નવી દિલ્હી, તા.૩૦,

 આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ભારતને વધુ એક મોટી સફળતા મળી છે. વૈશ્વિક સંસ્થા ફાઇનાન્સિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સએ ભારતને રેગ્યુલર ફોલો-અપ શ્રેણીમાં સામેલ કર્યું છે. આ યાદીમાં સામેલ થનાર ભારત ૫મો દેશ બન્યો છે. ભારત સિવાય G-20 જૂથના ૪ અન્ય દેશો પણ આ શ્રેણીમાં સામેલ છે.

FATFની ભલામણો અને માર્ગદર્શિકાને વિશ્વના ૨૦૦ દેશો અનુસરે છે. આ અર્થમાં ભારત પણ હવે આ મામલે વિશ્વને સલાહ અને માર્ગદર્શિકા આપી શકે છે. સિંગાપોરમાં ૨૬ થી ૨૮ જૂન દરમિયાન યોજાયેલા FATFના વાર્ષિક સત્રમાં મની લોન્ડરિંગ અને ટેરર ફંડિંગ પર મ્યુચ્યુઅલ એસેસમેન્ટ રિપોર્ટને પણ મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જેને FATF દ્વારા ટૂંક સમયમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવશે. ભારતના પ્રયાસોની ખાસ પ્રશંસા કરવામાં આવી છે.

ફાઇનાન્શિયલ એક્શન ટાસ્ક ફોર્સ (FATF) એ ૧૯૮૯ માં મની લોન્ડરિંગ, આતંકવાદી ધિરાણ અને આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય સિસ્ટમની અખંડિતતા માટે સંબંધિત જોખમો સામે લડવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય દેખરેખ સંસ્થા તરીકે બનાવવામાં આવેલ આંતર-સરકારી સંસ્થા છે. ભારત ૨૦૧૦માં FATFનું સભ્ય બન્યું. હાલમાં ૨૦૦ દેશો તેમાં સામેલ છે.

FATF સભ્ય દેશોને તેમની અર્થવ્યવસ્થાની નબળાઈઓ જેમ કે મની લોન્ડરિંગ, આતંકવાદને ધિરાણ વગેરેના આધારે ચાર શ્રેણીઓમાં વિભાજિત કરે છે. તેમાં બ્લેક લિસ્ટ, ગ્રે લિસ્ટ, ઉન્નત ફોલોઅપ અને નિયમિત ફોલોઅપનો સમાવેશ થાય છે. રેગ્યુલર ફોલો અપ શ્રેષ્ઠ માનવામાં આવે છે અને બ્લેકલિસ્ટ સૌથી ખરાબ માનવામાં આવે છે.

તાજેતરના પરસ્પર મૂલ્યાંકન અહેવાલ પછી ભારત સહિત માત્ર ચાર G-20 દેશોને નિયમિત ફોલો-અપમાં રાખવામાં આવ્યા છે. ભારત ઉપરાંત ઈટાલી, ફ્રાન્સ અને બ્રિટનનો સમાવેશ થાય છે. FATFમાં સમાવિષ્ટ કુલ ૨૦૦ દેશોમાંથી માત્ર ૨૪ દેશો નિયમિત ફોલોઅપના દાયરામાં છે. નિયમિત ફોલો-અપનો અર્થ એ છે કે આ દેશોએ મની લોન્ડરિંગ અને આતંકવાદી ધિરાણ પર FATF નિયમો અનુસાર વારંવાર અનુપાલન અહેવાલો સબમિટ કરવાની જરૂર નથી.

નિયમિત ફોલોઅપની સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરવા માટે કોઈપણ દેશે ૪૦ FATF ભલામણો અને ૧૧ તાત્કાલિક પરિણામોનો અમલ કરવો પડશે. આમાંથી ઓછામાં ઓછી ૩૩ ભલામણો અને ૫ તાત્કાલિક પરિણામોમાં ઉચ્ચ રેટિંગ પ્રાપ્ત કરવું જરૂરી છે. મૂલ્યાંકન અને રેટિંગ પણ ખૂબ જ સખત છે. આવી સ્થિતિમાં, નિયમિત ફોલો-અપ કેટેગરી હાંસલ કરવી અને જાળવી રાખવી ખૂબ જ મુશ્કેલ છે.