નવી દિલ્હી : ભારતના ગ્રામીણ અર્થતંત્ર અને ખેડૂતોની આજીવિકાને મજબૂત કરવાના હેતુથી ૬ જુલાઈ ૨૦૨૧ના રોજ સ્થાપિત થયેલા કેન્દ્રીય 'સહકાર મંત્રાલયે' આજે પોતાની સફળ સફરના ૫ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. દેશની રાજધાની નવી દિલ્હીમાં "સહકાર સે સમૃદ્ધિ"ના વિઝન સાથે મંત્રાલયના પાંચમા સ્થાપના દિવસની ભવ્ય ઉજવણી કરવામાં આવી હતી. આ પાંચ વર્ષોમાં ભારતના સહકારી માળખામાં એવા ક્રાંતિકારી સુધારા જોવા મળ્યા છે, જેણે ગ્રામીણ ભારતનો ચહેરો બદલી નાખ્યો છે. તેની સ્થાપના પછી અત્યાર સુધીમાં રેકોર્ડબ્રેક ૧૫૨થી વધુ સુધારાવાદી પહેલો અમલમાં મૂકવામાં આવી છે.

આ ઐતિહાસિક સ્થાપના દિવસ નિમિત્તે સહકારી ક્ષેત્રને સંપૂર્ણપણે હાઇટેક બનાવતા દેશની ૫૦,૦૦૦ પ્રાથમિક કૃષિ ધિરાણ મંડળીઓ (PACS)ને સત્તાવાર રીતે 'e-PACS' (ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ) માં પરિવર્તિત કરવામાં આવી છે. આ ડિજિટલાઇઝેશનથી ખેડૂતોને લોન અને અન્ય સુવિધાઓ મેળવવામાં પારદર્શિતા અને ઝડપ મળશે. આ ઉપરાંત, ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પાકના સંગ્રહ માટે અદ્યતન માળખું ઊભું કરવાના હેતુથી ૪૭ અનાજ સંગ્રહ ગોડાઉન (Warehouses) માટે શિલાન્યાસ પણ કરવામાં આવ્યો હતો.

શ્વેત ક્રાંતિ ૨.૦ અને બેંકિંગ ક્ષેત્રે ડિજિટલ હરણફાળ

ડેરી ક્ષેત્રને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવા માટે સરકાર હવે 'શ્વેત ક્રાંતિ ૨.૦' (White Revolution 2.0) પર મજબૂતીથી કામ કરી રહી છે, જે અંતર્ગત વર્ષ ૨૦૨૮-૨૯ સુધીમાં દેશમાં દૂધની ખરીદીમાં ૫૦ ટકાનો જંગી વધારો કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે. આ કાર્યક્રમના ભાગરૂપે રાષ્ટ્રીય ડેરી વિકાસ બોર્ડ (NDDB) માટે એક ખાસ 'દૂધ પુરવઠા સમીક્ષા ડેશબોર્ડ' શરૂ કરાયું છે.

શહેરી સહકારી બેંકોને વધુ આધુનિક બનાવવા માટે બે નવા ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ - 'સહકાર CBS' અને 'સહકારી સહયોગી' પણ લોન્ચ કરવામાં આવ્યા છે, જે બેંકિંગ વ્યવહારોને વધુ ગ્રાહક-સ્નેહી અને સુરક્ષિત બનાવશે.

'ભારત ટેક્સી' – દેશનું પ્રથમ સહકારી ગતિશીલતા પ્લેટફોર્મ

મંત્રાલયે તેની અદભૂત સફળતાઓમાં દેશના સૌપ્રથમ સહકારી-આધારિત ગતિશીલતા પ્લેટફોર્મ "ભારત ટેક્સી" ના વિકાસ પર વિશેષ પ્રકાશ પાડ્યો હતો. આ સ્વદેશી અને સહકારી મોડેલ આધારિત પ્લેટફોર્મ સાથે અત્યાર સુધીમાં ૬ લાખથી વધુ ડ્રાઇવરો જોડાઈ ચૂક્યા છે અને લગભગ ૩૬ લાખ ગ્રાહકો તેની સેવાનો લાભ લઈ રહ્યા છે, જે કોર્પોરેટ કંપનીઓની સામે સહકારની શક્તિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

આજે દેશભરની ૨.૫૫ લાખથી વધુ ગ્રામ પંચાયતોમાં સહકારી સંસ્થાઓ સક્રિય બની છે. ભારતમાં નોંધાયેલી કુલ ૮ લાખ સહકારી મંડળીઓમાંથી ૬ લાખથી વધુ મંડળીઓ અત્યારે ગ્રાઉન્ડ લેવલ પર કાર્યરત છે. આ તમામ સુધારાઓએ માત્ર સંસ્થાઓને જ મજબૂત નથી કરી, પરંતુ દેશના ખેડૂતો, પશુપાલકો, મહિલાઓ અને સામાન્ય સભ્યો માટે આર્થિક પ્રગતિના નવા દ્વાર ખોલી આપ્યા છે.