<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Wednesday, 4th September 2024

દારૂ અને સિગારેટ કરતાં એકલતા વધુ ખતરનાક

એકલતા અનેક જીવલેણ રોગોનું કારણ બની રહી છે

નવી દિલ્‍હી, તા.૪: સોશિયલ મીડિયાના જમાનામાં ભલે હજારો લોકો તમને ફેસબુક કે ઈન્‍સ્‍ટાગ્રામ પર ફોલો કરે પણ વાસ્‍તવિક જીવનમાં લોકો એકલતાનો શિકાર બની રહ્યા છે. આ એકલતાના કારણે આવી જ બીમારીઓ થઈ રહી છે જે આલ્‍કોહોલ પીવા, ધૂમ્રપાન અને સ્‍થૂળતાના કારણે થાય છે. ઘણા કિસ્‍સાઓમાં, એકલતા દારૂ અથવા ધૂમ્રપાન કરતાં વધુ ખતરનાક છે, આ દાવો PGI, ચંદીગઢના એક સંશોધનમાં કરવામાં આવ્‍યો છે. હોસ્‍પિટલમાં સારવાર માટે આવતા કેટલાક દર્દીઓનો આ સંશોધનમાં સમાવેશ કરવામાં આવ્‍યો હતો. આ સંશોધન ઈન્‍ડિયન જર્નલ ઓફ સાયકોલોજિકલ મેડિસિનમાં પ્રકાશિત થયું છે.

પીજીઆઈના મનોચિકિત્‍સા વિભાગના ડૉક્‍ટરોનું કહેવું છે કે એકલતા ઝડપથી સ્‍વાસ્‍થ્‍ય સંકટ તરીકે ઉભરી રહી છે. આ વાત હવે માત્ર શહેરી વિસ્‍તારો પુરતી મર્યાદિત નથી રહી પરંતુ ગ્રામ્‍ય વિસ્‍તારના લોકો પણ એકલતાનો શિકાર બની રહ્યા છે. એકલતાની સમસ્‍યા વળદ્ધોમાં ખાસ કરીને મહિલાઓમાં વધુ જોવા મળે છે. મધ્‍યમ વર્ગના લોકોમાં એકલતાનું સ્‍તર ઘણું ઊંચું છે.

પીજીઆઈના મનોચિકિત્‍સા વિભાગમાં ડો.અસીમ મેહરા કહે છે કે એકલતાના કારણે શરીરમાં અનેક બીમારીઓ થઈ શકે છે. જેના કારણે હૃદયરોગ, ડિપ્રેશન, માનસિક તણાવ જેવી સમસ્‍યાઓનું જોખમ વધારે રહે છે. જેમ આલ્‍કોહોલ પીવાથી, ધૂમ્રપાન કરવાથી કે સ્‍થૂળતાથી થતા રોગો થાય છે, એવા જ રોગો એકલતાના કારણે થાય છે.

ડૉ.મહેરા કહે છે કે લોકો એકલતાને માત્ર લાગણીઓ સાથે સાંકળે છે, પરંતુ તેની શરીર પર પણ ગંભીર અસર પડે છે. આનું કારણ એ છે કે એકલતા શરીરમાં તણાવ પેદા કરે છે, જે કોર્ટિસોલનું સ્‍તર વધારે છે. આ એક સ્‍ટ્રેસ હોર્મોન છે, જેના વધવાથી શરીરમાં ઘણી સમસ્‍યાઓ થાય છે. એકલતાના કારણે કોર્ટિસોલનું વધતું સ્‍તર અનેક રોગોનું કારણ બને છે. આ એવા રોગો છે જે દારૂ પીવા અથવા ધૂમ્રપાન કરતા શરીર પર વધુ અસર કરી શકે છે.

મનોચિકિત્‍સક ડૉ.એ.કે.કુમાર કહે છે કે એકલતા મોટી સમસ્‍યા બની રહી છે. આ માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍યને ઘણી હદ સુધી અસર કરે છે. એકવાર માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય બગડે છે, તેની અસર શરીર પર પડે છે. એકલા સ્‍ટ્રેસથી અનેક રોગો થાય છે. અગાઉ ધ લેન્‍સેટના સંશોધનમાં એ પણ બહાર આવ્‍યું છે કે એકલતા માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍યને બગાડે છે અને માનસિક સ્‍વાસ્‍થ્‍ય બગડે છે જેના કારણે બ્‍લડ સુગર, સ્‍થૂળતા અને હાઈ બીપી જેવી સમસ્‍યાઓ થાય છે. છેલ્લા કેટલાક સમયથી એકલતાની સમસ્‍યા વધી રહી છે. આ સમસ્‍યા માત્ર વળદ્ધોમાં જ નહીં પરંતુ યુવાનોમાં પણ જોવા મળી રહી છે.

એકલતા રોગપ્રતિકારક શક્‍તિને નબળી બનાવી શકે છે, શરીરને ચેપ અને રોગો માટે સંવેદનશીલ બનાવે છે. આ દર્દીની પુનઃપ્રાપ્તિ પ્રક્રિયાને પણ ધીમી કરી શકે છે, જે ઇજાઓ અથવા શષાક્રિયામાંથી પુનઃપ્રાપ્ત થવામાં સમય લઈ શકે છે. એકલતા ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચાડે છે. ઊંઘ ન આવવાથી પણ અનેક બીમારીઓ થાય છે. તેનાથી હૃદયરોગ, બીપી અને હાઈ શુગરનું જોખમ વધી જાય છે. ઘણા કિસ્‍સાઓમાં, લાંબી એકલતા વ્‍યક્‍તિને ચિંતા અને ડિપ્રેશનનો શિકાર પણ બનાવે છે. ડિપ્રેશન પોતે જ એક ખતરનાક સમસ્‍યા છે.

(3:25 PM IST)