તેજ કરી છે. સામાન્‍ય રીતે જીએસટીઆર-૧ અને જીએસટીઆર-૩બી વચ્‍ચેનો તફાવત, ઉપલબ્‍ધ કરવેરા જમા અને દાવો કરાયેલી ઇનપુટ ટેક્‍સ ક્રેડિટ વચ્‍ચેની વિસંગતતા, ઈ-વે બિલના વ્‍યવહારો તથા વાર્ષિક રિટર્નની વિગતોના આધારે ચકાસણી હાથ ધરવામાં આવે છે.

વેપારી વર્તુળોના જણાવ્‍યા પ્રમાણે અધિકારીઓને ઉપરથી મળતી ડેટા આધારિત યાદીના આધારે નોટિસ તૈયાર કરવામાં આવી રહી છે. પરંતુ સંબંધિત વેપારીને આ જ કારણસર અગાઉ નોટિસ અપાઈ છે કે નહીં, જવાબ રજૂ થયો છે કે નહીં અને કાર્યવાહી કયા તબક્કે છે તેની પૂરતી ઊલટતપાસ કરવામાં આવતી નથી.

જીએસટી પોર્ટલ ઉપર અગાઉ અપાયેલી નોટિસ, કરદાતાનો જવાબ, ડિમાન્‍ડ ઓર્ડર અને ચુકવણી સહિતની કાર્યવાહીની વિગતો ઉપલબ્‍ધ રહેતી હોવા છતાં, કેટલાક કિસ્‍સામાં તે વિગતો તપાસ્‍યા વગર નવી નોટિસ મોકલાઈ હોવાનો વેપારીઓનો આક્ષેપ છે. પરિણામે વેપારીઓ અને તેમના કર સલાહકારોને જૂના દસ્‍તાવેજો ફરી એકત્ર કરીને જવાબ રજૂ કરવાની ફરજ પડી રહી છે.

કેટલાક કેસોમાં અગાઉની નોટિસનો વેપારીએ જવાબ રજૂ કર્યો હતો, પરંતુ અધિકારીએ જવાબ સ્‍વીકાર્યો નહોતો અને કર, વ્‍યાજ અથવા દંડની ડિમાન્‍ડ ઊભી કરી હતી. આવા ઓર્ડર સામે વેપારી અપીલમાં ગયો હોય અને અપીલની સુનાવણી ચાલુ હોય ત્‍યારે જ એ જ સમયગાળા તથા સમાન કારણ માટે બીજી નોટિસ મળતી હોવાની ફરિયાદ સામે આવી છે.

કાયદાકીય રીતે દરેક નોટિસનો સમયગાળો, કરની રકમ, વ્‍યવહાર અને આરોપ અલગથી તપાસવો જરૂરી છે. ઉપરછલ્‍લી રીતે કારણ સરખું દેખાતું હોવા છતાં કરવેરાની અવધિ કે વ્‍યવહાર જુદા હોઈ શકે છે. પરંતુ મુદ્દો, સમયગાળો અને રકમ પણ સમાન હોય તો વેપારીએ અગાઉની કાર્યવાહીનો સંપૂર્ણ ઉલ્‍લેખ કરીને જવાબ આપવો જોઈએ.

ગુજરાતના જીએસટી વહીવટ અંગેના તાજેતરના ઓડિટમાં પણ ડેટાની ચોકસાઈ, રિટર્ન વચ્‍ચેની વિસંગતતા અને સિસ્‍ટમના નિયંત્રણ અંગે ગંભીર મુદ્દાઓ સામે આવ્‍યા હતા. ઓડિટમાં તપાસાયેલા અનેક કેસોમાં મોટા પ્રમાણમાં તફાવતો નોંધાયા હતા તથા એક ઈ-વે બિલની ખોટી ડેટા એન્‍ટ્રીને કારણે અસાધારણ મોટો આંકડો સર્જાયો હોવાનું પણ નોંધાયું હતું. વેપારીઓની માગ છે કે નોટિસ જારી કરતાં પહેલાં અધિકારીઓએ પોર્ટલ ઉપરની અગાઉની કાર્યવાહી ફરજિયાત તપાસવી જોઈએ. એક જ વિસંગતતા માટે બેવડી કાર્યવાહી ન થાય તે માટે સિસ્‍ટમમાં ચેતવણીની વ્‍યવસ્‍થા ગોઠવવામાં આવે અને અપીલમાં રહેલા કેસોને અલગ ઓળખ આપવામાં આવે.

જીએસટી વિભાગ તરફથી સુરતના વેપારીઓને એક જ કારણ માટે બે નોટિસો આપવામાં આવી હોવા અંગે કોઈ જાહેર સત્તાવાર નિવેદન ઉપલબ્‍ધ નથી. તેથી વેપારીઓએ નોટિસને અવગણ્‍યા વગર નિર્ધારિત સમયમર્યાદામાં દસ્‍તાવેજી જવાબ રજૂ કરવો અને જરૂરી હોય તો કાયદાકીય સલાહ લેવી જરૂરી છે.

અપીલમાં રહેલા કેસમાં શું કરવું?

ડિમાન્‍ડ ઓર્ડર સામે કરદાતા જીએસટી કાયદાની કલમ ૧૦૭ હેઠળ ઓર્ડર મળ્‍યાના ત્રણ મહિનામાં અપીલ કરી શકે છે. એ જ મુદ્દે બીજી નોટિસ મળે તો તેને અવગણવાને બદલે અગાઉની નોટિસ, જવાબ, ઓર્ડર અને અપીલની વિગતો સાથે અધિકારી સમક્ષ લેખિત વાંધો નોંધાવવો જરૂરી છે.

૩૦ સપ્‍ટેમ્‍બર સુધી નોટિસ કેમ?

વર્ષ ૨૦૨૨-૨૩ના છેતરપિડી કે જાણીજોઈને કરચોરીનો આરોપ ન હોય તેવા સામાન્‍ય કેસોમાં જીએસટી કાયદાની કલમ ૭૩ હેઠળ કારણદર્શક નોટિસ આદેશની અંતિમ સમયમર્યાદાથી ઓછામાં ઓછા ત્રણ મહિના પહેલાં આપવાની હોય છે. ઉપલબ્‍ધ કાયદાકીય ગણતરી પ્રમાણે આવા કેસોમાં નોટિસ આપવાની સમયમર્યાદા ૩૦ સપ્‍ટેમ્‍બર ૨૦૨૬ થાય છે.