નવી દિલ્હી : વડાપ્રધાન મોદી પોલેન્ડ અને યુક્રેનની બે દેશોની મુલાકાતના પ્રથમ તબક્કામાં આજે પોલેન્ડની રાજધાની વોર્સો પહોંચ્યા છે. છેલ્લા 45 વર્ષમાં ભારતીય વડાપ્રધાનની પોલેન્ડની આ પ્રથમ મુલાકાત છે. પીએમ મોદી પહેલા તત્કાલિન વડાપ્રધાન મોરારજી દેસાઈએ 1979માં પોલેન્ડની મુલાકાત લીધી હતી અને આમ કરનાર તેઓ છેલ્લા વડાપ્રધાન હતા. આ પહેલા વડાપ્રધાન તરીકે જવાહરલાલ નેહરુએ 1955માં પોલેન્ડ અને 1967માં ઈન્દિરા ગાંધીની મુલાકાત લીધી હતી.

   પોલેન્ડની બે દિવસની મુલાકાત બાદ વડાપ્રધાન મોદી 23 ઓગસ્ટે યુક્રેન જશે. આ પહેલા પીએમ મોદીએ જુલાઈના બીજા સપ્તાહમાં રશિયા અને ઓસ્ટ્રિયાની મુલાકાત લીધી હતી.

   વડાપ્રધાન મોદીનું વોર્સો એરપોર્ટ પહોંચતા જ ભવ્ય સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું. તેમની આ મુલાકાત ત્યારે થઈ રહી છે જ્યારે બંને દેશો રાજદ્વારી સંબંધોના 70 વર્ષ પૂર્ણ કરી રહ્યા છે. ભારત અને પોલેન્ડ વચ્ચે રાજદ્વારી સંબંધો 1954માં સ્થાપિત થયા હતા. બે દિવસની મુલાકાત દરમિયાન પીએમ મોદી પોલેન્ડના રાષ્ટ્રપતિ એન્ડ્રેજ ડુડા અને વડાપ્રધાન ડોનાલ્ડ ટસ્ક સાથે દ્વિપક્ષીય મંત્રણા કરશે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર વડાપ્રધાન મોદીની મુલાકાતનો મુખ્ય ફોકસ સંરક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી પર રહેશે. 

   પોલેન્ડ જતા પહેલા વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ એક પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, "હું પોલેન્ડ અને યુક્રેનની સત્તાવાર મુલાકાતે જઈ રહ્યો છું. મારી આ મુલાકાત પોલેન્ડ સાથે રાજદ્વારી સંબંધોના 70 વર્ષ પૂર્ણ થવાના અવસર પર થઈ રહી છે. પોલેન્ડ મધ્ય યુરોપ છે. અમારા આર્થિક ભાગીદાર. 

   અહેવાલો કહે છે કે દ્વિપક્ષીય બેઠક સિવાય વડાપ્રધાન મોદી જામનગર અને કોલ્હાપુરના મહારાજાઓના સ્મારકોની પણ મુલાકાત લેશે, જે 1940ના દાયકામાં બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન ભારતની મદદની યાદ અપાવે છે. હકીકતમાં, બીજા વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન, 6,000 થી વધુ પોલિશ મહિલાઓ અને બાળકોને ભારતના બે રજવાડા (જામનગર અને કોલ્હાપુર) માં આશરો મળ્યો હતો. આ સિવાય વડાપ્રધાન ત્યાં ભારતીય સમુદાયને સંબોધિત કરશે. પોલેન્ડમાં લગભગ 25,000 ભારતીયો રહે છે. આ સિવાય તેઓ પોલેન્ડના પસંદગીના બિઝનેસ લીડર્સને પણ સંબોધિત કરશે. 

  ભારત અને પોલેન્ડ વચ્ચેના પ્રારંભિક સંપર્કોનો ઇતિહાસ 15મી અને 16મી સદીમાં શોધી શકાય છે, જ્યારે પોલિશ વેપારીઓ અને પ્રવાસીઓ ભારતના વિવિધ ભાગોની મુલાકાત લેતા હતા. જો કે, ભારત અને પોલેન્ડ વચ્ચે સત્તાવાર રાજદ્વારી સંબંધો 1954માં સ્થાપિત થયા હતા. ત્યારથી, બંને દેશો વચ્ચે રાજકીય અને સાંસ્કૃતિક સહયોગ વધ્યો 

  પોલેન્ડમાં લાંબા સમયથી સંસ્કૃત ભણાવવામાં આવે છે. પોલિશ વિદ્વાનોએ 19મી સદીની શરૂઆતમાં સંસ્કૃત ગ્રંથોનો પોલિશ ભાષામાં અનુવાદ કર્યો હતો. વોર્સો યુનિવર્સિટી અને જેગીલોનિયન યુનિવર્સિટીમાં સંસ્કૃત ભણવાની વ્યવસ્થા છે. એવું કહેવાય છે કે આ યુનિવર્સિટીઓમાં 1860-61થી સંસ્કૃત ભણાવવામાં આવે છે. વર્ષ 1893માં ત્યાં એક સંસ્કૃત અધ્યક્ષની પણ સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. સંસ્કૃત શિક્ષણ પોલિશ વિદ્યાર્થીઓને ભારતીય સાહિત્ય, ધાર્મિક ગ્રંથો અને ફિલસૂફી સમજવામાં મદદ કરે છે 

   ભારત અને પોલેન્ડ વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક સંબંધોનો દોર પણ યોગ સાથે જોડાયેલો છે. પોલેન્ડમાં યોગનો ઈતિહાસ 100 વર્ષથી વધુ જૂનો છે. પોલેન્ડમાં ઘણી યોગ શાળાઓ અને સંસ્થાઓ છે જે હઠ યોગ, વિન્યાસા અને અથર્વવેદ જેવી વિવિધ યોગ શૈલીઓમાં તાલીમ આપે છે. યોગ યુનિયન અને યોગ આસન જેવી સંસ્થાઓ પોલેન્ડના મોટા શહેરોમાં જેમ કે વોર્સો, ક્રાકો અને પોઝનાનમાં યોગ વર્ગો અને પ્રશિક્ષક તાલીમ કાર્યક્રમો ઓફર કરે છે. એક અંદાજ મુજબ પોલેન્ડમાં ત્રણ લાખથી વધુ લોકો યોગ કરે છે. ત્યાં લગભગ એક હજાર યોગ શિક્ષણ કેન્દ્રો છે, જેમાં આઠ હજાર શિક્ષકો છે. 

  તાજેતરના વર્ષોમાં ભારત અને પોલેન્ડ વચ્ચેના વેપારમાં ઝડપથી વધારો થયો છે. 2013-2023 દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચેના વેપારમાં 192 ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. ભારત અને પોલેન્ડે ગયા વર્ષે 2023માં 5.72 અબજ ડોલર (લગભગ 48 હજાર કરોડ રૂપિયા)ની આયાત અને નિકાસ કરી હતી. જેમાં ભારતથી પોલેન્ડમાં 3.95 અબજ ડોલર (33 હજાર 146 કરોડ)ની નિકાસ અને પોલેન્ડથી 1.76 અબજ ડોલર (14 હજાર 770 કરોડ)ની આયાતનો સમાવેશ થાય છે. 

ભારત પોલેન્ડને ટેક્સટાઈલ, રસાયણો, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, એન્જિનિયરિંગ અને ઈન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી સંબંધિત વિવિધ સેવાઓ પૂરી પાડે છે, જ્યારે પોલેન્ડ ભારતને મશીનરી, ઈલેક્ટ્રોનિક સાધનો અને યાંત્રિક સાધનોની નિકાસ કરે છે. ભારતે પોલેન્ડમાં ત્રણ અબજ ડોલર (25 હજાર 178 કરોડ)થી વધુનું રોકાણ કર્યું છે. આઈટી (ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી) અને આઈસીટી (ઈન્ફોર્મેશન-કોમ્યુનિકેશન ટેકનોલોજી) કંપનીઓ આમાં અગ્રણી છે. આ ભારતીય કંપનીઓએ પોલેન્ડમાં લગભગ 10 હજાર લોકોને રોજગારી આપી છે.