નવી દિલ્હી: મધ્ય-પૂર્વમાં વધતા જતા યુદ્ધના તણાવ વચ્ચે ભારત સરકાર ચાબહાર પોર્ટને લઈને એક નિર્ણાયક અને મોટો નિર્ણય લેવાની તૈયારીમાં છે. ઈરાનમાં આવેલા આ પોર્ટ પર ભારતના આશરે $૧૨$ કરોડ ડૉલર (લગભગ ૧૦૦૦ કરોડ રૂપિયા) દાવ પર લાગેલા છે. યુદ્ધની સ્થિતિ હોવા છતાં, ભારત આ પોર્ટના મેનેજમેન્ટ માટે ઈરાન સાથે ૧૦ વર્ષના લાંબા ગાળાના કરાર કરવા જઈ રહ્યું છે. આ નિર્ણય માત્ર આર્થિક નથી, પણ વ્યૂહાત્મક રીતે ભારતને અફઘાનિસ્તાન અને સેન્ટ્રલ એશિયા સાથે જોડવા માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે.

અમેરિકાએ 2018માં ઈરાન પર પ્રતિબંધો લગાવ્યા હતા, પરંતુ ભારતને ચાબહાર પ્રોજેક્ટ માટે વિશેષ છૂટ આપી હતી. જોકે, ફેબ્રુઆરી 2025માં અમેરિકાએ આ છૂટછાટોમાં ફેરફાર કે રદ કરવાનો સંકેત આપ્યો હતો. જો આ છૂટ આગળ ન વધે તો ભારતની વૈશ્વિક બંદર સંચાલન યોજનાઓને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે. આથી, ભારત એવી વ્યવસ્થા પર વિચાર કરી રહ્યું છે કે જ્યાં સુધી અમેરિકન પ્રતિબંધો અમલમાં છે ત્યાં સુધી એક સ્થાનિક ઈરાની કંપની સંચાલન સંભાળશે અને પ્રતિબંધો હટ્યા બાદ આ હિસ્સો ફરી ભારતને પરત સોંપવાની ગેરંટી આપવામાં આવશે.

ભારતે ચાબહાર પ્રોજેક્ટમાં અત્યાર સુધીમાં અંદાજે 12 કરોડ ડૉલરનું રોકાણ કર્યું છે. આ બંદર દ્વારા ભારત અફઘાનિસ્તાનને માનવીય અને કટોકટીની સહાય પહોંચાડવામાં સફળ રહ્યું છે. વર્ષ 2024માં ભારતે આ ટર્મિનલના સંચાલન માટે ઈરાન સાથે 10 વર્ષનો મહત્ત્વપૂર્ણ કરાર પણ કર્યો હતો. ચાબહાર ટર્મિનલનું સંચાલન કરતી કંપની IPGL, મ્યાનમારમાં સીતવે બંદરનું પણ સંચાલન કરે છે. જો હિસ્સેદારીનું ટ્રાન્સફર સ્થાનિક ઈરાની કંપનીને કરવામાં આવે, તો ભારતીય કંપનીઓ પર પ્રતિબંધોનું જોખમ ઘટી જશે અને મધ્ય-પૂર્વ એશિયામાં ભારતની પકડ જળવાઈ રહેશે. અત્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે વિદેશ મંત્રાલય તમામ પક્ષો સાથે આ મુદ્દે સતત ચર્ચા કરી રહ્યું છે.