ચંદનનગર, તા.૦૩: બંગાળની પ્રખ્યાત અને મોંમાં પાણી લાવી દે તેવી મીઠાઈઓના શોખીનો માટે એક અત્યંત આનંદના સમાચાર આવ્યા છે. પશ્ચિમ બંગાળના હુગલી જિલ્લાના ઐતિહાસિક શહેર ચંદનનગરના ગૌરવ સમાન અને આશરે ૨૨૦ વર્ષ જૂની પરંપરા ધરાવતી અનોખી મીઠાઈ 'જોલભોરા સંદેશ' (Jolbhora Sandesh) ને સત્તાવાર રીતે પ્રતિષ્ઠિત ભૌગોલિક સંકેત એટલે કે જીઆઈ ટેગ (GI Tag) એનાયત કરવામાં આવ્યો છે. ગત ૨૬ જૂન, ૨૦૨૬ના રોજ આ ભવ્ય માન્યતા મળ્યા બાદ ચંદનનગરના રાંધણ વારસા અને પરંપરાગત મીઠાઈના કારીગરોમાં ભારે ઉત્સાહનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. આ ટેગ મળવાથી આ મીઠાઈના અસલી ઉદ્ગમ સ્થાન અને તેની અજોડ બનાવટને વૈશ્વિક ઓળખ મળી છે.
બંગાળમાં આમ તો અનેક પ્રકારના સંદેશ બને છે, પરંતુ ચંદનનગરના 'જોલભોરા સંદેશ'ની બનાવટ અને ખાસિયત સાવ અનોખી છે. શુદ્ધ અને તાજા છેના (કોટેજ ચીઝ) તેમજ ખાંડના મિશ્રણથી તૈયાર થતી આ નરમ મીઠાઈની અંદર પ્રવાહી નોલેન ગુડ (ખજૂરના ગોળની ખાસ ચાસણી) અથવા ખાંડના શરબતનો એક છૂપો ખિસ્સો (ભરણ) રાખવામાં આવે છે. આ મીઠાઈ બહારથી સામાન્ય અને સૂકી દેખાય છે, પરંતુ જેવો કોઈ વ્યક્તિ તેનો એક નાનો બટકું ભરે કે તરત જ તેની અંદર છુપાયેલો પ્રવાહી રસ મોંમાં ફૂટી નીકળે છે. આ અદભુત સ્વાદ અને ટેકનિકના કારણે જ તે અન્ય પરંપરાગત બંગાળી મીઠાઈઓથી સાવ જુદી પડે છે.
જમાઈ રાજા સાથેની રમતિયાળ પરંપરામાંથી થઈ શોધ
આ પ્રખ્યાત મીઠાઈના અસ્તિત્વમાં આવવાની કહાની પણ ખૂબ જ રસપ્રદ અને હાસ્યસભર છે. ઇતિહાસ અને સ્થાનિક દંતકથાઓ અનુસાર, ૧૯મી સદીની શરૂઆતમાં (આશરે વર્ષ ૧૮૧૮માં) ચંદનનગરના પ્રખ્યાત હલવાઈ સૂર્ય કુમાર મોડક અને તેમના પુત્ર સિદ્ધેશ્વર મોડક દ્વારા આ મીઠાઈ સૌપ્રથમ બનાવવામાં આવી હતી. હુગલીના તેલિનીપરા વિસ્તારના એક જમીનદારની પત્ની અને પુત્રીઓએ સૂર્યકુમાર મોડકને એક એવો પડકાર આપ્યો કે, તેઓ એવી મીઠાઈ બનાવે જેનાથી ઘરના નવા જમાઈ રાજાને રમૂજી રીતે છેતરી શકાય (પ્રૅન્ક કરી શકાય).
મીઠાઈના કારીગરે ભારે મહેનત અને અજમાયશ બાદ આ આશ્ચર્યજનક 'જોલભોરા સંદેશ'ની શોધ કરી. પારિવારિક ઉત્સવ દરમિયાન જ્યારે અજાણ્યા જમાઈ રાજાએ આ મીઠાઈ ખાવા માટે પહેલો જ બટકું ભર્યો, ત્યારે અંદર ભરેલો રસ જોરથી બહાર છલકાઈ ગયો અને તેમના રેશમી કપડાં ભીના થઈ ગયા! જમાઈને મીઠા સ્વાદ સાથે આશ્ચર્યચકિત કરવાની આ રમતિયાળ યોજના સફળ રહી અને ત્યારથી અંદર પાણી (જળ) ભરેલું હોવાથી આ મીઠાઈનું નામ 'જોલભોરા' (જેનો અર્થ પાણીથી ભરેલું થાય છે) પડી ગયું. સદીઓ વીતી ગઈ હોવા છતાં આજે પણ આ મીઠાઈ ચંદનનગરની અસ્મિતા અને બંગાળી સંસ્કૃતિનું એક અભિન્ન અંગ બનીને દેશ-વિદેશમાં લોકપ્રિય છે.