નવી દિલ્હી: અમેરિકાના પૂર્વ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નવા અને આકરા નિર્ણયે ભારતના ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ સહિત સમગ્ર દેશના ધબકારા વધારી દીધા છે; ટ્રમ્પે ભારતીય જેનેરિક દવાઓ પર અગાઉ પ્રસ્તાવિત ૧૦૦ ટકાના બદલે સીધો ૨૦૦ ટકા જેટલો મસમોટો ઈમ્પોર્ટ ટેરિફ ઝીંકવાની આકરી જાહેરાત કરતાં ભારતીય નિકાસકારોમાં ભારે ફફડાટ વ્યાપી ગયો છે, ભારત અમેરિકાને ખૂબ જ મોટા પ્રમાણમાં સસ્તી જેનેરિક દવાઓ સપ્લાય કરે છે, પરંતુ આટલો ઊંચો ટેરિફ લાદવામાં આવે તો ભારતીય દવાઓ અમેરિકી બજારમાં અત્યંત મોંઘી થઈ જશે જેના કારણે નિકાસને સીધો મોટો ફટકો પડશે, આ જાહેરાતને પગલે શેરબજારમાં ભારતીય ફાર્મા કંપનીઓના શેરોમાં ભારે ધોવાણ થવાની અને દેશની આર્થિક કમાણી પર વિપરીત અસર પડવાની ગંભીર આશંકાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

અમેરિકન પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જેનરિક દવાઓ પર લાદવામાં આવનારા ટેરિફ અંગે એક મહત્ત્વપૂર્ણ માહિતી આપી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 1 ઓગસ્ટ, 2026થી આગામી બે વર્ષ સુધી (ઓગસ્ટ 2028 સુધી) અમેરિકામાં આયાત થતી તમામ જેનરિક દવાઓ પર કોઈ ટેરિફ નહીં લાગે અને આયાત શુલ્ક શૂન્ય રહેશે.

જોકે, ઓગસ્ટ 2028થી આ નિયમોમાં મોટો બદલાવ આવશે. 2028થી પ્રથમ વર્ષ માટે જેનરિક દવાઓ પર ટેરિફ વધારીને 100% કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ તેને 200% સુધી કરી દેવાશે. આ સાથે જ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અમેરિકન કંપનીઓને કડક ચેતવણી આપી છે કે જો તેઓ નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં અમેરિકામાં પોતાના ઉત્પાદન પ્લાન્ટ અને સાધનો ઊભા નહીં કરે, તો તેમની સામે દંડનીય કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. આ સમગ્ર નીતિનો મુખ્ય હેતુ જેનરિક દવાઓનું ઉત્પાદન ફરીથી અમેરિકામાં જ શરૂ કરવાનો છે.

વિશ્વભરમાં ભારતને 'ફાર્મસી ઑફ ધ વર્લ્ડ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 'ગ્લોબલ ટ્રેડ રિસર્ચ ઇનિશિયેટિવ'ના રિપોર્ટ અનુસાર, વર્ષ 2025માં ભારતે અમેરિકાને 9.7 અબજ ડોલરની ફાર્માસ્યુટિકલ દવાઓ એક્સપોર્ટ કરી હતી, જે ભારતના કુલ 25.8 અબજ ડોલરના ગ્લોબલ ફાર્મા એક્સપોર્ટના 38% જેટલી હતી. ભારતથી અમેરિકા મોકલવામાં આવતી જેનરિક દવાઓમાં હાઇ બ્લડ પ્રેશર, ડાયાબિટીસ, કેન્સર, ચેપી રોગો અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને લગતી દવાઓ મુખ્ય છે.

જો જેનરિક દવાઓ પર 100થી 200% સુધીનો ટેરિફ લાગુ થશે તો આ દવાઓની કિંમતોમાં અતિશય વધારો થશે. આ નિર્ણયથી માત્ર ભારતીય કંપનીઓના નફા અને એક્સપોર્ટ પર જ અસર નહીં પડે, પરંતુ અમેરિકાના સામાન્ય દર્દીઓને પણ મોંઘી દવાઓ ખરીદવાની ફરજ પડશે. જો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આ નીતિ સમયસર અમલી બનશે, તો ભારતીય ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ સામે બે મુખ્ય વિકલ્પો રહેશે— કાં તો તેમણે અમેરિકામાં પોતાના પ્રોડક્શન પ્લાન્ટ સ્થાપવા પડશે અથવા તો ભારે ટેરિફનો બોજ સહન કરીને અમેરિકન માર્કેટમાં ટકી રહેવાનો પ્રયાસ કરવો પડશે.