નવી દિલ્‍હી, તા.૮: શેરબજારમાં ધરખમ ઘટાડો અને અમેરિકામાં મંદીની શકયતાઓનો સમયમાં આજે રીઝર્વ બેંકે તેની મોનેટરી પોલીસી જાહેર કરી છે જેમાં સતત નવમી વખત વ્‍યાજદરો યથાવત રાખવાની જાહેરાત કરી છે રેપો રેટ ૬.૫૦ ટકા યથાવત રહેશે જયારે SDF અને MSF પણ યથાવત રહેશે. ક્રેડિટ પોલીસી જાહેર કરતા RBIના ગર્વનર શકિતકાંત દાસે UPI થકી ટેક્ષ પેમેન્‍ટની સીમા ૫ લાખ કરવાની જાહેરાત કરી છે. હાલ ટેક્ષ પેમેન્‍ટની સીમા ૧ લાખ છે. આ ઉપરાંત તેમણે ચેક કલીયરીંગ ગણતરીના કલાકોમાં થઇ જશે એવી જાહેરાત કરી હતી થોડા જ કલાકોમાં સ્‍કેન-પ્રેઝન્‍ટ અને કલીયર કરી દેવામાં આવશે.

હવે UPI દ્વારા ૫ લાખ રૂપિયા સુધીનો ટેક્‍સ ચૂકવી શકાશે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ UPI દ્વારા કર ચૂકવણીની મર્યાદા વધારવાની જાહેરાત કરી છે. મંગળવારથી શરૂ થયેલી મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC)ની ત્રણ દિવસીય બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણય વિશે માહિતી આપતા RBI ગવર્નર શક્‍તિકાંત દાસે જણાવ્‍યું હતું કે UPI તેની સરળ સુવિધાઓને કારણે ચુકવણીની સૌથી પસંદગીની પદ્ધતિ બની ગઈ છે. હાલમાં, UPI માટે કર ચૂકવણીની મર્યાદા ૧ લાખ રૂપિયા છે. દાસે જણાવ્‍યું હતું કે વિવિધ ઉપયોગ-કેસો પર આધારિત, રિઝર્વ બેંકે સમય સમય પર મૂડી બજારો, IPO સબસ્‍ક્રિપ્‍શન, લોન કલેક્‍શન, વીમો, તબીબી અને શૈક્ષણિક સેવાઓ વગેરે જેવી અમુક શ્રેણીઓ માટેની મર્યાદાઓની સમીક્ષા કરી છે અને તેમાં વધારો કર્યો છે.

દાસે જણાવ્‍યું હતું કે પ્રત્‍યક્ષ અને પરોક્ષ કર ચૂકવણી સામાન્‍ય, નિયમિત અને ઉચ્‍ચ મૂલ્‍યની હોવાથી. તેથી, UPI દ્વારા કર ચૂકવણીની મર્યાદા પ્રતિ ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન રૂ. ૧ લાખથી વધારીને રૂ. ૫ લાખ કરવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્‍યો છે. આ અંગે જરૂરી સૂચનાઓ અલગથી જારી કરવામાં આવશે. આરબીઆઈના જણાવ્‍યા અનુસાર યુનિફાઈડ પેમેન્‍ટ ઈન્‍ટરફેસનો યુઝર બેઝ ૪૨.૪ કરોડ સુધી પહોંચી ગયો છે. જો કે, વધુ વિસ્‍તરણની શકયતા છે. UPIમાં ‘ડેલિગેટેડ પેમેન્‍ટ્‍સ' દાખલ કરવાનો પ્રસ્‍તાવ પણ છે.

દાસે જણાવ્‍યું હતું કે ડેલિગેટેડ પેમેન્‍ટ્‍સઁ એક વ્‍યક્‍તિ (પ્રાથમિક વપરાશકર્તા)ને પ્રાથમિક વપરાશકર્તાના બેંક ખાતા પર અન્‍ય વ્‍યક્‍તિ (સેકન્‍ડરી વપરાશકર્તા) માટે UPI ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન મર્યાદા સેટ કરવાની મંજૂરી આપશે. આનાથી સમગ્ર દેશમાં ડિજિટલ પેમેન્‍ટની પહોંચ અને વપરાશ વધવાની અપેક્ષા છે. આ અંગેની વિગતવાર સૂચનાઓ પણ ટૂંક સમયમાં જારી કરવામાં આવશે. આ સાથે આરબીઆઈએ અનધિકળત કંપનીઓને તપાસવા માટે ડિજિટલ લેન્‍ડિંગ એપનો ડેટા સાર્વજનિક રીતે તૈયાર કરવાનો પ્રસ્‍તાવ મૂકયો છે.

હવે તમારે ચેક ક્‍લિયરન્‍સ માટે વધુ રાહ નહીં જોવી પડશે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (RBI) ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ થોડાક કલાકોમાં ચેક ક્‍લિયરન્‍સ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવા માટે ઘણા પગલાં સૂચવ્‍યા છે. આરબીઆઈના ગવર્નર શક્‍તિકાંત દાસે આજે એમપીસીની દ્વિમાસિક પોલિસી બેઠકના પરિણામોની જાહેરાત કરતી વખતે આ વાત કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે ચેકને થોડા કલાકોમાં સ્‍કેન કરવામાં આવશે, રજૂ કરવામાં આવશે અને ક્‍લિયર કરવામાં આવશે. આ કામ કામકાજના સમય દરમિયાન સતત ધોરણે કરવામાં આવશે. તેમણે કહ્યું કે હાલમાં ક્‍લિયરન્‍સ સાયકલ વ્‍ૅ૧ દિવસ છે જે હવે ઘટીને થોડા કલાક થઈ જશે. આ અંગેની વિગતવાર માર્ગદર્શિકા ટૂંક સમયમાં જારી કરવામાં આવશે.

હાલમાં ચેક ટ્રંકેશન સિસ્‍ટમ (CTS) બે કામકાજના દિવસો સુધીના ક્‍લિયરિંગ ચક્ર સાથે ચેકની પ્રક્રિયા કરે છે. આ પગલાનો ઉદ્દેશ્‍ય ચેક ક્‍લિયરિંગની કાર્યક્ષમતા વધારવા અને સહભાગીઓ માટે સમાધાનના જોખમને ઘટાડવાનો છે. ગવર્નરે કહ્યું કે આ પગલાનો હેતુ ગ્રાહકના અનુભવને સુધારવાનો છે. દાસે જણાવ્‍યું હતું કે સીટીએસને બેચ પ્રોસેસિંગના વર્તમાન અભિગમમાંથી ઓન-રીયલાઇઝેશન-સેટલમેન્‍ટ સાથે સતત ક્‍લિયરિંગમાં રૂપાંતરિત કરવાની દરખાસ્‍ત છે.

આરબીઆઈના જણાવ્‍યા અનુસાર, નવી સિસ્‍ટમ હેઠળ, ચેકને ‘સ્‍કેન' કરવામાં આવશે, રજૂ કરીને ક્‍લિયર કરવામાં આવશે. આ સાથે, ચેક ક્‍લિયરિંગ થોડા કલાકોમાં થઈ જશે જ્‍યારે હાલમાં તે બે દિવસ (T+1) સુધી લે છે. દાસે કહ્યું કે આ સંબંધમાં વિગતવાર માર્ગદર્શિકા ટૂંક સમયમાં જારી કરવામાં આવશે. આ નવા નિયમોને કારણે મોટો ફાયદો થવાની સંભાવના છે. હાલમાં ચેક ક્‍લિયર થતાં સમય લાગતાં લોકોએ રાહ જોવી પડે છે.

MPCની બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણયો વિશે માહિતી આપતા RBI ગવર્નર શક્‍તિકાંત દાસે કહ્યું કે ફરી એકવાર રેપો રેટને ૬.૫્રુ પર જાળવી રાખવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્‍યો છે. RBIએ છેલ્લે ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં રેપો રેટમાં ફેરફાર કર્યો હતો. પછી તેમાં ૦.૨૫% થી ૬.૫૦% વધારો કરવામાં આવ્‍યો. દાસે જણાવ્‍યું હતું કે મોનેટરી પોલિસી કમિટીના છમાંથી ચાર સભ્‍યોએ પોલિસી રેટ યથાવત રાખવાના નિર્ણયની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું. રેપો રેટ એક જ રહેવાનો અર્થ એ છે કે તમારી લોનના હપ્તામાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. રેપો રેટ એ દર છે જેના પર આરબીઆઈ બેંકોને લોન આપે છે.