નવી દિલ્હી : ભારતીય લેખિકા અરુંધતી રોયને વર્ષ 2024 માટે PEN પિન્ટર પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવી રહ્યો છે. 2009 થી, આ પુરસ્કાર નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા અને નાટ્યકાર હેરોલ્ડ પિન્ટરની યાદમાં આપવામાં આવે છે. આ એવોર્ડ અરુંધતી રોયને 10 ઓક્ટોબર 2024ના રોજ આપવામાં આવશે.

    આ પુરસ્કાર દર વર્ષે બ્રિટન અને કોમનવેલ્થ દેશોના નાગરિક લેખકોને આપવામાં આવે છે જેઓ વિશ્વ પ્રત્યે 'અટલ', 'હિંમતવાન' દૃષ્ટિકોણ ધરાવે છે અને જેમના લખાણમાં "જીવન અને સમાજના વાસ્તવિક સત્યને વ્યાખ્યાયિત કરવાના બૌદ્ધિક નિશ્ચય" પ્રતિબિંબિત થાય છે.

  પુરસ્કાર માટેની આ વર્ષની જ્યુરીમાં PEN પ્રમુખ રૂથ બોર્થવિક, અભિનેતા ખાલેદ અબ્દાલ્લાહ અને લેખક રોજર રોબિન્સનનો સમાવેશ થાય છે

  અરુંધતીને આ પુરસ્કાર એવા સમયે આપવામાં આવી રહ્યો છે જ્યારે દિલ્હીના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નર વીકે સક્સેનાએ હાલમાં જ તેના પર ગેરકાનૂની ગતિવિધિઓ (નિવારણ) એક્ટ એટલે કે UAPA હેઠળ કેસ ચલાવવાની મંજૂરી આપી છે. 14 વર્ષ જૂના ભાષણને લઈને તેમની સામે આ કેસ નોંધવામાં આવ્યો હતો. 

   રુથ બોર્થવિક, અંગ્રેજી PEN ના પ્રેસિડેન્ટ, અરુંધતી રોયને "ખૂબ જ ચીવટપૂર્વક સુંદરતા સાથેના અન્યાયની મહત્વની વાર્તાઓ" કહેવા બદલ પ્રશંસા કરી.

  બોર્થવિકે કહ્યું, "ભારત ફોકસમાં રહે છે, રોય આંતરરાષ્ટ્રીય વિચારક છે, અને તેમના શક્તિશાળી અવાજને શાંત કરી શકાય નહીં.

   62 વર્ષની અરુંધતી રોય ખુલ્લેઆમ મોદી સરકારની ટીકા કરી રહી છે. તેણી ઘણી વાર તેના લખાણો, ભાષણો અને વિચારો માટે જમણેરી જૂથોના લક્ષ્યમાં રહે છે.

 આ પુરસ્કાર ભૂતકાળમાં માઈકલ રોઝન, મેલોરી બ્લેકમેન, માર્ગારેટ એટવુડ, સલમાન રશ્દી, ટોમ સ્ટોપાર્ડ અને કેરોલ એન ડફી જેવા લેખકોને મળ્યો છે.

   આ સન્માન પ્રાપ્ત કરવા પર અરુંધતિ રોયે કહ્યું, "હું ઈચ્છું છું કે હેરોલ્ડ પિન્ટર આજે આપણી વચ્ચે હોત અને વિશ્વ જે અગમ્ય વળાંક લઈ રહ્યું છે તેના વિશે લખતા. તેઓ હવે આપણી વચ્ચે નથી, તેથી આપણામાંથી કેટલાકને લખવાની જરૂર છે."

  1997માં તેમના પુસ્તક 'ધ ગોડ ઓફ સ્મોલ થિંગ્સ' માટે બુકર પ્રાઈઝ જીતનાર અરુંધતીએ ઘણી નવલકથાઓ અને નિબંધો લખ્યા છે.

  આ મહિને જ દિલ્હીના લેફ્ટનન્ટ ગવર્નરે અરુંધતિ સામે UAPA હેઠળ કેસ ચલાવવાની મંજૂરી આપી દીધી છે.

   વર્ષ 2010ની આ વાત છે. જેમાં રોયે કથિત રીતે કહ્યું હતું કે "કાશ્મીર ભારતનું અભિન્ન અંગ નથી." અરુંધતિ રોયે સાત નોન-ફિક્શન પુસ્તકો પણ લખ્યા છે. તેમાં 1999માં રિલીઝ થયેલી 'કોસ્ટ ઓફ લિવિંગ'નો પણ સમાવેશ થાય છે, જેમાં વિવાદાસ્પદ નર્મદા ડેમ પ્રોજેક્ટ અને પરમાણુ પરીક્ષણ કાર્યક્રમ માટે સરકારની આકરી ટીકા કરવામાં આવી હતી.

  આ સિવાય તેમણે વર્ષ 2001માં 'પાવર પોલિટિક્સ' નામનું પુસ્તક લખ્યું હતું, જે નિબંધોનું સંકલન છે. તે જ વર્ષે, તેમની 'ધ બીજગણિત અનંત ન્યાય' પણ આવી, ત્યારબાદ 2004માં 'ધ ઓર્ડિનરી પર્સન્સ ગાઈડ ટુ એમ્પાયર' આવી.

   ત્યારબાદ વર્ષ 2009માં રોય 'ઇન્ડિયા, લિસનિંગ ટુ ગ્રાસશોપર્સઃ ફિલ્ડ નોટ્સ ઓન ડેમોક્રસી' નામનું પુસ્તક બહાર લાવ્યા. આ પુસ્તકો એવા નિબંધો અને લેખોનો સંગ્રહ હતો જેણે સમકાલીન ભારતમાં લોકશાહીની કાળી બાજુની શોધ કરી હતી.

   રોય 90ના દાયકામાં કરવામાં આવેલા પોખરણ પરમાણુ પરીક્ષણના પણ અવાજે વિરોધી હતા. 2002માં ગુજરાતમાં થયેલા કોમી રમખાણોથી તે મોદી સરકાર સામે અવાજ ઉઠાવી રહી છે. રોયે ભારતમાં નક્સલ આંદોલન પર પણ ઘણું લખ્યું છે.

 તેણીએ ઘણી વાર કહ્યું છે કે જે આદિવાસી સશસ્ત્ર સંઘર્ષમાં જોડાવા સિવાય બીજું શું કરી શકે છે. અરુંધતી રોય સત્તા વિરુદ્ધ તેમના ટીકાત્મક વલણને કારણે સમાચારમાં રહે છે.