નવી દિલ્હી :કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ 23 જુલાઈએ કેન્દ્રીય બજેટ રજૂ કરશે. નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સતત 7મી વખત દેશનું બજેટ રજૂ કરશે. અગાઉ 1 ફેબ્રુઆરીએ તેમણે વચગાળાનું બજેટ રજૂ કર્યું હતું, જે તેમનું છઠ્ઠું બજેટ હતું.

  2047માં વિકસિત ભારતના લક્ષ્ય સાથે આગળ વધી રહેલી મોદી સરકાર 3.0નું પ્રથમ બજેટ અપેક્ષાઓથી ભરેલું હશે. વડાપ્રધાન મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નવી સરકારના તમામ કામ વિકસિત ભારતના લક્ષ્યને ધ્યાનમાં રાખીને કરવામાં આવી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં બજેટમાં તમામ વર્ગોનું ધ્યાન રાખવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે પરંતુ બજેટ લોકશાહી નહીં હોય 

   બજેટ સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ માટે રજૂ કરવામાં આવે છે, જેમાં આવક, ખર્ચ, કર વ્યવસ્થા, નીતિગત પહેલ વગેરે જેવા ખર્ચને સ્થાન આપવામાં આવે છે. બજેટમાં સરકારના ખર્ચ અને કમાણીનો સંપૂર્ણ હિસાબ હોય છે. જો કે, સરકારને પૈસા ક્યાંથી મળે છે અને સરકાર પૈસા ક્યાં ખર્ચ કરે છે, આવો આપણે નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલા આંકડાઓ પરથી સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ.

   સરકારી ખર્ચ અને કમાણીનો સંપૂર્ણ હિસાબ બજેટ સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ માટે રજૂ કરવામાં આવે છે, જેમાં આવક, ખર્ચ, કર વ્યવસ્થા, નીતિગત પહેલ વગેરે જેવા ખર્ચને સ્થાન આપવામાં આવે છે. બજેટમાં સરકારના ખર્ચ અને કમાણીનો સંપૂર્ણ હિસાબ હોય છે. જો કે, સરકારને પૈસા ક્યાંથી મળે છે અને સરકાર પૈસા ક્યાં ખર્ચ કરે છે, આવો આપણે નાણાકીય વર્ષ 2024-25માં સરકાર દ્વારા આપવામાં આવેલા આંકડાઓ પરથી સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ.

  પૈસા ક્યાંથી આવે છે? કસ્ટમ: 4 ટકા આવકવેરો: 19 ટકા કોર્પોરેટ ટેક્સ: 17 ટકા કર સિવાયની રસીદ: 7 ટકા દેવું અને અન્ય જવાબદારીઓ: 28 ટકા કેન્દ્રીય આબકારી જકાત: 5 ટકા GST અને અન્ય કર: 18 ટકા બિન-દેવું મૂડી રસીદ: 1 ટકા

  પૈસા ક્યાં જાય છે? પેન્શનઃ 4 ટકા બચાવ: 8 ટકા સબસિડી: 6 ટકા વ્યાજ ચુકવણી: 20 ટકા કેન્દ્રીય ક્ષેત્રની યોજનાઓ: 16 ટકા કેન્દ્રિય પ્રાયોજિત યોજનાઓ: 8 ટકા ફાઇનાન્સ કમિશન અને અન્ય ટ્રાન્સફર: 8 ટકા કર અને ફરજોમાં રાજ્યોનો હિસ્સો: 20 ટકા અન્ય ખર્ચઃ 9 ટકા

   2024-25ના વચગાળાના બજેટમાં મંત્રાલયોને કેટલા પૈસા મળશે? સંરક્ષણ મંત્રાલયઃ રૂ. 6.20 લાખ કરોડ ગૃહ મંત્રાલયઃ રૂ. 2.03 લાખ કરોડ રેલવે મંત્રાલયઃ રૂ. 2.55 લાખ કરોડ સંચાર મંત્રાલયઃ રૂ. 1.27 લાખ કરોડ ગ્રામીણ વિકાસ મંત્રાલયઃ રૂ. 1.68 લાખ કરોડ રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયઃ રૂ. 1.77 લાખ કરોડ કૃષિ અને ખેડૂત કલ્યાણ મંત્રાલયઃ રૂ. 1.37 લાખ કરોડ માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રાલયઃ રૂ. 2.78 લાખ કરોડ ગ્રાહક બાબતો, ખાદ્ય અને જાહેર વિતરણઃ રૂ. 2.13 લાખ કરોડ