સુરત : દક્ષિણ ગુજરાત સહિત સુરતમાં ચોમાસાની ધમાકેદાર એન્ટ્રી થતાં જ વાતાવરણમાં મોટો બદલાવ આવ્યો છે. જો કે, વરસાદની સાથે જ લગભગ દરેક ઘરમાં એક નવી મુશ્કેલી શરૂ થઈ જાય છે—એ છે પાંખવાળા જીવડાં, જેને સ્થાનિક ભાષામાં લોકો 'તડતડીયા', પાંખવાળી ઉધઈ અથવા 'ઉડતી ઉધઈ' તરીકે ઓળખે છે. ચોમાસાના પ્રથમ સારા વરસાદ પછી અચાનક જ રાત્રિના સમયે આ જીવડાંઓ આખા ઘરમાં ઉભરાવા લાગે છે. વાસ્તવમાં આ કોઈ આફત નથી, પરંતુ ઉધઈની પ્રજનન (Reproduction) પ્રક્રિયા સાથે જોડાયેલી એક સંપૂર્ણપણે કુદરતી અને વૈજ્ઞાનિક ઘટના છે.

શું છે આ 'તડતડીયા' નીકળવા પાછળનું વિજ્ઞાન?

જ્યારે ચોમાસાના પ્રારંભમાં મુશળધાર વરસાદ પડે છે, ત્યારે જમીનમાં પૂરતો ભેજ આવી જાય છે અને માટી નરમ બને છે. હવામાં સાનુકૂળ તાપમાન થતાં જ નર અને માદા ઉધઈ પાંખો ધારણ કરીને એકસાથે જમીનમાંથી બહાર નીકળે છે અને હવામાં ઉડાન ભરે છે. આ ઉડાન દરમિયાન તેઓ પોતાની જોડી બનાવે છે. ત્યારબાદ તેઓ જમીન પર ઉતરીને પોતાની પાંખો જાતે જ ખંખેરી નાખે છે અને નરમ માટીમાં બખોલ બનાવીને નવી ઉધઈની વસાહત (કોલોની) શરૂ કરે છે.

કુદરતી આહાર શૃંખલાનો મહત્વનો હિસ્સો

આ પાંખવાળી ઉધઈ માણસોને કરડતી નથી અને તે ઝેરી પણ હોતી નથી. રસપ્રદ વાત એ છે કે, જ્યારે આ જીવડાં બહાર નીકળે છે ત્યારે ચકલીઓ, કાગડા, બગલા, ચામાચીડિયા, દેડકા અને ગરોળી જેવા જીવો તેમનો શિકાર કરે છે. આ પ્રક્રિયા કુદરતી ખોરાક શૃંખલા (Food Chain) અને પર્યાવરણનું સંતુલન જાળવવામાં બહુ મોટો ભાગ ભજવે છે. પરંતુ જો તમારા ઘરમાં મોંઘું લાકડાનું ફર્નિચર હોય, તો તમારે સાવધ રહેવું જરૂરી છે.

ફર્નિચર અને ઘરને બચાવવાના 6 અકસીર ઉપાયો

જો ઘરમાં પહેલેથી જ ઉધઈનો થોડો ઘણો પ્રકોપ હોય, તો આ જીવડાંઓ લાકડાને મોટું નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. તેનાથી બચવા માટે નિષ્ણાતો દ્વારા સૂચવવામાં આવેલા આ ૬ ઉપાયો અજમાવો:

1.      બારી-દરવાજા બંધ રાખો: સાંજના સમયે, ખાસ કરીને વરસાદ પડ્યા પછી, ઘરના બારી અને દરવાજા બિલકુલ બંધ રાખો. વેન્ટિલેશનના ભાગે સારી ગુણવત્તાવાળી જાળી લગાવવાથી આ જીવડાં અંદર આવી શકશે નહીં.

2.      લાઇટિંગમાં કરો ફેરફાર: પાંખવાળી ઉધઈ તેજ સફેદ પ્રકાશ (LED કે ટ્યુબલાઇટ) તરફ વધુ આકર્ષાય છે. તેથી રાત્રે બિનજરૂરી લાઈટો બંધ રાખો અથવા પીળી (વોર્મ વ્હાઇટ) લાઈટનો ઉપયોગ કરો, જેમાં તેમનું આકર્ષણ ઓછું હોય છે.

3.      ભેજ અને લીકેજ દૂર કરો: ઘરની આસપાસ પાણી ભરાયેલા ખાડા કે દીવાલોમાં થતું લીકેજ તાત્કાલિક રીપેર કરો. ભેજવાળું લાકડું ઉધઈને ખૂબ જ ઝડપથી આકર્ષે છે.

4.      લાકડાના ભંગારનો નિકાલ: ઘરની આજુબાજુ કે અગાશી પર પડેલો લાકડાનો નકામો કચરો કે ચોમાસામાં પલળેલો સામાન તુરંત હટાવી દો.

5.      તિરાડો સીલ કરો: ઘરની દીવાલો અથવા ફ્લોરિંગમાં પડેલી તિરાડો અને છિદ્રોને વ્હાઇટ સિમેન્ટ કે પુટ્ટીની મદદથી લોક કરી દો, જેથી ઉધઈને બહાર નીકળવાનો રસ્તો ન મળે.

6.      પ્રોફેશનલ પેસ્ટ કંટ્રોલ: જો ઘરમાં વારંવાર મોટી સંખ્યામાં પાંખો ખરી પડેલી જોવા મળે અથવા લાકડાની અંદરથી ઝીણો પાવડર નીકળતો દેખાય, તો વિલંબ કર્યા વિના એન્ટી-ટર્માઇટ (ઉધઈ નાશક) પેસ્ટ કંટ્રોલ કરાવી લેવું હિતાવહ છે.

ખાસ નોંધ: માત્ર બહાર ઉડતી ઉધઈ જોઈને ગભરાવાની જરૂર નથી કે ઘરમાં આડેધડ ભારે જંતુનાશકોનો છંટકાવ કરવાની પણ જરૂર નથી. સામાન્ય સાવચેતી રાખીને તમે તમારા આલીશાન ફર્નિચરને સુરક્ષિત રાખી શકો છો.