નવી દિલ્હી :રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહે પશ્ચિમ બંગાળના મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી સાથે ફોન પર વાત કરી અને સંસદના સ્પીકર અને ડેપ્યુટી સ્પીકરના મુદ્દા પર ચર્ચા કરી. જો TMCના ટોચના સૂત્રોનું માનીએ તો, મમતા બેનર્જીએ અયોધ્યાથી નવા ચૂંટાયેલા સાંસદ અવધેશ પ્રસાદને ડેપ્યુટી સ્પીકર બનાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.

 ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ વિપક્ષને આપવાની પરંપરા છે. પરંતુ એવું માનવામાં આવે છે કે અવધેશ પ્રસાદ ભાજપ સરકાર માટે મુશ્કેલ પ્રસ્તાવ છે કારણ કે સપાના સાંસદ અયોધ્યા (ફૈઝાબાદ બેઠક) પરથી જીત્યા છે. મમતાએ બિન-કોંગ્રેસી વિપક્ષી ઉમેદવારનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે જ્યારે કોંગ્રેસ ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ ઇચ્છે છે.

   વિપક્ષી ભારત બ્લોક ડેપ્યુટી સ્પીકરની માંગ પર અડગ છે. પરંતુ એનડીએ સરકાર ચૂંટણી વિના વિપક્ષને ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ આપવા માંગતી નથી. આ જ કારણ છે કે વિપક્ષે સ્પીકરની ચૂંટણીમાં પોતાનો ઉમેદવાર ઉતાર્યો હતો.

 કોંગ્રેસના રાજ્યસભા સાંસદ પ્રમોદ તિવારીએ કહ્યું કે અમારો વિરોધ પ્રતીકાત્મક અને લોકતાંત્રિક હતો, કારણ કે તેઓ (એનડીએ) અમને ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ આપી રહ્યા ન હતા. ઝારખંડ મુક્તિ મોરચાના સાંસદ મહુઆ માઝીએ પણ કહ્યું કે જો સરકાર ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ આપવા માટે સંમત થઈ હોત, તો સ્પીકર માટે ચૂંટણી ન કરવી પડી હોત

  ફૈઝાબાદ સીટ પરથી સાંસદ બનતા પહેલા અવધેશ પ્રસાદ અયોધ્યા જિલ્લાની મિલ્કીપુર વિધાનસભાથી સપાના ધારાસભ્ય હતા. તેઓ લાંબા સમયથી સમાજવાદી પાર્ટી સાથે જોડાયેલા છે અને પૂર્વ મુખ્યમંત્રી મુલાયમ સિંહ યાદવની નજીકના લોકોમાં પણ તેમનું નામ હતું. તેમણે જનતા પાર્ટીથી રાજનીતિની શરૂઆત કરી અને 1977માં અયોધ્યા જિલ્લાના સોહાવલ વિધાનસભા મતવિસ્તારમાંથી ચૂંટણી જીતીને પ્રથમ વખત વિધાનસભામાં પહોંચ્યા. આ પછી અવધેશ પ્રસાદે પાછું વળીને જોયું નથી અને 1985, 1989, 1993, 1996, 2002, 2007 અને 2012માં વિધાનસભા ચૂંટણી જીતવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું.

  અવધેશ પ્રસાદે 2024ની લોકસભા ચૂંટણીમાં 54567 મતોથી જીત મેળવી હતી. તેમના હરીફ અને ભાજપના ઉમેદવાર લલ્લુ સિંહ ચૂંટણી હારી ગયા હતા. એક તરફ સપાના ઉમેદવાર અવધેશ પ્રસાદને 554289 વોટ મળ્યા, જ્યારે લલ્લુ સિંહને માત્ર 499722 વોટ મળ્યા.

   ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ સ્પીકર જેટલું જ મહત્વનું છે. બંધારણની કલમ 95 કહે છે કે જ્યારે તે પદ ખાલી થાય અથવા તે ગેરહાજર હોય ત્યારે ડેપ્યુટી સ્પીકર સ્પીકરની ફરજો સંભાળે છે.

   જો ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ ખાલી હોય અને સ્પીકર પણ હાજર ન હોય તો આવી સ્થિતિમાં રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નિયુક્ત લોકસભા સાંસદ ગૃહની કાર્યવાહી સંભાળે છે. બંધારણે ડેપ્યુટી સ્પીકરને પણ એટલી જ સત્તાઓ આપી છે જે સ્પીકરને આપી છે

  જો સ્પીકર પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપવા માંગતા હોય તો તેમણે ડેપ્યુટી સ્પીકરને પોતાનું રાજીનામું સોંપવું પડશે. તેવી જ રીતે, જો ડેપ્યુટી સ્પીકર પદ છોડવા માંગે છે, તો તેઓ સ્પીકરને પોતાનું રાજીનામું સુપરત કરે છે. જો ડેપ્યુટી સ્પીકરનું પદ ખાલી હોય તો સ્પીકર પોતાનું રાજીનામું લોકસભા મહાસચિવને સુપરત કરે છે.