નવી દિલ્હી :18મી લોકસભાના અધ્યક્ષ પદને લઈને ભારે હોબાળો થયો હતો. આ બધાની વચ્ચે એનડીએએ ઓમ બિરલાને વોઇસ વોટ દ્વારા સ્પીકર તરીકે ચૂંટ્યા. પરંતુ ડેપ્યુટી સ્પીકર પર શંકા હજુ પણ યથાવત છે. વાસ્તવમાં, ડેપ્યુટી સ્પીકરની ચૂંટણી હજુ થઈ નથી અને કોંગ્રેસે આ લોકસભા ચૂંટણીમાં ખૂબ સારું પ્રદર્શન કર્યું છે. આવી સ્થિતિમાં કોંગ્રેસ ઈચ્છે છે કે આ પદ વિપક્ષના સાંસદને આપવામાં આવે

 17મી લોકસભામાં મોદી સરકારે ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ ખાલી રાખ્યું હતું, પરંતુ આ વખતે કોંગ્રેસ પોતાના કોઈપણ નેતાને ડેપ્યુટી સ્પીકર બનાવવા પર અડગ છે. આવી સ્થિતિમાં કોંગ્રેસ આ પદ પર કેમ અડગ છે તેવો સવાલ ઉઠી રહ્યો છે. જો કે, 16મી લોકસભામાં આ પદ AIADMKના એમ થમ્બીદુરાઈને મળ્યું.

   નોંધનીય છે કે બુધવારે સવાર સુધી કોંગ્રેસ કહેતી રહી કે જો ભાજપ વિપક્ષને ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ આપવા તૈયાર છે તો તે લોકસભા સ્પીકર માટેના પોતાના ઉમેદવારનું નામાંકન પાછું ખેંચી લેશે, પરંતુ ભાજપ તરફથી આવી કોઈ ઓફર આવી નથી. જ્યારે છઠ્ઠી લોકસભાથી લઈને 16મી લોકસભા સુધી ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ વિપક્ષ પાસે રહ્યું છે.

  લોકસભા સ્પીકરની ગેરહાજરીમાં કાર્યભાર સંભાળતી વખતે, ડેપ્યુટી સ્પીકર પાસે સ્પીકર જેટલી જ સત્તા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં જો સ્પીકર પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવા માંગતા હોય તો તેમણે ડેપ્યુટી સ્પીકરને પોતાનું રાજીનામું સોંપવું પડશે.

 આ ઉપરાંત, બંધારણના અનુચ્છેદ 95 હેઠળ, જો સ્પીકરનું પદ ખાલી હોય અથવા જો સ્પીકર ગૃહમાં હાજર ન હોય, તો ડેપ્યુટી સ્પીકર ગૃહના અધ્યક્ષની જવાબદારીઓ નિભાવે છે.

  ડેપ્યુટી સ્પીકરને તમામ સત્તા હોય છે જે સ્પીકરને હોય છે. આમાં ગૃહમાં શિસ્ત અને સરંજામ જાળવવાનો અને ગેરવર્તણૂક માટે સભ્યને સસ્પેન્ડ કરીને સજા કરવાની સત્તાનો પણ સમાવેશ થાય છ

. ડેપ્યુટી સ્પીકરની ચૂંટણીની તારીખ સ્પીકર દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. આ પદ માટેની ચૂંટણી સામાન્ય રીતે બીજા સત્રમાં થાય છે. જોકે, નવી લોકસભાના પ્રથમ સત્રમાં પણ ચૂંટણી યોજવા પર કોઈ પ્રતિબંધ નથી. ડેપ્યુટી સ્પીકર સ્પીકરની જેમ જ ચૂંટાય છે. એટલે કે પાર્ટીને પોતાના ઉમેદવારને ડેપ્યુટી સ્પીકર બનાવવા માટે બહુમતની જરૂર છે. પરંતુ, વિપક્ષમાંથી લોકસભાના ઉપાધ્યક્ષની પસંદગી કરવાની પરંપરા યથાવત્ છે.

2009માં બનેલી લોકસભામાં કોંગ્રેસ બહુમતીમાં હતી. તેમ છતાં ભાજપના સાંસદ કરિયા મુંડા ડેપ્યુટી સ્પીકર બન્યા હતા.