નવી દિલ્હી: વૈશ્વિક રાજકારણમાં મહાસત્તા અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો વિવાદ હવે અત્યંત વિસ્ફોટક મોડ પર પહોંચી ગયો છે; અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનને ચેતવણી આપતાં આક્રમક નિવેદન આપ્યું છે કે જો ઈરાન અમેરિકા કે તેના સહયોગી દેશો પર કોઈ પણ પ્રકારનું સાહસ કે હુમલો કરશે, તો તેના પર ઈતિહાસમાં ક્યારેય ના થયો હોય તેવો વિનાશક અને ભયાનક જવાબી હુમલો કરવામાં આવશે; પ્રમુખ ટ્રમ્પના આ આકરા વલણ અને કડક શબ્દો બાદ મધ્ય પૂર્વ (પશ્ચિમ એશિયા)માં ભારે અસ્થિરતા અને યુદ્ધનો ભય વ્યાપી ગયો છે; ઈરાન દ્વારા સતત આપવામાં આવતી ધમકીઓ અને ક્ષેત્રીય અશાંતિના જવાબમાં અમેરિકાએ પોતાના સૈન્ય દળોને એલર્ટ કરી દીધા છે; બંને દેશો વચ્ચે યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિનું નિર્માણ થતાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવવાની અને વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર વિપરીત અસર પડવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

ફેબ્રુઆરી 2026માં અમેરિકા અને ઈઝરાયલે ઈરાન પર 'ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી' હેઠળ મોટા પાયે હુમલા શરૂ કર્યા હતા. આ હુમલાઓમાં ઈરાનના સુપ્રીમ લીડર આયતુલ્લા અલી ખામેનેઈ સહિત અનેક ટોચના નેતાઓ માર્યા ગયા હતા. જવાબમાં ઈરાને પણ ઈઝરાયલ અને અમેરિકન લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા હતા, જેમાં લેબેનોનથી હિઝબુલ્લાહ પણ જોડાયું હતું. એપ્રિલ 2026માં સીઝફાયર થયું હતું પરંતુ જૂનમાં ઈરાને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો પર હુમલા શરૂ કરતા તણાવ ફરી વધ્યો છે.

અમેરિકન પ્રમુખ ટ્રમ્પની આ ધમકી તેમની 'મેક્સિમમ પ્રેશર' વ્યૂહનીતિનો એક ભાગ માનવામાં આવે છે. તેઓ ઈરાનને તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ બંધ કરવા અને હિઝબુલ્લાહ તથા હૂથી બળવાખોરો જેવા જૂથોને મદદ કરવાનું બંધ કરવા મજબૂર કરવા માગે છે. આ તણાવના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $100ને પાર પહોંચી ગયા છે. જો યુદ્ધ વધુ વકરશે તો ક્રૂડ ઓઇલ $150થી $200 સુધી પહોંચી શકે છે, જેનાથી ભારત જેવા દેશોમાં મોંઘવારીનો મોટો બોજ પડશે અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન ખોરવાઈ જશે.

બીજી તરફ, ઈઝરાયલના પીએમ નેતન્યાહૂ ઈરાનના પરમાણુ પ્રોગ્રામને સંપૂર્ણપણે નષ્ટ કરવા માગે છે. દક્ષિણ લેબેનોનમાંથી પીછેહઠ કરવા માટે ઈઝરાયલ અત્યારે તૈયાર નથી, જેના કારણે શાંતિ વાટાઘાટોમાં મોટો અવરોધ ઉભો થયો છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર આગળ જતાં ત્રણ શક્યતાઓ દેખાઈ રહી છે: તટસ્થ દેશોની મધ્યસ્થીથી કોઈ રાજદ્વારી રસ્તો નીકળે, અમેરિકા ચોક્કસ લશ્કરી ઠેકાણાઓ પર જ લક્ષિત હુમલા કરે અથવા સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયા મહાયુદ્ધમાં હોમાઈ જાય. હાલમાં વિશ્વ આખાનું ધ્યાન સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝનો માર્ગ ખુલ્લો રહે અને ક્રૂડ ઓઇલનો પુરવઠો વણથંભ્યો જળવાઈ રહે તેના પર જ કેન્દ્રિત છે.