તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
૧૫ લાખ કરોડની ‘હેરાફેરી': રાજેશ એક્સપોર્ટ વિવાદમાં
વિશ્વની સૌથી મોટી ગોલ્ડ રિફાઈનરી કંપની ઉપર સેબીએ નાણાકીય અનિયમિતતાનો આરોપ મૂક્યો : કમાણીના ખોટા આંકડાઃ અંગત ખાતામાંથી મોકલ્યા પૈસાઃ કંપનીએ રેવન્યુમાં ૧૫.૧૫ લાખ કરોડની ખોટી માહિતી દર્શાવીઃ કંપનીના રાજેશ મહેતાને શેર ખરીદવા-વેંચવા ઉપર મૂક્યો પ્રતિબંધઃ કંપનીા ફોરેન્સિક ઓડિટના આદેશો
નવી દિલ્હી,તા.૪: વિશ્વની સૌથી મોટી ગોલ્ડ રિફાઇનરીની માલિકી ધરાવતી ભારતીય કંપની રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ લિમિટેડ અંગે મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. એવું કહેવાય છે કે કંપનીએ રૂ.૧૫ લાખ કરોડની આવકનું ગેરવહીવટ કર્યું છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, કંપનીએ રૂ.૧,૫૦૦ કરોડની ઉચાપત કરી છે. કંપની પર નાણાકીય ડેટાની કથિત હેરફેર, ભંડોળનો દુરુપયોગ અને રોકાણકારોને ગેરમાર્ગે દોરતી માહિતી પૂરી પાડવાના આરોપો છે.
બજાર નિયમનકાર સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઇન્ડિયા (SEBI) એ રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ લિમિટેડ (REL) અને તેના ચેરમેન અને મેનેજિગ ડિરેક્ટર રાજેશ મહેતા સામે વચગાળાનો એક-પક્ષીય આદેશ પસાર કર્યો છે.
આ આદેશ ચાલુ તપાસ દરમિયાન નાણાકીય ખોટી નિવેદનો, ભંડોળ-રાઉટિગ અનિયમિતતાઓ અને અસહકારના પ્રાથમિક તારણો પર આધારિત છે. વચગાળાના આદેશમાં, SEBI આરોપ લગાવે છે કે રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ લિમિટેડે આશરે રૂ.૧૫.૧૫ લાખ કરોડની કુલ આવકનું ખોટી રીતે વર્ણન કર્યું છે, જે તેના કુલ આવકના ૯૯.૮૦ ટકા છે
એ નોંધવું જોઈએ કે રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ તેની વિશ્વની સૌથી મોટી ગોલ્ડ રિફાઇનરીઓમાંની એક, વાલ્કેમ્બી માટે જાણીતી છે. કંપનીએ ૨૦૧૫ માં સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ સ્થિત આ રિફાઇનરીને આશરે ઼૪૦૦ મિલિયનમાં હસ્તગત કરી હતી. જોકે, હવે કંપનીના નાણાકીય રેકોર્ડ અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થયા છે.
૧૦૯ પાનાના આદેશમાં, સેબીએ જણાવ્યું હતું કે કંપનીએ ઘણા વર્ષો સુધી અપ્રમાણિક વ્યવહારો રેકોર્ડ કર્યા, અયોગ્ય એકાઉન્ટિંગ પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કર્યો અને સંબંધિત પક્ષોને સંડોવતા વ્યવહારો વિશે પૂરતી માહિતી જાહેર કરવામાં નિષ્ફળ રહી. તપાસમાં એ પણ બહાર આવ્યું છે કે કંપનીના કેટલાક ભંડોળ કથિત રીતે રાજેશ મહેતા અને સિદ્ધાર્થ મહેતાના વ્યક્તિગત બેંક ખાતાઓ દ્વારા જરૂરી મંજૂરીઓ અને ખુલાસાઓ મેળવ્યા વિના રૂટ કરવામાં આવ્યા હતા.
દેશની અગ્રણી જ્વેલરી અને ગોલ્ડ રિફાઇનિગ કંપની રાજેશ એક્સપોર્ટ્સ એક મોટા વિવાદમાં ફસાઈ ગઈ છે. સિક્યોરિટીઝ એન્ડ એક્સચેન્જ બોર્ડ ઓફ ઈન્ડિયા (SEBI) એ કંપની પર તેના નાણાકીય ડેટાને ખોટી રીતે રજૂ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. લ્ચ્ગ્ત્ ના વચગાળાના તપાસ અહેવાલ મુજબ, કંપનીએ છેલ્લા પાંચ નાણાકીય વર્ષ (FY21 થી FY25) દરમિયાન તેના ટર્નઓવર અને આવકને નોંધપાત્ર રીતે વધારીને દર્શાવી હતી. રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે આશરે રૂ.૧૫.૧૫ લાખ કરોડની આવક ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવી હતી, જે કંપનીની પેટાકંપનીના કુલ આવકના આશરે ૯૯.૮% છે. ચાલો વિગતોની વિગતવાર તપાસ કરીએ.
માર્ચ ૨૦૨૪ માં આ મામલો પ્રકાશમાં આવ્યો જ્યારે એક શેરધારકે કંપનીના મોટા બાકી વેપાર પ્રાપ્તિ અંગે ફરિયાદ નોંધાવી. ફરિયાદ બાદ, SEBI એ વિગતવાર તપાસ શરૂ કરી, જેમાં કંપનીની નાણાકીય પારદર્શિતા અંગે પ્રશ્નો ઉભા કરતા અનેક તથ્યો બહાર આવ્યા.
તપાસ દરમિયાન, SEBI ધ્યાન કંપનીની સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ સ્થિત પેટાકંપની, વાલ્કેમ્બી SA તરફ દોરવામાં આવ્યું, જેને રાજેશ એક્સપોર્ટ્સે તેના મુખ્ય સંચાલન કેન્દ્ર તરીકે રજૂ કર્યું હતું. કંપનીના જણાવ્યા મુજબ, તેની કુલ એકત્રિત આવકનો ૯૭% થી ૯૯% વિદેશી પેટાકંપનીઓમાંથી આવ્યો હતો. જોકે, સેબીએ વાલ્કેમ્બી એસએના સ્વતંત્ર રીતે ઓડિટ કરાયેલા ખાતાઓ અને રાજેશ એક્સપોર્ટ્સના એકત્રિત નાણાકીય આંકડાઓ વચ્ચે નોંધપાત્ર વિસંગતતાઓ જોયા.
મિન્ટના અહેવાલ મુજબ, વાલ્કેમ્બી એસએની વાસ્તવિક આવક કંપનીના કુલ એકત્રિત આવકના ૦.૫% કરતા ઓછી હતી. આ બાકીના આવકનાસ્ત્રેત અને તેના રિપોર્ટિગ આધાર વિશે પ્રશ્નો ઉભા કરે છે. સેબીએ એવો પણ આરોપ લગાવ્યો હતો કે રાજેશ એક્સપોર્ટ્સે તપાસ દરમિયાન વેચાણ, ખરીદી, સ્ટોક, દેવાદારો અને લેણદારો અંગે વિગતવાર માહિતી પૂરી પાડી ન હતી.
કંપનીએ સ્વિસ ડેટા સુરક્ષા કાયદાઓ અને ગુપ્તતા કરારોનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, પરંતુ સેબીએ આ દલીલને ફગાવી દીધી હતી. નિયમનકારી સંસ્થાએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય સ્ટોક એક્સચેન્જમાં સૂચિબદ્ધ કોઈપણ કંપનીએ ભારતીય કાયદાઓ હેઠળ જરૂરી માહિતી શેર કરવી આવશ્યક છે, અને વિદેશી ગુપ્તતા નિયમો બહાનું ન હોઈ શકે.
સેબીએ એ પણ શોધી કાઢ્યું કે તપાસ દરમિયાન કંપની દ્વારા સબમિટ કરાયેલા ઘણા દસ્તાવેજોમાં વિરોધાભાસ છે. સમાન ગ્રાહકો માટેના વેચાણના આંકડા અલગ અલગ ફાઇલિગમાં અલગ રીતે રિપોર્ટ કરવામાં આવ્યા હતા. કેટલાક ગ્રાહકો એક રિપોર્ટમાં દેખાયા હતા પરંતુ બીજા રિપોર્ટમાંથી ગુમ હતા. આનાથી કંપની દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવેલી માહિતીની વિશ્વસનીયતા પર ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા થયા.
આ મામલો ફક્ત આવક પૂરતો મર્યાદિત નથી. સેબીએ આફ્રિકન સોનાની ખાણોમાં રોકાણ, વેપાર ચૂકવવાપાત્ર રકમનું સમાયોજન, ભંડોળનો ઉપયોગ અને એકત્રીકરણ પ્રક્રિયામાં સંભવિત અનિયમિતતાઓ તરફ પણ ધ્યાન દોર્યું છે.
હાલ પૂરતું, સેબીએ કંપની અને તેના ચેરમેન રાજેશ મહેતાને તપાસમાં સંપૂર્ણ સહકાર આપવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. મહેતાને આગામી આદેશ સુધી રાજેશ એક્સપોર્ટ્સના શેરમાં વેપાર કરવાથી પણ પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્યા છે. બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે જો આરોપો સાચા સાબિત થાય છે, તો આ ભારતીય કોર્પોરેટ ઇતિહાસમાં સૌથી મોટા એકાઉન્ટિંગ વિવાદોમાંનો એક હોઈ શકે છે. આ સમાચારે રોકાણકારોની ચિતા વધારી છે, અને હવે બધાની નજર સેબીના અંતિમ તપાસ અહેવાલ અને કંપનીના સત્તાવાર પ્રતિભાવ પર છે.
(9:55 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
