નવી દિલ્‍હી, તા.૩૧: આ દશેરા કે દિવાળીએ તમારા સંબંધીઓ કે મિત્રોને કાજુ કતરીનું બોક્‍સ અથવા ડ્રાયફ્રૂટ્‍સનું બોક્‍સ ગિફ્‌ટ કરવું મોંઘુ સાબિત થઈ શકે છે. હા, છેલ્લા ચાર મહિનામાં કાજુના ભાવમાં ૪૦ ટકાનો વધારો થયો છે. બદામ પણ ૧૫ ટકા મોંઘી થઈ ગઈ છે.દિલ્‍હીમાં ડ્રાયફ્રૂટ્‍સના આયાતકારો કહે છે કે દેશમાં કાજુ-બદામ જેવા ડ્રાયફ્રૂટ્‍સનું પૂરતું ઉત્‍પાદન થતું નથી. તેથી આ ડ્રાયફ્રૂટ્‍સ વિદેશથી આયાત કરવા પડે છે. કાજુની જ વાત કરીએ તો અહીં કાજુનો વપરાશ પૂરો કરવા માટે ૫૦ ટકાથી વધુ બદામની આયાત કરવી પડે છે. બદામની પણ આવી જ હાલત છે. વેપારીઓના મતે ભારતમાં ડ્રાયફ્રૂટ્‍સનો વપરાશ વધ્‍યો છે જ્‍યારે ઉત્‍પાદન વધી રહ્યું નથી. તેના ઉપર, ભારતીય રૂપિયા સામે ડોલર મોંઘો થઈ રહ્યો છે. જેના કારણે આયાત મોંઘી થઈ રહી છે.

છેલ્લા ચાર મહિનામાં કાજુના ભાવમાં ૪૦ ટકાનો વધારો થયો છે. આ દિવસોમાં બદામ પણ ૧૫ ટકાથી વધુ મોંઘી થઈ ગઈ છે. ડ્રાય ફ્રુટના વેપારીઓનું કહેવું છે કે દિવાળી સુધી આ ડ્રાયફ્રુટ્‍સના ભાવમાં વધુ ૫ થી ૧૦ ટકાનો વધારો થવાના સંકેત છે. કારણ કે સ્‍થાનિક બજારમાં તેમની માંગ વધવા છતાં આયાતમાં ઘટાડો થયો છે. તેની ઉપર રૂપિયાની સામે ડોલર મોંઘો થઈ રહ્યો છે. જેના કારણે આયાત મોંઘી બની રહી છે.

ભારત વિશ્વમાં કાજુનો સૌથી મોટો ગ્રાહક છે. કાજુનું ઉત્‍પાદન અહીં જેટલું થાય છે એટલું નથી. તેથી, ભારત તેની કાજુની લગભગ ૫૦ ટકા જરૂરિયાત આયાત દ્વારા પૂરી કરે છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ભારત વિશ્વમાં કાજુનો બીજો સૌથી મોટો ઉત્‍પાદક અને નિકાસકાર પણ છે. મતલબ કે આપણે કાચા કાજુ બહારથી આયાત કરીએ છીએ, તેને પ્રોસેસ કરીએ છીએ અને પછી તેની નિકાસ કરીએ છીએ.

ઉદ્યોગના અંદાજ મુજબ, કાજુનો લગભગ ૬૦ ટકા ઉપયોગ કાજુ કતરી, નાસ્‍તા, બિસ્‍કિટ અને કરી જેવી મીઠાઈઓ રાંધવામાં થાય છે. જો કે, બે ટુકડા અને ચાર ટુકડા કાજુનો ઉપયોગ મીઠાઈઓ અથવા બિસ્‍કીટ અથવા રસોઈમાં થાય છે. કાપેલા કાજુ આખા કાજુ કરતા સસ્‍તા છે.

ગયા મે મહિનામાં પીસ કાજુની કિંમત ૪૫૦-૪૯૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતી, જે હવે વધીને ૮૦૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો થઈ ગઈ છે. આખા કાજુની કિંમત હાલમાં ૧,૧૦૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો છે, જ્‍યારે મે મહિનામાં તે ૭૦૦ રૂપિયા પ્રતિ કિલો હતી. કાજુના વર્તમાન ભાવ તેમના ઐતિહાસિક ઊંચાઈથી થોડા ઓછા છે. અખિલ ભારતીય કાજુ એસોસિયેશનના પ્રમુખ રાહુલ કામથ કહે છે, જો કે કાજુના ભાવમાં વધારો થયો છે, અમે કોવિડ પહેલા કાજુના ભાવ વર્તમાન સ્‍તરો કરતાં વધુ જોયા છે. ૨૦૨૦-૨૨ દરમિયાન કિંમતોમાં ઘટાડો થયો હતો, જેના કારણે વપરાશમાં મોટો વધારો થયો હતો.

ટ્રેડ ડેટા દર્શાવે છે કે એપ્રિલથી જુલાઈ સુધીમાં કાજુની આયાતમાં ૩૫ ટકાનો ઘટાડો થયો છે. કામથ કહે છે, આ વર્ષે, અમે કાજુની આયાતમાં પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છીએ કારણ કે કેટલાક ટોચના આફ્રિકન દેશોએ નિકાસ પર નિયંત્રણો લાદ્યા છે. કાજુની અછત અને વપરાશમાં વધારો થવાને કારણે, કિંમતો વધી રહી છે. અમે ઓક્‍ટોબર સુધીમાં કાજુની અપેક્ષા રાખીએ છીએ. અમે જોઈ શકીએ છીએ. ભાવમાં વધુ ૫-૧૦ ટકાનો વધારો. તેમનું કહેવું છે કે કાજુના ભાવ વધવાને કારણે બદામના ભાવમાં પણ વધારો થયો છે.

ડ્રાય ફ્રૂટ્‍સ અને ડ્રાય ફ્રૂટ્‍સ ઉદ્યોગના અનુભવી સલાહકાર રવિન્‍દ્ર મહેતા, જેમણે અગ્રણી FMCG કંપનીઓ સાથે કામ કર્યું છે, તેમણે જણાવ્‍યું હતું કે, કાજુના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયા પછી, કાજુની કેટલીક માંગ બદામ દ્વારા બદલવામાં આવી રહી છે, જે ૨૦ ટકા તરફ દોરી જાય છે. બદામની આયાતમાં વધારો આમ છતાં બદામના ભાવમાં ૧૫-૨૦ ટકાનો વધારો થયો છે.

મીઠાઈ અને નાસ્‍તાની કંપનીઓએ જણાવ્‍યું હતું કે તેઓ ટૂંક સમયમાં કાચા માલના ભાવમાં વધારો ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડશે. મીઠાઈ અને નાસ્‍તાની બ્રાન્‍ડ બિકાનેરવાલા ફૂડ્‍સના ર્સોસિંગ અને પ્રાપ્તિના વડા નરેશ સકલાનીએ જણાવ્‍યું હતું કે હાલમાં, મોટાભાગના હલવાઈઓ (મીઠાઈ ઉત્‍પાદકો) કાજુના ભાવમાં વધારાની અસર પોતે ભોગવી રહ્યા છે. જો કે, કાજુના પુરવઠાની સ્‍થિતિની અપેક્ષા છે. ચુસ્‍ત રહો, તેથી આપણે કિંમતોમાં વધારો કરીને કેટલાક ખર્ચમાં વધારો ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવો પડી શકે છે.(