નવી દિલ્હી ;લોકસભા ચૂંટણીના ચૂંટણી પરિણામો બાદ વડાપ્રધાન મોદીએ ત્રીજી વખત શપથ લીધા છે. મોદી કેબિનેટમાં વિભાગોના વિભાજન બાદ તમામ મંત્રીઓએ પોત-પોતાના કામકાજ સંભાળી લીધા છે. સંસદનું 18મું લોકસભા સત્ર 24 જૂનથી શરૂ થવાનું છે.

 દરમિયાન સ્પીકરની ચૂંટણીનો મુદ્દો પણ ગરમ બની રહ્યો છે. લોકસભા સત્ર પહેલા નવા સ્પીકરને લઈને રાજકીય હરીફાઈ શરૂ થઈ ગઈ છે. રવિવારે લોકસભાના 'બોસ' બનવા માટે રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહના ઘરે NDA નેતાઓની બેઠક યોજાઈ હતી. તો INDI એલાયન્સના નેતાઓ પણ તાળીઓ પાડી રહ્યા છે. લોકસભા સ્પીકરની ચૂંટણી 26 જૂને યોજાવાની છે.આવામાં સ્પીકર બીજેપી કે એનડીએના સાથી પક્ષોમાંથી કોઈ નેતા હશે તે અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે.

 રાજનાથ સિંહના ઘરે NDA નેતાઓની મોટી બેઠકમાં જેપી નડ્ડા ઉપરાંત અશ્વિની વૈષ્ણવ, કિરેન રિજિજુ, લલન સિંહ અને ચિરાગ પાસવાન હાજર હતા. સૂત્રોનું માનીએ તો બેઠકમાં લોકસભા અધ્યક્ષ અને ઉપસભાપતિની ચૂંટણીને લઈને રણનીતિ પર ચર્ચા કરવામાં આવી છે.

 લોકસભા અધ્યક્ષ માટે રાજકીય રમત શરૂ થઈ ગઈ છે.ઇન્ડિયા  એલાયન્સે NDAના સહયોગીને પ્યાદુ બનાવીને રાજકીય યુક્તિ રમવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. કોંગ્રેસ કહી રહી છે કે જો નીતીશ કુમાર અને ચંદ્રાબાબુ નાયડુ તેમની પાર્ટીને બચાવવા માંગતા હોય તો તેમને તેમના સ્પીકર બનાવવા પડશે. ઉદ્ધવ ઠાકરે જૂથના નેતા સંજય રાઉતે ઉશ્કેરણીજનક નિવેદન આપતા કહ્યું છે કે જો NDA લોકસભા સ્પીકર નહીં બને તો TDP-JDU તૂટી જશે.

   આ બંને નેતાઓના નિવેદનનો જવાબ આપતા કેસી ત્યાગીએ વિપક્ષી ગઠબંધન પર જોરદાર નિશાન સાધ્યું હતું. તેમણે જવાબ આપ્યો કે લોકસભા અધ્યક્ષ પદ પર પ્રથમ અધિકાર સત્તાધારી પક્ષનો છે.

 વર્તમાન NDA સરકારમાં સ્પીકર અને ડેપ્યુટી સ્પીકર પદ માટે ત્રણ સૌથી મોટી પાર્ટીઓ છે. આમાં ભાજપ પ્રથમ સ્થાને છે, નીતિશ કુમારની JDU બીજા સ્થાને છે અને ચંદ્રબાબુ નાયડુની આગેવાની હેઠળની TDP બીજા સ્થાને છે.

   ભારતમાં કોઈપણ સરકારની રચના પછી લોકસભાના સ્પીકર અને ડેપ્યુટી સ્પીકરના હોદ્દા મહત્વપૂર્ણ હોય છે. લોકસભા અધ્યક્ષ પદની ચૂંટણી માટે પહેલા નોટિસ ઓફ મોશનની પ્રક્રિયા થાય છે. જેમાં લોકસભાના સભ્યો ઉમેદવારોના સમર્થન પ્રસ્તાવોની નોટિસ લોકસભા સચિવાલયને એક દિવસ અગાઉ સબમિટ કરી શકે છે.

 લોકસભા અધ્યક્ષ અને ઉપસભાપતિની ચૂંટણી માટે બંધારણમાં કોઈ સમય મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી નથી. આ ચૂંટણી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ગૃહ પર નિર્ભર છે. સરકારની રચના પછી રાષ્ટ્રપતિ લોકસભા અધ્યક્ષની ચૂંટણી માટે તારીખ નક્કી કરે છે. આ પછી સ્પીકર અને ડેપ્યુટી સ્પીકરની ચૂંટણીની તારીખ નક્કી કરવામાં આવી છે.

 સ્પીકરની પસંદગી ગૃહના સભ્યો દ્વારા મતદાન દ્વારા કરવામાં આવે છે. જેમાં બહુમતી મેળવવી જરૂરી છે. આ જ કારણ છે કે શાસક પક્ષના સભ્ય જ સ્પીકર બને છે. લોકસભાના અધ્યક્ષનું પદ ક્યારેય ખાલી થતું નથી. સ્પીકરના મૃત્યુ અથવા રાજીનામાને બાદ કરતા, આગામી ગૃહની શરૂઆત સુધી સ્પીકર હોદ્દો ધરાવે છે.

  લોકસભામાં સ્પીકરનું પદ શાસક પક્ષની શક્તિ માનવામાં આવે છે. લોકસભાના કામકાજ પર સ્પીકરને સંપૂર્ણ નિયંત્રણ હોય છે. લોકસભા કેવી રીતે ચાલશે તેની સંપૂર્ણ જવાબદારી સ્પીકરની છે. બંધારણના અનુચ્છેદ 108 હેઠળ, સ્પીકર સંસદના બંને ગૃહોની સંયુક્ત બેઠકની અધ્યક્ષતા કરે છે. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતાને માન્યતા આપવાનો નિર્ણય પણ સ્પીકર લે છે.

 લોકસભા સ્પીકરને પણ કેટલીક વિશેષ સત્તા હોય છે. તેનું મહત્વ વર્ષ 1999માં જોવા મળ્યું હતું. જ્યારે લોકસભા સ્પીકરે પોતાની વિશેષ શક્તિઓનો ઉપયોગ કર્યો અને અટલ બિહારી વાજપેયી સરકાર એક મતથી પડી ગઈ. ભાજપ પાસે આ વખતે લોકસભામાં પૂર્ણ બહુમતી નથી. ભાજપે તેના સાથી પક્ષોની મદદથી સરકાર ચલાવવી પડશે. આ જ કારણ છે કે ભાજપ માટે સ્પીકરનું પદ મહત્વનું છે