નવી દિલ્‍હી તા. ૨૫ : દરેક પરિવાર લગ્ન પર ભવ્‍ય ખર્ચ કરે છે, કારણ કે તે જીવનની સૌથી મોટી ઘટના છે. ખાસ વાત એ છે કે આ ઘટના દેશની અર્થવ્‍યવસ્‍થા માટે પણ ઘણી મહત્‍વની બની ગઈ છે. એક રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતમાં લગ્ન ઉદ્યોગ લગભગ ૧૩૦ બિલિયન ડોલર (રૂ. ૧૦ લાખ કરોડ) સુધી પહોંચી ગયો છે. આﾍર્યની વાત એ છે કે ખાણીપીણી અને કરિયાણાના બજાર બાદ લગ્નનું બજાર બીજા નંબરનું સૌથી મોટું બજાર બની ગયું છે. એક ઘરમાં લગ્નના કારણે અનેક ઉદ્યોગોના લોકોને રોજગારી મળી રહી છે. લગ્ન સમારંભો હવે ખૂબ જ વૈભવી બની ગયા હોવાથી ઈવેન્‍ટ્‍સથી લઈને કેટરિંગ સુધીના ઘણા ઉદ્યોગોને તેનો લાભ મળી રહ્યો છે.

ભારતીય વેડિંગ ઈન્‍ડસ્‍ટ્રી પર રિપોર્ટ જાહેર કરનાર કેપિટલ માર્કેટ ફર્મ જેફરીઝે જણાવ્‍યું હતું કે ભારતીય લગ્ન બજારનું કદ અમેરિકન બજાર કરતા બમણું છે પરંતુ ચીનના બજાર કરતા ઓછું છે. ચાલો તમને જણાવીએ કે લાખો લગ્નોથી કરોડો અને અબજોનો બિઝનેસ કેવી રીતે થાય છે અને કયા ઉદ્યોગોને કેટલો ફાયદો થાય છે.

જેફરીઝે લગ્ન પર થયેલા વિવિધ ખર્ચાઓ પર તેનો અહેવાલ આધારિત કર્યો હતો. જેમાં જવેલરીથી લઈને કેટરિંગ ઈન્‍ડસ્‍ટ્રીનો સમાવેશ થાય છે. એક અનુમાન મુજબ ભારતમાં યોજાતા દરેક લગ્ન પર લગભગ ૧૨.૫ લાખ રૂપિયાનો ખર્ચ થાય છે. આશ્ચર્યજનક રીતે, આ આંકડો ભારતના માથાદીઠ જીડીપીના લગભગ ૫ ગણો છે, જે ૨.૪ લાખ રૂપિયા છે. તે જ સમયે, તે વાર્ષિક ઘરગથ્‍થુ આવકના ૩ ગણી છે, જે ૪ લાખ રૂપિયા છે. ખાસ વાત એ છે કે અન્‍ય દેશોની સરખામણીએ ભારતમાં લોકો લગ્નમાં સૌથી વધુ ખર્ચ કરે છે.

દેશમાં લક્‍ઝરી વેડિંગની કિંમત ૨૦-૩૦ લાખ રૂપિયાની આસપાસ છે. મોટાભાગની રકમ હોટેલ, કેટરિંગ, ડેકોરેશન અને મનોરંજન પાછળ ખર્ચવામાં આવે છે. આમાં ઘરેણાં, કપડાં અને મુસાફરીનું ભાડું સામેલ નથી. વધુમાં, અતિ સમૃદ્ધ લોકો ડેસ્‍ટિનેશન વેડિંગ પર પણ વધુ ખર્ચ કરે છે.

દરેક લગ્નમાં સૌથી વધુ ખર્ચ જવેલરી પર થાય છે. બુલિયન ઉદ્યોગ લગ્નની સિઝન દરમિયાન મહત્તમ ૩૫-૪૦ ટકા આવક મેળવે છે. આ પછી કેટરિંગ ઉદ્યોગ આવે છે, જે ૨૪-૨૬ ટકા આવક મેળવે છે. ઇવેન્‍ટ પ્‍લાનિંગ ઉદ્યોગને ૧૮-૨૦ ટકા, ફોટોગ્રાફી ૧૦-૧૨ ટકા, કાપડ ઉદ્યોગને ૯-૧૦ ટકા, ડેકોરેશન ઈન્‍ડસ્‍ટ્રીને પણ ૯-૧૦ ટકા મળે છે. આ સિવાય અન્‍ય ખર્ચાઓને કારણે વિવિધ ઉદ્યોગોને ૨૦-૨૫ ટકા આવક મળે છે.

ભારતીય લગ્ન બજારની કમાણી અને તેમાંથી સર્જાયેલી રોજગારીનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ગયા વર્ષે પીએમ મોદીએ ‘મેક ઈન ઈન્‍ડિયા'ની હાકલ કરી હતી. જેમાં વડાપ્રધાને લોકોને દેશની અંદર ડેસ્‍ટિનેશન વેડિંગ ઉજવવાનું કહ્યું હતું. ખરેખર, ઘણા શ્રીમંત ભારતીયો ડેસ્‍ટિનેશન વેડિંગ માટે વિદેશ જાય છે.