નવી દિલ્‍હી, તા.૨૨: એવું માનવામાં આવે છે કે રક્ષાબંધન સાથે બજારમાં તહેવારોની સિઝન શરૂ થાય છે. વાહન ઉત્‍પાદક કંપનીઓ પણ તેમના વાહનો પર ડિસ્‍કાઉન્‍ટ અને તમામ પ્રકારની આકર્ષક ઓફરો આપવાની યોજના બનાવે છે. પરંતુ આગામી તહેવારોની મોસમ હોવા છતાં, ફેડરેશન ઓફ ઓટોમોબાઈલ ડીલર્સ એસોસિએશન્‍સ (FADA) એ જાહેરાત કરી છે કે સમગ્ર ભારતમાં ઓટોમોબાઈલ ડીલરશીપ પર પેસેન્‍જર કારની ઈન્‍વેન્‍ટરીમાં મોટો વધારો જોવા મળ્‍યો છે.

તાજેતરના અહેવાલો અનુસાર, દેશભરમાં ડીલરશીપ પર સ્‍ટોક સતત વધી રહ્યો છે. સ્‍ટોકનો આ આંકડો ૭ લાખ યુનિટને વટાવી ગયો છે, જેની કિંમત અંદાજે રૂ. ૭૩,૦૦૦ કરોડ છે. એટલે કે આ કાર ડીલરશીપના સ્‍ટોકયાર્ડમાં પાર્ક કરેલી છે. આ આંકડો બે મહિનાના વાહનોના કુલ વેચાણની લગભગ બરાબર છે. સ્‍ટોક લેવલ વધવાની સાથે કેટલીક કાર કંપનીઓએ પણ તેમનું ઉત્‍પાદન ધીમું કર્યું છે.

જુલાઈમાં, વિશ્વના ત્રીજા સૌથી મોટા ઓટો બજાર ભારતીય બજારમાં પેસેન્‍જર કારના વેચાણમાં છેલ્લા બે વર્ષમાં પ્રથમ વખત ઘટાડો થયો હતો. ન વેચાયેલી કારને કારણે ડીલરશીપ પર ઈન્‍વેન્‍ટરીનો ભરાવો થયો, કાર નિર્માતાઓને તેમની ચેનલો પર ડિસ્‍પેચ (વેચાણ તરીકે ગણવામાં આવે છે) ઘટાડવાની ફરજ પડી. જુલાઈ દરમિયાન વેચાણ વાર્ષિક ધોરણે ૨.૫% ઘટયું હતું અને મહિનામાં દેશભરમાં ૩,૪૧,૦૦૦ કારનું વેચાણ થયું હતું.

વેચાણમાં ઘટાડાને કારણે વધતો સ્‍ટોક ડીલરો માટે નોંધપાત્ર જોખમ ઊભું કરે છે, જે FADA કહે છે કે જુલાઈ ૨૦૨૪ની શરૂઆતમાં ૬૫-૬૭ દિવસથી વધીને આજની તારીખે લગભગ ૭૦-૭૫ દિવસ થઈ ગયા છે. FADA અનુસાર, ડીલરો પાસે હાલમાં લગભગ ૭૩૦,૦૦૦ ન વેચાયેલા વાહનો છે, જે લગભગ ૨ મહિનાના વેચાણની સમકક્ષ છે. જો કે, સોસાયટી ઓફ ઈન્‍ડિયન ઓટોમોબાઈલ મેન્‍યુફેક્‍ચરર્સ (SIAM)નો અંદાજ છે કે આ આંકડો લગભગ ૪૦૦,૦૦૦ એકમો છે ત્‍યાં સુધી, ઓટોમેકર્સ વધુ સારી ઈન્‍વેન્‍ટરી મેનેજમેન્‍ટ માટે વેચાણનું નેટવર્ક વધારી શકે છે.

વાહનોની માંગમાં ઘટાડો થવાના ઘણા કારણો હોઈ શકે છે. આ વર્ષે લોકસભાની ચૂંટણીઓ સાથે ધીમી માંગ શરૂ થઈ હતી, જ્‍યારે ભારે વરસાદને પગલે તીવ્ર ગરમીએ કારના વેચાણને પણ અસર કરી છે. ભારતીય બજારમાં પેસેન્‍જર વ્‍હીકલ સેગમેન્‍ટમાં આ મંદીએ ડીલરશીપ પર ભારે બોજ નાખ્‍યો છે. જો કે, આને દૂર કરવા માટે, વાહન ઉત્‍પાદક કંપનીઓ માત્ર ઉત્‍પાદનને ધીમું નથી કરી રહી પરંતુ ડિસ્‍કાઉન્‍ટનો પણ આશરો લઈ રહી છે.

મહિન્‍દ્રા, ટોયોટા અને કિયા સિવાય મોટાભાગની કાર કંપનીઓએ જુલાઈ-૨૪માં ઘટાડો નોંધાવ્‍યો છે. જુલાઈમાં મારુતિ સુઝુકીના વેચાણમાં ગયા વર્ષના જુલાઈની સરખામણીએ અંદાજે ૯.૬૫%નો ઘટાડો થયો છે. હ્યુન્‍ડાઈ, ટાટા મોટર્સ અને હોન્‍ડાએ પણ ઘટાડો નોંધાવ્‍યો છે. ટાટા મોટર્સના ઇલેક્‍ટ્રિક વાહનોના વેચાણમાં પણ જોરદાર ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે.

એપ્રિલ-જૂન ક્‍વાર્ટરમાં ઇલેક્‍ટ્રિક કારના વેચાણમાં વાર્ષિક ધોરણે ૭%નો ઘટાડો જોવા મળ્‍યો છે. તે જ સમયે, EV સેગમેન્‍ટના અગ્રણી ગણાતા ટાટા મોટર્સના વેચાણમાં ગયા જુલાઈમાં ૨૧%નો ઘટાડો થયો છે. કંપનીએ જુલાઈમાં સ્‍થાનિક બજારમાં કુલ ૫,૦૨૭ ઇલેક્‍ટ્રિક કારનું વેચાણ કર્યું હતું. જે ગયા વર્ષે જુલાઈમાં વેચાયેલા ૬,૩૨૯ યુનિટ્‍સ કરતાં લગભગ ઘણું ઓછું છે.

દેશની સૌથી મોટી કાર નિર્માતા કંપની મારુતિ સુઝુકી ઈન્‍ડિયા લિમિટેડે વેચાણમાં ઘટાડા પછી કારના ઉત્‍પાદનની ગતિમાં ઘટાડો કર્યો છે. કાર નિર્માતાએ જણાવ્‍યું હતું કે ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ થોડા મહિના દરમિયાન વાહનનું વેચાણ ઉત્‍પાદન કરતાં ઘણું ઓછું રહ્યું છે અને તેથી આ સ્‍ટોકને સંતુલિત કરવા માટે ઉત્‍પાદનને સમાયોજિત કરવું પડશે.

જેમ કે અમે જણાવ્‍યું હતું કે, હાલમાં મોટાભાગની કાર કંપનીઓ તેમના વાહનો પર ભારે ડિસ્‍કાઉન્‍ટ આપી રહી છે. ટાટા મોટર્સ તેની સફારી, હેરિયર અને નેક્‍સોન પર લાખો રૂપિયાનું ડિસ્‍કાઉન્‍ટ ઓફર કરી રહી છે. Hyundai આ મહિને તેના વેન્‍યુ અને એક્‍સેટર જેવા મોડલ પર પણ ડિસ્‍કાઉન્‍ટ ઓફર કરી રહી છે. જીપ ઈન્‍ડિયા તેના ગ્રાન્‍ડ ચેરોકી મોડલ પર ૧૨ લાખ રૂપિયાનું ડિસ્‍કાઉન્‍ટ આપી રહી છે. હવે તેની શરૂઆતી કિંમત હવે ૬૮.૫૦ લાખ રૂપિયા થઈ ગઈ છે. પહેલા તેની કિંમત ૮૦.૫૦ લાખ રૂપિયા હતી.

આવી સ્‍થિતિમાં, જ્‍યારે ડીલરશીપ પર સ્‍ટોકનું ભારણ છે, ત્‍યારે શકય છે કે આવનારા સમયમાં, તહેવારોની સિઝનનો લાભ લેવા અને હાલના સ્‍ટોકને સાફ કરવા માટે ડીલરશીપ સ્‍તરે કાર પર ડિસ્‍કાઉન્‍ટ ઓફર કરવામાં આવે. તાજેતરના સમયમાં, Mahindra Thar Rocks, Tata Curve EV અને Citroen Basalt જેવી ઘણી કાર બજારમાં આવી છે. ટાટા મોટર્સ આવતા મહિને કર્વ (પેટ્રોલ-ડીઝલ)ની કિંમતો પણ જાહેર કરવા જઈ રહી છે.