તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
પેટ્રોલ-ડિઝલ-રૂપિયાને લઈને નિષ્ણાતની ૩ ચેતવણી
પેટ્રોલ-ડિઝલમાં પહેલા રૂ.૩...પછી ૯૦ પૈસા...હજુ તો શરૂઆત છેઃ બંને હજુ મોંઘા થશે : સામાન્ય માણસ સિસકારા બોલાવશેઃ રૂપિયો હજુ તુટશેઃ ક્રુડ ૧૪૦ ડોલર થશેઃ પેટ્રોલ-ડિઝલમાં રૂ.૭ થી ૯ વધશેઃ IMFના પૂર્વ ડેપ્યુટી એમડી ગીતા ગોપીનાથની ચેતવણી
IMFના પૂર્વ ડેપ્યુટી ઍમડી ગીતા ગોપીનાથ
નવી દિલ્હી,તા.૨૧: પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા સૈન્ય તણાવ અને હોર્મુઝની ખાડીમાં સર્જાયેલી નાકાબંધીના કારણે ભારતીય અર્થતંત્ર અને સામાન્ય જનતા પર મોંઘવારીનો મોટો આંચકો આવવાના સંકેતો મળી રહ્યા છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાભંડોળ (IMF) ના પૂર્વ ડેપ્યુટી એમડી અને હાર્વર્ડના પ્રોફેસર ગીતા ગોપીનાથે ભારત માટે 'ત્રિપલ વોર્નિગ' જારી કરી છે.અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલો તણાવ જો આગામી જૂન મહિના સુધી વધુ ઘેરો બનશે, તો ભારત માટે આર્થિક મોરચે કપરા ચઢાણ સાબિત થશે. આઇએમએફ (IMF) ના પૂર્વ ડેપ્યુટી એમડી ગીતા ગોપીનાથે ચેતવણી આપી છે કે, ભારત પોતાની જરૂરિયાતના મોટાભાગના ઓઈલ અને ગેસ માટે મિડલ ઈસ્ટ પર નિર્ભર હોવાથી અહીં માત્ર ભાવ વધારાની જ સમસ્યા નથી, પરંતુ આગામી દિવસોમાં ઇંધણની ભારે અછત પણ સર્જાઈ શકે છે.
ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ વધુ વધી શકે છે. IMFના ભૂતપૂર્વ ડેપ્યુટી મેનેજિગ ડિરેક્ટર ગીતા ગોપીનાથે મધ્ય પૂર્વ સંઘર્ષ લંબાતા આ ચેતવણી આપી છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે ભારત પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધુ વધારો અનુભવી શકે છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે દેશ ફુગાવાનો ભોગ બની શકે છે, જ્યારે ભારતીય ચલણ, રૂપિયો પણ ડોલર સામે વધુ ઘટવા શકે છે.
હાર્વર્ડ પ્રોફેસર ગીતા ગોપીનાથે ભારત માટે આ ત્રિવિધ ચેતવણી જારી કરીને કહ્યું છે કે જો જૂન સુધીમાં મધ્ય પૂર્વમાં યુએસ-ઈરાન તણાવ વધુ ઊંડો થાય છે, તો તે ભારત માટે વિનાશક સાબિત થઈ શકે છે, અને ભારતને માત્ર વધતા બળતણના ભાવ જ નહીં પરંતુ ફુગાવા અને નીચા વિકાસનો પણ સામનો કરવો પડી શકે છે.
ઇન્ડિયા ટુડે ટીવી સાથેની એક મુલાકાતમાં, ગીતા ગોપીનાથે કહ્યું કે આ સંઘર્ષ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇન કટોકટીમાં ફેરવાઈ ગયો છે, જે તેલ, LPG, LNG અને ખાતરોને અસર કરે છે. અછત હવે વધતી કિમતો જેટલી ગંભીર બની ગઈ છે. IMFના ભૂતપૂર્વ ડેપ્યુટી મેનેજિગ ડિરેક્ટર ગોપીનાથે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, આપણે ભારતમાં ચોક્કસપણે આ જોઈ રહ્યા છીએ, કારણ કે દેશ તેલ અને ગેસ માટે મધ્ય પૂર્વ પર ખૂબ આધાર રાખે છે. તે હવે ફક્ત કિમતો વિશે નથી, પરંતુ અછત વિશે પણ છે.
ગીતા ગોપીનાથે આ ચેતવણી એવા સમયે આપી હતી જ્યારે વિશ્વની તેલ અને ગેસ જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ થવાથી વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠામાં વિક્ષેપ પડ્યો છે અને વૈશ્વિક તેલ અને ગેસ સંકટ વધુ ઘેરું બન્યું છે.
ગીતા ગોપીનાથે ઉર્જા કટોકટી અને પુરવઠામાં વિક્ષેપને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધુ તીવ્ર વધારો થવાની આશંકા પણ વ્યક્ત કરી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૪૦ સુધી પહોંચી શકે છે. જો પુરવઠામાં વિક્ષેપ જૂન સુધી ચાલુ રહેશે, તો વર્તમાન પરિસ્થિતિ નોંધપાત્ર રીતે વધુ ખરાબ થઈ શકે છે. તેમણે કહ્યું હતું કે ખાસ કરીને જૂનમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ આ સ્તરની નજીક જોવા મળે તેવી શક્યતા છે.
કાચા તેલના ભાવમાં વધારાની આશંકા વ્યક્ત કરતા, ગીતા ગોપીનાથે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધુ વધારો થવાની શક્યતા વ્યક્ત કરી છે. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું ભારતે સ્થાનિક ઇંધણના ભાવમાં વધુ વધારા માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ, ત્યારે તેમણે કહ્યું કે સરકાર પાસે ખૂબ ઓછા વિકલ્પો છે, કારણ કે આ કટોકટી ભારતના નિયંત્રણની બહારનો આંચકો છે.
૧. પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં મોટો ઉછાળોઃ આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં કાચું તેલ (Crude Oil) પ્રતિ બેરલ $૧૪૦ ની સપાટીએ પહોંચી શકે છે, જેના કારણે સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ ઝીંકાશે.
૨. મોંઘવારી અને ઓછી આર્થિક વૃદ્ધિઃ ઇંધણ મોંઘું થવાના કારણે ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચ વધશે અને દેશમાં મોંઘવારીનો નવો આંચકો આવશે.
૩. રૂપિયાનું ઐતિહાસિક ધોવાણઃ ચાલુ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં ડોલર સામે જે રૂપિયો ૯૧ ના સ્તરે હતો તે ઘટીને અત્યારે ૯૭ ની નજીક પહોંચી ગયો છે. જો કે, તેમણે ઉમેર્યું કે આરબીઆઈએ રૂપિયાના ૧૦૦ ના આંકડાને વટાવવાના મનોવૈજ્ઞાનિક દબાણમાં આવ્યા વગર રોજગાર અને ઉત્પાદન પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
ગોપીનાથે કહ્યું, હા, આપણે પેટ્રોલ પંપ પર પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારો જોઈ શકીએ છીએ. સરકારને થોડી વધારે રાજકોષીય ખાધ સહન કરવી પડશે, જે આ પીડાનો થોડો ભાગ સામાન્ય લોકો અને કંપનીઓ બંનેને પણ આપશે. વધતા ઇંધણના ભાવને કારણે, દેશમાં ફુગાવાનું દબાણ પણ વધી રહ્યું છે, અને આગામી મહિનાઓમાં આ વધુ તીવ્ર બની શકે છે. વધુમાં, તેમણે રૂપિયામાં વધુ ઘટાડા અંગે ત્રીજી ચેતવણી જારી કરી છે.
રૂપિયા અંગે, ગીતા ગોપીનાથે કહ્યું કે તે ફેબ્રુઆરીમાં યુએસ ડોલર સામે ૯૧ ની આસપાસથી ઘટીને હવે ૯૭ ની આસપાસ થઈ ગયો છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે નીતિ નિર્માતાઓએ રૂપિયો મનોવૈજ્ઞાનિક ૧૦૦ ના આંકડાને પાર કરે છે કે નહીં તે અંગે ચિતા ન કરવી જોઈએ. તેણીએ કહ્યું, આ આંકડો વિનિમય દરનું વાસ્તવિક મૂલ્ય નથી; રોજગાર, ફુગાવો અને ઉત્પાદન મહત્વનું છે.
તેણી દલીલ કરે છે કે દેશમાં હજુ પણ ગભરાટ ટાળવા માટે પૂરતી આર્થિક શક્તિ છે. જ્યારે ગંભીર આર્થિક મંદીના ભય વિશે પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે તેણીએ કહ્યું, હું આ સાથે અસંમત છું; ભારતીય અર્થતંત્ર ઘણા ક્ષેત્રોમાં મજબૂત છે.
એ નોંધવું જોઈએ કે ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ગયા અઠવાડિયે સતત બે વાર વધારો થયો છે. પહેલી વાર ૧૫ મેના રોજ પ્રતિ લિટર ૩ રૂપિયાનો વધારો થયો હતો, ત્યારબાદ ૧૯ મેના રોજ પ્રતિ લિટર ૯૦ પૈસાનો વધારો થયો હતો. ગીતા ગોપીનાથ પહેલા પણ, પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં વધારા અંગે વારંવાર ચેતવણીઓ આપવામાં આવી છે. ઘણા નિષ્ણાતો ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવને કારણે પેટ્રોલિયમ કંપનીઓને થયેલા ભારે નુકસાનનો ઉલ્લેખ કરીને વધુ ભાવ વધારા માટે હાકલ કરી રહ્યા છે.
બિઝનેસ ટુડે સાથેની એક મુલાકાતમાં, ઊર્જા નિષ્ણાત નરેન્દ્ર તનેજાએ જણાવ્યું હતું કે હોર્મુઝ કટોકટીને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે. ઘણા દેશોએ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ૮૦ ટકા સુધીનો વધારો કર્યો છે. ભારતમાં, તેલના ભાવમાં આશરે રૂ.૪ નો વધારો થયો છે. તેમનું કહેવું છે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં રૂ.૭ થી રૂ.૯ નો વધારો થઈ શકે છે, પરંતુ આ વધારો એકસાથે નહીં થાય.
(10:40 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
