નવી દિલ્હી :ગુજરાતના સ્વાસ્થ્ય વિભાગ અને મેડીકલ જગતમાંથી કાળજું કંપાવી દેતો, રૂંવાડા ઊભા કરી દેતો અને કાનમાંથી ધુમાડા કાઢી નાખે તેવો અતિશય વિસ્ફોટક અને ભયાનક આંકડાકીય ખુલાસો સામે આવ્યો છે! વાયબ્રન્ટ ગુજરાતમાં છેલ્લા માત્ર ૪ વર્ષની ટૂંકી અંદર હૃદયરોગ (Heart Attack) ના ૩ લાખથી પણ વધુ બિહામણા અને ચિંતાજનક કેસો સામે આવ્યા છે, જેમાં સૌથી મોટો અને ચોંકાવનારો ધડાકો એ છે કે આ જીવલેણ હુમલાનો ભોગ બનનારા કુલ દર્દીઓમાંથી પૂરા ૫૬ ટકા જેટલા પુરુષો સામેલ છે.
દર વર્ષે 29મી સપ્ટેમ્બરના રોજ ‘વિશ્વ હૃદય દિવસ’ તરીકે કરવામાં આવે છે. ઈમરજન્સી સેવા 108 પાસેથી પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર,2023થી 2026 દરમિયાન વયજૂથ પ્રમાણે જોવામાં આવે તો 61થી 70ની વયજૂથના 18.68 ટકા, 41થી 50ની વયના 18.20 ટકા, 31થી 40ની વયના 14.04 ટકા, 70થી વધુ વયના 12.72 ટકા, 21થી 30ની વયના 10.15 ટકા દર્દી હોવાનું સામે આવ્યું છે. બાળકો-કિશોરોમાં પણ હૃદયની સમસ્યા ચિંતાજનક રીતે વધી રહી છે. 2023થી અત્યારસુધી 12225 દર્દીઓ એવા જોવા મળ્યા છે, જેમની ઉંમર 11થી 20 વર્ષ હતી. આ ઉપરાંત કુલ 416 નવજાત દર્દીઓમાં પણ હૃદયની સમસ્યા જોવા મળી છે.
કુલ 3.04 લાખ દર્દીઓમાંથી 1.72 લાખ પુરુષ, 1.31 લાખ મહિલા, 90 ટ્રાન્સજેન્ડરને હૃદયની સમસ્યાને કારણે 108ની મદદ લેવી પડી છે. 743 દર્દીઓ એવા નોંધાયા છે, જેમની જાતિ સ્પષ્ટ નહોતી. વર્ષ 2023થી 2026 દરમિયાન અમદાવાદમાંથી સૌથી વધુ 84038 દર્દી નોંધાયા છે. મતલબ કે, ગુજરાતમાં નોંધાતા દર્દીઓમાંથી 28 ટકા અમદાવાદમાંથી હોય છે. આ સિવાય સુરતમાંથી 23182, રાજકોટમાંથી 19995, ભાવનગરમાંથી 15999, વડોદરામાંથી 15130, જૂનાગઢમાંથી 11325, જામનગરમાંથી 11099, અમરેલીમાંથી 8419, ગાંધીનગરમાંથી 8367 જ્યારે કચ્છમાંથી 7224 દર્દી નોંધાયા છે. ડાંગમાંથી સૌથી ઓછા 0.61 ટકા દર્દી હોવાનું સામે આવ્યું છે.
ડૉક્ટરોના મતે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન કરવામાં આવતી નિયમિત તબીબી તપાસ અનેક મહિલાઓમાં અગાઉ અજાણ રહી ગયેલી બીમારીઓનું સમસ્યાનું નિદાન કરવામાં મહત્ત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. કેટલીક મહિલાઓમાં ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન હૃદયના વાલ્વ સંબંધિત તકલીફો-હૃદયની માંસપેશી નબળી પડવાથી હૃદયનું રદ વધવાની સ્થિતિનું પણ નિદાન થાય છે તેમ જણાવતા ડૉ. લાલ ડાંગાએ ઉમેર્યું કે આવી તકલીફોનું સમયસર નિદાન-યોગ્ય સારવાર કરવામાં આવે તો કેટલાક કિસ્સામાં જીવન બચાવી શકાય છે. યોગ્ય સમયે નિદાન અને યોગ્ય સારવાર ખૂબ જ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ડૉક્ટરોના મતે લાંબા સમય સુધી તણાવ, હતાશા અથવા ગુસ્સો પણ બ્લડ પ્રેશર અને હાર્ટ રેટમાં વધારો કરી શકે છે. જેના પરિણામે સમયજતાં કા ર્ડિયોવાસ્ક્યુલર સિસ્ટમ ઉપર દબાણ સર્જાય છે. હાલ હૃદયની સમસ્યાના દર્દીઓમાં વધારો નોંધાયો છે તેના માટે અઘટન જીવનશૈલી, મોડી રાત્રે ખાણી-પીણી, તણાવ જેવા પરિબળો જવાબદાર છે.