નવી દિલ્‍હી,તા.૦૭: યુવાનોમાં માનસિક બીમારીઓ ઝડપથી વધી રહી છે. ભારતમાં લગભગ ૫૪ મિલિયન યુવાનો અને દક્ષિણપૂર્વ એશિયાઈ દેશોમાં ૨૮ મિલિયનથી વધુ યુવાનો કોઈને કોઈ પ્રકારની માનસિક બીમારીથી પીડાઈ રહ્યા છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે જો આ મુદ્દાને તાત્‍કાલિક ઉકેલવામાં નહીં આવે, તો તે આગામી વર્ષોમાં માત્ર યુવાનોના સ્‍વાસ્‍થ્‍યને જ નહીં પરંતુ શિક્ષણ, રોજગાર અને દેશના અર્થતંત્રને પણ અસર કરશે.

EU-એશિયન યુવા માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય પરિષદના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, ૧૯૯૦ થી ૨૦૨૧ સુધીમાં દક્ષિણપૂર્વ એશિયાઈ દેશોમાં યુવાનોમાં માનસિક બીમારીના કેસોમાં ૪૪ ટકાનો વધારો થયો છે. ૧૫ થી ૩૪ વર્ષની વયના ૨૮ મિલિયનથી વધુ યુવાનો માનસિક વિકૃતિઓ સાથે જીવી રહ્યા છે. આ પ્રદેશમાં માનસિક બીમારીના કુલ કેસોના આશરે ૩૬ ટકા છે.

અહેવાલ મુજબ, ભારતમાં ૧૫ થી ૨૪ વર્ષની વયના આશરે ૫૪ મિલિયન યુવાનો કોઈને કોઈ પ્રકારની માનસિક બીમારીથી પ્રભાવિત છે. નિષ્‍ણાતો કહે છે કે આ ઉંમરે માનસિક બીમારીનો અભ્‍યાસ, નોકરીઓ, સંબંધો અને ભવિષ્‍યના નિર્ણયો પર સૌથી વધુ પ્રભાવ પડે છે. અહેવાલ મુજબ, ૧૯૯૦ પછી સૌથી ઝડપી વધારો ૨૫-૩૪ વર્ષની વય જૂથમાં થયો છે, એટલે કે નોકરી, પરિવાર અને કારકિર્દીની જવાબદારીઓ ધરાવતા લોકો સૌથી વધુ પ્રભાવિત થાય છે.

રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે યુવાનોમાં ચિતા સૌથી સામાન્‍ય માનસિક સમસ્‍યા તરીકે ઉભરી આવી છે, જે દર ૧૦૦ માંથી લગભગ પાંચ યુવાનોને અસર કરે છે. આ પછી, ડિપ્રેશન, વ્‍યસન અને અન્‍ય માનસિક વિકૃતિઓના કિસ્‍સાઓ પણ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. પુરુષો કરતાં સ્‍ત્રીઓમાં માનસિક બીમારીનો દર વધુ હોવાનું જાણવા મળ્‍યું છે.

સોશિયલ મીડિયા પણ હવે એક પરિબળ છે. જ્‍યારે શૈક્ષણિક અને કારકિર્દી સ્‍પર્ધા, નોકરીની અનિﾍતિતા અને નાણાકીય દબાણ પહેલાથી જ ફાળો આપી રહ્યા છે, ત્‍યારે સોશિયલ મીડિયા, એકલતા, કુદરતી આફતો અને સામાજિક તણાવ પણ યુવાનોના માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍યને અસર કરી રહ્યા છે. લોકો હજુ પણ માનસિક બીમારીને છુપાવે છે, જેના કારણે સમયસર સારવાર અટકાવી શકાય છે. રિપોર્ટ સૂચવે છે કે માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય સેવાઓને મોટી હોસ્‍પિટલો સુધી મર્યાદિત રાખવાને બદલે શાળાઓ, કોલેજો અને પ્રાથમિક આરોગ્‍ય કેન્‍દ્રો સુધી વિસ્‍તૃત કરવી જોઈએ.