<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 7th August 2024

જાણો શેખ હસીના પછી બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારના મુખ્ય સલાહકાર મુહમ્મદ યુનુસ કોણ છે?

શેખ હસીનાએ તો 2011માં યુનુસને ગરીબોનું “લોહી ચૂસનાર” કહ્યા હતા.

બાંગ્લાદેશમાં રાજકીય સંકટ વચ્ચે નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા અર્થશાસ્ત્રી મોહમ્મદ યુનુસને બાંગ્લાદેશની વચગાળાની સરકારના મુખ્ય સલાહકાર બનાવવામાં આવ્યા છે. 6 ઓગસ્ટ, મંગળવારે રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ શહાબુદ્દીન, સેના અને વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે છ કલાક ચાલેલી બેઠક બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.

 આ પહેલા સોમવાર, 5 ઓગસ્ટે વડાપ્રધાન શેખ હસીનાના રાજીનામા બાદ અને દેશમાંથી ભાગી ગયા બાદ આર્મી ચીફ વકાર-ઉઝ-ઝમાને વચગાળાની સરકારની રચનાની જાહેરાત કરી હતી.

આ પહેલીવાર નથી જ્યારે બાંગ્લાદેશના પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીનાના કટ્ટર વિરોધી ગણાતા મોહમ્મદ યુનુસને આ જવાબદારી મળી હોય

 બાંગ્લાદેશમાં ભારતના ભૂતપૂર્વ હાઈ કમિશનર પીઆર ચક્રવર્તી કહે છે, "મોહમ્મદ યુનુસ એક પ્રખ્યાત વ્યક્તિ છે, આખી દુનિયા તેમને જાણે છે. તેઓ બાંગ્લાદેશના એકમાત્ર નોબેલ પુરસ્કાર વિજેતા છે. તેમની પોતાની એક ઓળખ છે."

  આ સાથે તે કહે છે, "છેલ્લી વખત 2007 માં, જ્યારે સેનાના હસ્તક્ષેપ પછી વચગાળાની સરકાર બનાવવામાં આવી હતી, ત્યારે મોહમ્મદ યુનુસનું નામ સરકાર ચલાવવા માટે સામે આવ્યું હતું. જો કે, પછી તેણે આ જવાબદારી લેવાનો ઇનકાર કરી દીધો હતો અને પાછા હટી ગયા હતા." 

   આર્મી ચીફ લેફ્ટનન્ટ જનરલ મોઈન યુ. અહેમદે 11 જાન્યુઆરી 2007ના રોજ લશ્કરી બળવો કર્યો હતો. પૂર્વ વડાપ્રધાન શેખ હસીના અને ખાલિદા ઝિયા બંનેની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તે દરમિયાન અર્થશાસ્ત્રી ફખરુદ્દીન અહેમદને વચગાળાની સરકારના વડા તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ પ્રમુખ યાઝુદ્દીન અહેમદે બળજબરીથી પોતાનું પદ જાળવી રાખવું પડ્યું હતું.

 મોઇને આર્મી ચીફ તરીકેનો તેમનો કાર્યકાળ એક વર્ષ અને કેરટેકર સરકારનો કાર્યકાળ બે વર્ષ લંબાવ્યો હતો. ડિસેમ્બરમાં રાષ્ટ્રીય ચૂંટણીઓ યોજાઈ અને શેખ હસીના સત્તા પર આવ્યા પછી 2008માં લશ્કરી શાસનનો અંત આવ્યો

  જો કે, તે વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં તેમણે એક રાજકીય પક્ષ 'નાગરિક શક્તિ'ની સ્થાપના કરી, જે માત્ર 10 અઠવાડિયા સુધી ચાલી. ત્યારથી તેમણે વારંવાર કોઈપણ રાજકીય મહત્વાકાંક્ષાઓનો ઇનકાર કર્યો છે 

  આ વર્ષની શરૂઆતમાં તેણે એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં કહ્યું હતું કે, "હું કોઈ રાજકારણી નથી. આ છેલ્લી વસ્તુ છે જે હું કરીશ."

   28 જૂન, 1940ના રોજ બ્રિટિશ ભારત (હવે બાંગ્લાદેશ)ના ચટગાંવમાં જન્મેલા મોહમ્મદ યુનુસ 'બૅન્કર ઑફ ધ પૂઅર' તરીકે પ્રખ્યાત છે. 2006 માં, તેમને અને તેમની ગ્રામીણ બેંકને 'ગરીબોના આર્થિક અને સામાજિક ઉત્થાન' માટે નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.

 1983માં યુનુસે ગ્રામીણ બેંકની સ્થાપના કરી, જેનો ઉદ્દેશ્ય ગરીબ લોકોને, ખાસ કરીને મહિલાઓને સરળ શરતો પર - જેને માઇક્રો-ક્રેડિટ કહેવાય છે - આપવાનો હતો.

  TIME મેગેઝીનમાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ યુનુસની ગ્રામીણ બેંકને મોટી સફળતા તરીકે જોવામાં આવે છે. તેની શરૂઆતથી, ગ્રામીણ બેંકે આશરે 10 મિલિયન લોકોને $34 બિલિયનથી વધુની અસુરક્ષિત લોન પ્રદાન કરી છે, અને તેનો રિકવરી દર 97% થી વધુ છે. 

  નોબેલ પ્રાઈઝ વેબસાઈટ પર ઉપલબ્ધ માહિતી મુજબ યુનુસનું માનવું છે કે ગરીબીનો અર્થ તમામ માનવીય મૂલ્યોથી વંચિત રહેવું. તેઓ માઈક્રો-ક્રેડિટને માનવ અધિકારો અને ગરીબીમાંથી બચવાના અસરકારક માધ્યમ તરીકે માને છે:

   "ગરીબ લોકોને તેમની સગવડતા અનુસાર નાણાં ઉછીના આપો અને તેમને કેટલાક મૂળભૂત નાણાકીય સિદ્ધાંતો શીખવો. તેઓ સામાન્ય રીતે તેમની જાતે જ વ્યવસ્થા કરી શકે છે.

  મોહમ્મદ યુનુસના ગ્રામીણ બેંક મોડલ પર આધારિત બેંકો વિશ્વના 100 થી વધુ દેશોમાં ચાલી રહી છે.

   મોહમ્મદ યુનુસે ઢાકા યુનિવર્સિટીમાંથી અર્થશાસ્ત્રમાં પ્રારંભિક અભ્યાસ કર્યો હતો. આ પછી તેણે વેન્ડરબિલ્ટ યુનિવર્સિટીમાં અર્થશાસ્ત્રનો અભ્યાસ કરવા માટે ફુલબ્રાઈટ સ્કોલરશિપ મેળવી. 1969 માં, તેમણે વેન્ડરબિલ્ટ યુનિવર્સિટીમાંથી અર્થશાસ્ત્રમાં પીએચડી પૂર્ણ કર્યું અને પછીના વર્ષે તેઓ મિડલ ટેનેસી સ્ટેટ યુનિવર્સિટીમાં અર્થશાસ્ત્રના સહાયક પ્રોફેસર તરીકે નિયુક્ત થયા.

  1971 માં બાંગ્લાદેશની આઝાદી પછી, તેઓ સ્વદેશ પાછા ફર્યા અને ચિત્તાગોંગ યુનિવર્સિટીમાં અર્થશાસ્ત્ર વિભાગના વડા તરીકે કાર્યભાર સંભાળ્યો. આ તે સમય હતો જ્યારે બાંગ્લાદેશ આઝાદીના યુદ્ધ પછી આર્થિક મોરચે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યું હતું. 1970 ના દાયકાના મધ્ય સુધીમાં, દેશ દુષ્કાળમાં ઘેરાયેલો હતો.

  દેશમાં ગરીબી જોઈને તેમનો શૈક્ષણિક કાર્ય પ્રત્યે મોહભંગ થઈ ગયો. આ વર્ષે TIME મેગેઝિનને આપેલા ZOOM ઇન્ટરવ્યુમાં, તે યાદ કરે છે કે કેવી રીતે તેને લાગવા માંડ્યું કે "અર્થશાસ્ત્ર એક અર્થહીન વિષય છે". પછી તેણે કહ્યું, "આ પોકળ વિચારો છે, જે સમજાવતા નથી કે લોકોની ભૂખ કેવી રીતે છીપાવી શકાય."

(9:19 PM IST)